Μια διαδικασία που επί χρόνια συνδεόταν με μεγάλες καθυστερήσεις, ουρές και πολύμηνη αναμονή αλλάζει ριζικά. Η δημοσίευση διαθηκών στην Ελλάδα έχει πλέον περάσει σε ψηφιακή τροχιά, με το νέο Γενικό Μητρώο Διαθηκών να υπόσχεται ολοκλήρωση ακόμη και αυθημερόν, αντί για αναμονή που σε ορισμένες περιπτώσεις έφτανε μήνες.
Η νέα διαδικασία βασίζεται στην ψηφιακή πλατφόρμα diathikes.gr, η οποία τέθηκε σε εφαρμογή από την 1η Νοεμβρίου 2025 και αφορά τη δημοσίευση όλων των τύπων διαθηκών — ιδιόγραφων, μυστικών και δημόσιων. Τη διαχείριση της πλατφόρμας έχει ο Συμβολαιογραφικός Σύλλογος Εφετείων Αθηνών-Πειραιώς-Αιγαίου και Δωδεκανήσου, υπό την εποπτεία του υπουργείου Δικαιοσύνης.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η διαφορά στους χρόνους είναι εντυπωσιακή. Εκεί όπου η έκδοση πιστοποιητικών δημοσίευσης ή μη διαθήκης μπορούσε να απαιτήσει έως και τρεις μήνες, πλέον η δημοσίευση γίνεται αυθημερόν ή, το αργότερο, την επόμενη ημέρα από την προσκόμιση της ληξιαρχικής πράξης θανάτου στον συμβολαιογράφο. Την ίδια ώρα, ο μέσος χρόνος απάντησης στα αιτήματα των πολιτών μέσω της πλατφόρμας διαμορφώνεται στις 10 ημερολογιακές ημέρες, συμπεριλαμβανομένου και τυχόν χρόνου για συμπλήρωση ελλείψεων.
Η εικόνα που είχε προηγηθεί, ειδικά στα μεγάλα δικαστήρια, εξηγεί γιατί το νέο σύστημα παρουσιάζεται ως τομή. Κατά την επίσημη παρουσίαση της πλατφόρμας, το υπουργείο Δικαιοσύνης ανέφερε ότι στο Πρωτοδικείο Αθηνών η δημοσίευση διαθήκης χρειαζόταν κατά μέσο όρο περίπου 330 ημέρες, ενώ στο Πρωτοδικείο Πειραιώς έφτανε τις 450 ημέρες. Το ίδιο το υπουργείο είχε εκτιμήσει τότε ότι η αλλαγή θα αφαιρούσε 60.000 έως 70.000 υποθέσεις από τα δικαστήρια της χώρας, αποσυμφορώντας δικαστές και γραμματείες.
Τα πρώτα αριθμητικά δεδομένα δείχνουν ήδη μεγάλη κινητικότητα. Από την 1η Νοεμβρίου 2025 έως τις 14 Απριλίου 2026, στο Μητρώο Διαθηκών είχαν καταχωριστεί 30.011 αδημοσίευτες διαθήκες, ενώ για 8.426 από αυτές είχε ζητηθεί δημοσίευση. Στο ίδιο διάστημα είχαν υποβληθεί συνολικά 47.450 αιτήσεις, από τις οποίες οι 44.128 αφορούσαν έκδοση πιστοποιητικού δημοσίευσης ή μη διαθήκης. Παράλληλα, είχαν ήδη διεκπεραιωθεί 34.617 αιτήσεις.
Το νέο πλαίσιο, πάντως, δεν εφαρμόζεται αδιακρίτως σε όλες τις υποθέσεις. Βασικός κανόνας είναι ότι η νέα διαδικασία ισχύει για θανάτους που επήλθαν μετά την 1η Νοεμβρίου 2025. Ωστόσο, με το άρθρο 114 του νόμου 5264/2025, προβλέφθηκε μεταβατική δυνατότητα ώστε και υποθέσεις θανάτων πριν από αυτή την ημερομηνία να μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να μεταφερθούν από το Πρωτοδικείο σε συμβολαιογράφο — αρκεί να αποσυρθεί η σχετική αίτηση από το δικαστήριο με βεβαίωση της γραμματείας.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η πιο πρόσφατη κανονιστική εξειδίκευση της λειτουργίας της πλατφόρμας. Με υπουργική απόφαση που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β’ 2134/09.04.2026 και κυκλοφόρησε στις 14 Απριλίου 2026, καθορίστηκαν οι χρήστες, οι όροι πρόσβασης, η διαδικασία πιστοποίησης και εγγραφής, καθώς και τα τέλη χρήσης της ηλεκτρονικής πλατφόρμας δημοσίευσης διαθηκών. Πρόκειται για την πρακτική «τεχνική» θωράκιση του νέου συστήματος, ώστε να λειτουργεί με ενιαίο τρόπο για επαγγελματίες και πολίτες.
Η ουσία, όμως, βρίσκεται αλλού: σε μια χώρα όπου η σχέση του πολίτη με τη Δικαιοσύνη συχνά περνά μέσα από χρονοβόρες διαδικασίες, η περίπτωση των διαθηκών μοιάζει να γίνεται ένα από τα πιο χειροπιαστά παραδείγματα ψηφιακής επιτάχυνσης. Το αν η νέα πραγματικότητα θα επιβεβαιώσει σε βάθος χρόνου τις μεγάλες προσδοκίες, θα κριθεί στην πράξη. Προς το παρόν, όμως, το πέρασμα από το «τρίμηνο» στο «μία ημέρα» δείχνει ότι κάτι έχει ήδη αλλάξει ουσιαστικά.
