Υπάρχει μια ελληνική παροιμία που οι κυβερνώντες θα έπρεπε να έχουν πάνω στο γραφείο τους: «Των φρονίμων τα παιδιά πριν πεινάσουν μαγειρεύουν». Μόνο που στην περίπτωση των ηλεκτρικών πατινιών, όπως και σε πολλά ακόμη ζητήματα καθημερινότητας και ασφάλειας, η Πολιτεία μοιάζει να θυμάται την πρόληψη αφού πρώτα έχουν συμβεί τα μύρια όσα.
Έπρεπε, λοιπόν, να φτάσουμε στα σημερινά περιστατικά, στους τραυματισμούς, στην ανησυχία των γονέων, στην εικόνα ανηλίκων να κυκλοφορούν με ηλεκτρικά πατίνια ανάμεσα σε αυτοκίνητα, για να προαναγγείλει ο αρμόδιος υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, νέα νομοθετική ρύθμιση.
Η σκέψη, επί της αρχής, είναι σωστή. Τα ηλεκτρικά πατίνια δεν μπορούν να κινούνται ανεξέλεγκτα στους δρόμους, πολύ περισσότερο όταν χρησιμοποιούνται από παιδιά και εφήβους χωρίς την αναγκαία εμπειρία, χωρίς επαρκή προστασία και συχνά χωρίς καμία αντίληψη του κινδύνου. Άλλο να παίζει ένα παιδί με πατίνι σε μια πλατεία ή σε έναν πεζόδρομο και άλλο να κινείται μέσα στην κυκλοφορία, δίπλα σε αυτοκίνητα, λεωφορεία και μηχανές.
Το ερώτημα, όμως, είναι γιατί έπρεπε να φτάσουμε ως εδώ.
Σε πολλές χώρες του εξωτερικού η χρήση των ηλεκτρικών πατινιών από νεότερες ηλικίες επιτρέπεται υπό αυστηρές προϋποθέσεις: ηλικιακά όρια, κράνος, συγκεκριμένες ταχύτητες, καθορισμένοι χώροι κίνησης, ποδηλατόδρομοι, πεζόδρομοι και πλατείες. Δεν ανακαλύπτει κανείς την πυρίτιδα. Κανόνες υπάρχουν. Παραδείγματα υπάρχουν. Αρκεί να θέλει μια Πολιτεία να τα μελετήσει εγκαίρως και να τα εφαρμόσει σοβαρά.
Η Κύπρος, για παράδειγμα, έχει εδώ και χρόνια θεσπίσει αυστηρό πλαίσιο για τα ηλεκτρικά σκούτερ. Με όριο ηλικίας, με υποχρεωτικό κράνος, με περιορισμούς στις ταχύτητες και με σαφή πρόβλεψη για το πού μπορούν να κυκλοφορούν. Κυρίως σε ποδηλατόδρομους, ποδηλατολωρίδες, πεζόδρομους και πλατείες, υπό συγκεκριμένους όρους. Δεν είναι τυχαίο. Είναι αποτέλεσμα σχεδιασμού.
Και εδώ αξίζει μια παρατήρηση. Όπως η Κύπρος σκέφτηκε να ζητήσει τη συνδρομή της Ελλάδας σε ζητήματα ασφάλειας, όπως στην υπόθεση του λεγόμενου «ελληνικού FBI», έτσι και η Ελλάδα θα μπορούσε να κοιτάξει προς την Κύπρο για ορισμένα ζητήματα καθημερινής αστυνόμευσης και οργάνωσης. Η κυπριακή αστυνομία, σε αρκετές πτυχές της λειτουργίας της, έχει επηρεαστεί από βρετανικά πρότυπα. Και αυτό φαίνεται στον τρόπο με τον οποίο επιχειρείται να μπει τάξη σε ζητήματα που στην Ελλάδα αφήνονται συχνά στη μοίρα τους μέχρι να γίνουν κρίση.
Το θέμα, όμως, δεν είναι μόνο τα ηλεκτρικά πατίνια. Αυτά είναι απλώς η αφορμή.
Το πραγματικό ζήτημα είναι η απουσία προληπτικής σκέψης. Η απουσία καθημερινής, ορατής και ουσιαστικής αστυνόμευσης στις πόλεις. Η απουσία του αστυνομικού της γειτονιάς, των πεζών περιπολιών, της σταθερής παρουσίας εκεί όπου ζουν, εργάζονται και κινούνται οι πολίτες.
Διότι είναι απογοητευτικό ότι ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, μιλώντας για τα ηλεκτρικά πατίνια, δεν άνοιξε ταυτόχρονα το μεγάλο θέμα της αστυνόμευσης στις πόλεις, στα κέντρα τους, αλλά και τις γειτονιές. Τις πλατείες, τους εμπορικούς δρόμους, τους σταθμούς, τις περιοχές όπου οι πολίτες νιώθουν καθημερινά ότι είναι μόνοι τους απέναντι στην παραβατικότητα.
Ο «αστυνόμος της γειτονιάς» δεν είναι ένα ρομαντικό σύνθημα από το παρελθόν. Είναι πρακτική ανάγκη. Είναι παρουσία. Είναι πρόληψη. Είναι γνώση της περιοχής. Είναι η δυνατότητα να προλαμβάνεται το μικρό πριν γίνει μεγάλο.
Και εδώ τίθεται ένα ακόμη ερώτημα: ποιος λογοδοτεί για τους σχεδιασμούς της Ελληνικής Αστυνομίας;
Διότι ο πολιτικός προϊστάμενος, όσο δραστήριος κι αν είναι, δεν μπορεί να τα σκέφτεται όλα μόνος του. Υπάρχει η φυσική ηγεσία της ΕΛ.ΑΣ. Υπάρχουν επιτελεία, υπηρεσίες, σχεδιασμοί, επιχειρησιακά πλάνα. Κάποια στιγμή πρέπει να ζητηθεί λογαριασμός όχι μόνο για το τι ανακοινώνεται, αλλά και για το τι εφαρμόζεται στην πράξη.
Καλές οι κάμερες. Χρήσιμες, αναμφίβολα. Καλή και αναγκαία η επιτήρηση ευπαθών στόχων, ελληνικών και ξένων συμφερόντων. Σωστή και η προσπάθεια αντιμετώπισης του οργανωμένου εγκλήματος. Όμως στην καθημερινότητά τους οι πολίτες ζουν κάτι πολύ πιο απλό και πολύ πιο επίμονο: κλοπές, διαρρήξεις, επιθέσεις σε καταστήματα, μικροπαραβατικότητα, φόβο στις γειτονιές, ανασφάλεια στους δρόμους.
Και εκεί δεν αρκεί η μεγάλη εικόνα. Χρειάζεται η μικρή, καθημερινή εικόνα. Το πεζοδρόμιο. Η πλατεία. Το στενό. Το κατάστημα της γειτονιάς. Η στάση του λεωφορείου. Το σχολείο. Ο ποδηλατόδρομος. Το σημείο όπου ένα παιδί με ηλεκτρικό πατίνι μπορεί να βρεθεί ξαφνικά μέσα σε δρόμο ταχείας κυκλοφορίας.
Επίσης, δεν έχουμε δει ακόμη μια ουσιαστική πρωτοβουλία συνεργασίας του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη με την Τοπική Αυτοδιοίκηση. Και ειδικά με δήμους που διαθέτουν Δημοτική Αστυνομία. Η Δημοτική Αστυνομία δεν μπορεί, φυσικά, να υποκαταστήσει την ΕΛ.ΑΣ. Μπορεί όμως να λειτουργήσει συμπληρωματικά. Να συμβάλει στην τάξη, στην επιτήρηση κοινόχρηστων χώρων, στην εφαρμογή κανόνων, στην αποτροπή μικρών παραβάσεων που όταν πολλαπλασιάζονται δημιουργούν αίσθημα εγκατάλειψης.
Αυτό ακριβώς είναι το νόημα της πρόληψης. Να μη χρειάζεται κάθε φορά να προηγηθεί ένα κακό συμβάν για να κινηθεί ο κρατικός μηχανισμός. Μόνο που η σωστή διαχείριση ενός κράτους δικαίου δεν μπορεί να βασίζεται στην εκ των υστέρων αντίδραση.
Γιατί, όπως λέει και η παροιμία, των φρονίμων τα παιδιά πριν πεινάσουν μαγειρεύουν. Στην Ελλάδα, δυστυχώς, πολλές φορές αρχίζουμε το μαγείρεμα όταν η πείνα έχει γίνει ήδη κρίση.
