Οι συνταξιούχοι φαίνεται ότι θα αποτελέσουν μία από τις βασικές κοινωνικές ομάδες στις οποίες θα απευθυνθεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της ΔΕΘ. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης έχει επαναλάβει τις τελευταίες ημέρες ότι οι συνταξιούχοι θα βρίσκονται στο επίκεντρο των μέτρων στήριξης, σε μια περίοδο κατά την οποία η ακρίβεια εξακολουθεί να περιορίζει σημαντικά την πραγματική αγοραστική δύναμη των συντάξεων.
Και η πρώτη μεγάλη αλλαγή δεν περιμένει καν τη Θεσσαλονίκη. Είναι ήδη πραγματικότητα και αφορά τις συντάξεις χηρείας.
Συντάξεις χηρείας: Από το 35% ξανά στο 70%
Με τις συντάξεις Σεπτεμβρίου αρχίζει η αποκατάσταση μιας μεγάλης αδικίας που είχε δημιουργήσει ο νόμος Κατρούγκαλου.
Για 8.469 δικαιούχους του Δημοσίου, στους οποίους είχε εφαρμοστεί η περικοπή μετά την πρώτη τριετία επειδή εργάζονταν ή λάμβαναν δική τους σύνταξη, η σύνταξη χηρείας επανέρχεται από το 35% στο 70% της σύνταξης του θανόντος. Με απλά λόγια, το συγκεκριμένο τμήμα της σύνταξής τους διπλασιάζεται – αύξηση 100% στο καταβαλλόμενο ποσό της σύνταξης χηρείας.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα: σύνταξη χηρείας που είχε πέσει από τα 966 στα 483 ευρώ επανέρχεται στα 966 ευρώ, δηλαδή αυξάνεται κατά 483 ευρώ τον μήνα.
Και περίπου 75.000 του ιδιωτικού τομέα απαλλάσσονται από τον φόβο
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη, εξίσου σημαντική πλευρά της ρύθμισης.
Περίπου 75.000 δικαιούχοι του ιδιωτικού τομέα, στους οποίους η περικοπή δεν είχε εφαρμοστεί, διασφαλίζουν πλέον ότι δεν πρόκειται να υποστούν στο μέλλον τη μείωση από το 70% στο 35%. Επιπλέον, δεν θα τους ζητηθεί να επιστρέψουν ποσά επειδή η περικοπή δεν εφαρμόστηκε τα προηγούμενα χρόνια.
Παράλληλα διατηρούνται και οι δύο εθνικές συντάξεις για περίπου 122.000 δικαιούχους που λαμβάνουν, για παράδειγμα, δική τους σύνταξη γήρατος ή αναπηρίας και σύνταξη χηρείας.
Είναι ουσιαστικά το τέλος ενός από τα πιο επώδυνα κεφάλαια του νόμου Κατρούγκαλου για τις συντάξεις χηρείας.
Εκεί όμως αρχίζει η πρώτη μεγάλη γκρίνια: τα αναδρομικά
Η κυβέρνηση αποκαθιστά από εδώ και πέρα τις συντάξεις που είχαν μειωθεί. Δεν επιστρέφει όμως αυτομάτως τα χρήματα που έχασαν οι δικαιούχοι όλα τα προηγούμενα χρόνια.
Και εδώ υπάρχει σοβαρό ζήτημα.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο έχει επισημάνει ότι, επειδή η περικοπή δεν εφαρμόστηκε με ενιαίο τρόπο σε όλους, δεν μπορεί να αποκλειστεί η διεκδίκηση αναδρομικών μέσω της Δικαιοσύνης από εκείνους που υπέστησαν πραγματικά τη μείωση από το 2020 έως το 2026.
Είναι εύλογο λοιπόν να λένε οι συγκεκριμένοι συνταξιούχοι: καλώς αποκαθίσταται σήμερα η αδικία, αλλά τι γίνεται με τα χρήματα που χάσαμε επί έξι χρόνια;
Και υπάρχουν περίπου 60.000 που παραμένουν εκτός
Δεύτερη πηγή αντιδράσεων είναι οι περίπου 60.000 παλαιές συντάξεις χηρείας του Δημοσίου, που είχαν απονεμηθεί πριν από τις 13 Μαΐου 2016.
Αυτές παραμένουν στο προηγούμενο καθεστώς. Όταν και οι δύο συντάξεις καταβάλλονται από το Δημόσιο, εφαρμόζονται διαφορετικοί κανόνες και μία από τις δύο μπορεί να υφίσταται πολύ μεγάλη μείωση. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτείται νέα νομοθετική παρέμβαση.
Επομένως, η μεταρρύθμιση είναι μεγάλη, αλλά δεν κλείνει όλες τις εκκρεμότητες των συντάξεων χηρείας.
Τι ετοιμάζεται τώρα για τη ΔΕΘ – Στο τραπέζι έως 446 ευρώ
Το δεύτερο κεφάλαιο αφορά το πακέτο της ΔΕΘ.
Ένα από τα σενάρια που κερδίζουν έδαφος προβλέπει αύξηση της ετήσιας οικονομικής ενίσχυσης που θα καταβληθεί τον Νοέμβριο. Από τα 300 ευρώ εξετάζονται ποσά 400 ευρώ ή ακόμη και 446 ευρώ, όσο περίπου είναι σήμερα η εθνική σύνταξη.
Οι δυνητικοί δικαιούχοι έχουν ήδη διευρυνθεί κατά περίπου 420.000 άτομα και συνολικά η ενίσχυση αφορά περίπου 1,87 εκατ. πολίτες, δηλαδή σχεδόν το 85% των συνταξιούχων, μαζί με ανασφάλιστους υπερήλικες και άτομα με αναπηρία. Στους δικαιούχους εντάσσονται πλέον και χήρες ή χήροι από την ηλικία των 60 ετών, εφόσον η σύνταξη χηρείας αποτελεί τη μοναδική πηγή εισοδήματός τους.
Προσοχή όμως: το ποσό των 446 ευρώ είναι αυτή τη στιγμή σενάριο και όχι κλειδωμένη εξαγγελία.
Νέα αύξηση των συντάξεων το 2027
Με τα σημερινά δεδομένα για πληθωρισμό και ανάπτυξη, η αύξηση των συντάξεων για το 2027 εκτιμάται ότι μπορεί να κινηθεί περίπου στο 2,7%-2,8%, αντί της αρχικής πρόβλεψης για 2,4%.
Για σύνταξη 1.000 ευρώ αυτό αντιστοιχεί περίπου σε 27-28 ευρώ τον μήνα, δηλαδή πάνω από 320 ευρώ τον χρόνο. Παράλληλα εξετάζεται ακόμη και πολιτική απόφαση για μεγαλύτερη αύξηση από εκείνη που προκύπτει αυστηρά από τον μαθηματικό τύπο.
Και εδώ βρίσκεται άλλη μία βασική ένσταση των συνταξιούχων: όταν ο πληθωρισμός κινείται κοντά στο 4%, μια αύξηση 2,7%-2,8% δεν καλύπτει από μόνη της την απώλεια αγοραστικής δύναμης.
Προσωπική διαφορά: Το μέτρο που έχει «κλειδώσει»
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη οριζόντια αλλαγή.
Από τον Δεκέμβριο του 2026 προβλέπεται η πλήρης κατάργηση του μηχανισμού της προσωπικής διαφοράς ως κόφτη των αυξήσεων. Έτσι περίπου 670.000 συνταξιούχοι που εξακολουθούν να έχουν υπόλοιπο προσωπικής διαφοράς θα μπορούν πλέον να λαμβάνουν ολόκληρη την ετήσια αύξηση.
Πρόκειται για χρόνια απαίτηση των παλαιών συνταξιούχων, οι οποίοι έβλεπαν τις αυξήσεις να υπάρχουν στα χαρτιά αλλά να συμψηφίζονται εν μέρει ή συνολικά με την προσωπική διαφορά.
Στο τραπέζι και η Εισφορά Αλληλεγγύης
Υπάρχει τέλος η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), που επιβαρύνει περίπου 400.000 συνταξιούχους με κύριες συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ.
Η κυβέρνηση εξετάζει νέο «λίφτινγκ» της εισφοράς. Ήδη τα όρια των κλιμακίων αναπροσαρμόζονται ώστε μία μικρή αύξηση να μη σπρώχνει τον συνταξιούχο σε υψηλότερη κλίμακα και τελικά να του αφαιρεί μεγάλο μέρος του οφέλους.
Γιατί λοιπόν εξακολουθούν να γκρινιάζουν οι συνταξιούχοι;
Γιατί, παρά τις θετικές παρεμβάσεις, παραμένουν τέσσερα μεγάλα αγκάθια: η ακρίβεια που τρώει τις αυξήσεις, τα αναδρομικά των συντάξεων χηρείας που δεν έχουν επιστραφεί, οι παλαιοί δικαιούχοι χηρείας που μένουν εκτός της νέας ρύθμισης και η ΕΑΣ που εξακολουθεί να αφαιρεί εισόδημα από εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους.
Η κυβέρνηση αναμφίβολα ανοίγει ένα σημαντικό κεφάλαιο διορθώσεων. Η κατάργηση της περικοπής στις συντάξεις χηρείας είναι ουσιαστική αποκατάσταση μιας αδικίας, ενώ η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς αλλάζει τα δεδομένα για εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους.
Το μεγάλο στοίχημα της ΔΕΘ, όμως, δεν θα είναι μόνο πόσα ευρώ θα ανακοινωθούν, αλλά πόσα από αυτά θα μείνουν πραγματικά στην τσέπη του συνταξιούχου μετά το σούπερ μάρκετ, το ρεύμα, τα φάρμακα και τις υπόλοιπες καθημερινές υποχρεώσεις.
