Η 20ή Οκτωβρίου έχει καθιερωθεί ως Ημέρα της Αστυνομίας από το 2002 και συμπίπτει με τη μνήμη του Αγίου Αρτεμίου, προστάτη του Σώματος. Είναι αφορμή να εξετάσουμε όχι μόνο την ιστορία του θεσμού, αλλά και το τι απαιτείται σήμερα από έναν αστυνομικό.
Αστυνομικοί στην αρχαία Ελλάδα
Στην αρχαία Αθήνα υπήρχαν δημόσια όργανα επιφορτισμένα με την τάξη, την εποπτεία των αγορών και την εφαρμογή κανόνων. Οι αστυνόμοι επέβλεπαν ζητήματα δημόσιου χώρου, ενώ οι αγορανόμοι την αγορά. Γνωστό είναι και το σώμα των Σκυθών τοξοτών, δημόσιων δούλων που εκτελούσαν καθήκοντα τήρησης της τάξης και συνδρομής στις αρχές. Δεν επρόκειτο για αστυνομία με τη σημερινή οργανωτική μορφή.
Από τη Χωροφυλακή στην ενιαία Αστυνομία
Το νεότερο ελληνικό κράτος συγκρότησε τη Βασιλική Χωροφυλακή το 1833, επί Όθωνα. Το 1921 ιδρύθηκε η Αστυνομία Πόλεων, με διαφορετική αποστολή και οργάνωση. Για δεκαετίες τα δύο σώματα συνυπήρχαν. Το 1984, με τον νόμο 1481, ενοποιήθηκαν και συγκροτήθηκε η Ελληνική Αστυνομία, η οποία υπάγεται σήμερα στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη.
Πώς γίνεται κάποιος αστυνομικός
Η βασική διαδρομή εισαγωγής στις παραγωγικές σχολές είναι μέσω των πανελλαδικών εξετάσεων και των προβλεπόμενων προκαταρκτικών εξετάσεων, οι οποίες περιλαμβάνουν υγειονομικό, ψυχοτεχνικό και αθλητικό έλεγχο. Η Σχολή Αστυφυλάκων και η Σχολή Αξιωματικών παρέχουν θεωρητική και πρακτική κατάρτιση. Τα ακριβή όρια ηλικίας, οι προϋποθέσεις και τα αγωνίσματα καθορίζονται από την εκάστοτε προκήρυξη. Υπάρχουν και άλλες ειδικές κατηγορίες προσλήψεων με διαφορετικούς όρους.
Η εκπαίδευση δεν περιορίζεται στη χρήση όπλου. Περιλαμβάνει ποινικό δίκαιο και δικονομία, ανθρώπινα δικαιώματα, διαχείριση περιστατικών, επικοινωνία, αυτοάμυνα, πρώτες βοήθειες, οδήγηση και επιχειρησιακές διαδικασίες. Η διαρκής επανεκπαίδευση είναι κρίσιμη, καθώς οι απειλές και οι τεχνολογίες αλλάζουν.
Ποιες υπηρεσίες συγκροτούν την ΕΛ.ΑΣ.
Το έργο κατανέμεται σε αστυνομικά τμήματα, υπηρεσίες ασφάλειας και διερεύνησης εγκλημάτων, Τροχαία, Άμεση Δράση, ομάδες ΔΙ.ΑΣ. και άλλες περιπολίες, ΜΑΤ και λοιπές υπηρεσίες αποκατάστασης τάξης, ΕΚΑΜ, υπηρεσίες αντιμετώπισης οργανωμένου εγκλήματος, κυβερνοεγκλήματος, ναρκωτικών, προστασίας ανηλίκων, ενδοοικογενειακής βίας, αλλοδαπών και συνοριακής φύλαξης, εγκληματολογικά εργαστήρια, διοικητικές και τεχνικές μονάδες. Η ακριβής διάρθρωση αλλάζει με τις οργανωτικές μεταρρυθμίσεις.
Τι φέρει ο αστυνομικός στην υπηρεσία
Ο εξοπλισμός διαφέρει ανάλογα με την αποστολή, τη θέση και τις υπηρεσιακές διαταγές. Στην εξωτερική υπηρεσία μπορεί να περιλαμβάνει στολή και διακριτικά, υπηρεσιακή ταυτότητα, ασύρματο, χειροπέδες, φακό, αλεξίσφαιρο γιλέκο, μέσα ατομικής προστασίας, γκλομπ και υπηρεσιακό πυροβόλο όπλο, εφόσον προβλέπεται και υπάρχει η νόμιμη εξουσιοδότηση. Ο εξοπλισμός ειδικών μονάδων είναι διαφορετικός. Στα γραφεία δεν ισχύει κατ’ ανάγκην η ίδια επιχειρησιακή διαμόρφωση.
Πρέπει να έχει συνεχώς κοντά του το όπλο;
Δεν υπάρχει απλός κανόνας που να ισχύει απαρέγκλιτα για κάθε αστυνομικό, κάθε θέση και κάθε ώρα. Η χορήγηση, οπλοφορία, φύλαξη και χρήση του υπηρεσιακού όπλου ρυθμίζονται από τη νομοθεσία και υπηρεσιακές εντολές. Το αν ένας αστυνομικός φέρει όπλο σε συγκεκριμένη υπηρεσία εξαρτάται από τα καθήκοντά του και το ισχύον καθεστώς. Η οπλοφορία δεν συνεπάγεται δικαίωμα χρήσης: η χρήση υπόκειται σε αυστηρές προϋποθέσεις αναγκαιότητας και αναλογικότητας.
Πόσοι αστυνομικοί, άνδρες και γυναίκες;
Σε δημόσιες δευτερογενείς περιγραφές αναφέρεται μέγεθος περίπου 57.500 ένστολων, αλλά ο αριθμός αυτός δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως πιστοποιημένη, ενημερωμένη απογραφή του Οκτωβρίου 2026. Δεν εντοπίστηκε στην παρούσα τεκμηρίωση ενιαίος, επαληθευμένος επίσημος πίνακας που να δίνει ταυτόχρονα την τρέχουσα πραγματική δύναμη, τους άνδρες και τις γυναίκες ανά κατηγορία και υπηρεσία. Άλλωστε, οι οργανικές θέσεις δεν ταυτίζονται με το υπηρετούν προσωπικό.
Περιπολικά, μοτοσικλέτες και αριθμός υπηρεσιών
Η ΕΛ.ΑΣ. διαθέτει περιπολικά, οχήματα μεταγωγών, λεωφορεία, ειδικά επιχειρησιακά οχήματα, μοτοσικλέτες και άλλον στόλο. Τα περιπολικά χρησιμοποιούνται κυρίως σε γενική αστυνόμευση, Άμεση Δράση και Τροχαία, ενώ τα δίκυκλα σε ομάδες ταχείας επέμβασης και τροχονομική αστυνόμευση. Δεν είναι ασφαλές να δοθεί ενιαίος σημερινός αριθμός περιπολικών και δικύκλων χωρίς επίσημη απογραφή που να διευκρινίζει αν μετρά οχήματα σε κυκλοφορία, ακινητοποιημένα ή συνολικά καταγεγραμμένα. Ομοίως, ο αριθμός των υπηρεσιών εξαρτάται από το αν μετρώνται διευθύνσεις, τμήματα, σταθμοί ή ειδικές μονάδες.
Το πραγματικό μέτρο της αστυνόμευσης
Η αποτελεσματικότητα δεν αποτυπώνεται μόνο σε προσωπικό, οχήματα και οπλισμό. Εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα περιπολιών, τον χρόνο ανταπόκρισης, την ποιότητα της εκπαίδευσης, την προστασία των δικαιωμάτων, τη λογοδοσία και την εμπιστοσύνη των πολιτών. Η δημοσίευση αναλυτικών, συγκρίσιμων στοιχείων για προσωπικό και εξοπλισμό θα επέτρεπε ουσιαστικότερη δημόσια συζήτηση.
Πηγές
Ελληνική Αστυνομία, Σχολή Αστυφυλάκων: https://www.astynomia.gr/elliniki-astynomia/anthropino-dynamiko/ekpaidefsi/astynomiki-akadimia/scholi-astyfylakon-ellinikis-astynomias/
Ελληνική Αστυνομία, Στατιστικές επετηρίδες: https://www.astynomia.gr/statistikes-epetirides/
PoliceNET, ιστορική αναδρομή (9.9.2026): https://www.policenet.gr/article/istoriki-epeteios-gia-tin-elas
