Το έγκλημα δεν γνωρίζει σύνορα. Ένας καταζητούμενος μπορεί μέσα σε λίγες ώρες να βρεθεί σε άλλη ήπειρο, ένα κλεμμένο διαβατήριο να χρησιμοποιηθεί σε διεθνές ταξίδι και τα χρήματα μιας απάτης να περάσουν από λογαριασμούς σε πολλές διαφορετικές χώρες.
Απέναντι σε αυτήν την πραγματικότητα, καμία αστυνομία δεν μπορεί να λειτουργήσει μόνη της. Χρειάζεται ταχύτατη ανταλλαγή πληροφοριών, κοινές βάσεις δεδομένων και συντονισμένες επιχειρήσεις. Αυτό ακριβώς υπογραμμίζει η Διεθνής Ημέρα Αστυνομικής Συνεργασίας, που τιμάται κάθε χρόνο στις 7 Σεπτεμβρίου.
Η ημέρα που καθιέρωσε ο ΟΗΕ
Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ καθιέρωσε τη Διεθνή Ημέρα Αστυνομικής Συνεργασίας με απόφαση που υιοθετήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 2022. Ο πρώτος εορτασμός πραγματοποιήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 2023, ακριβώς εκατό χρόνια από τη δημιουργία της οργάνωσης που εξελίχθηκε στη σημερινή Interpol.
Στόχος της ημέρας είναι να αναδειχθεί η ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας σε παγκόσμιο, περιφερειακό και διακρατικό επίπεδο, ιδιαίτερα απέναντι στο οργανωμένο έγκλημα και την τρομοκρατία. Το θέμα για το 2026 είναι «Προστασία απέναντι στην ευαλωτότητα – Οικοδομώντας εμπιστοσύνη και νομιμοποίηση στην αστυνόμευση», με έμφαση στην προστασία των ευάλωτων ανθρώπων και στον σεβασμό των δικαιωμάτων τους. ΟΗΕ – Διεθνής Ημέρα Αστυνομικής Συνεργασίας
Η Interpol γεννήθηκε πριν από 103 χρόνια
Η πρώτη οργανωμένη προσπάθεια δημιουργίας διεθνούς αστυνομικού δικτύου έγινε το 1914 στο Μονακό, όταν εκπρόσωποι 24 χωρών συζήτησαν τρόπους συνεργασίας για την εξιχνίαση εγκλημάτων, την αναγνώριση υπόπτων και τις εκδόσεις καταζητουμένων. Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος διέκοψε την προσπάθεια.
Η ιδέα επανήλθε το 1923, όταν ο επικεφαλής της Αστυνομίας της Βιέννης, Γιοχάνες Σόμπερ, συγκάλεσε νέο Διεθνές Συνέδριο Εγκληματολογικής Αστυνομίας. Εκπρόσωποι 20 χωρών συμφώνησαν να δημιουργήσουν τη Διεθνή Επιτροπή Εγκληματολογικής Αστυνομίας, την πρόδρομο της Interpol.
Μεταξύ των χωρών που συμμετείχαν από την πρώτη ημέρα ήταν και η Ελλάδα. Επισήμως, η χώρα μας είναι μέλος από τις 7 Σεπτεμβρίου 1923.
Το 1946 επιλέχθηκε η λέξη «INTERPOL» ως τηλεγραφική ονομασία της οργάνωσης και το 1956 υιοθετήθηκε η σημερινή ονομασία: Διεθνής Οργανισμός Εγκληματολογικής Αστυνομίας. Από το 1989 η έδρα της βρίσκεται στη Λυών της Γαλλίας. Η ιστορία της Interpol
Δεν είναι μια υπερεθνική αστυνομία
Σε αντίθεση με την εικόνα που συχνά δημιουργούν οι κινηματογραφικές ταινίες, η Interpol δεν διαθέτει αστυνομικούς που ταξιδεύουν σε όλο τον κόσμο και πραγματοποιούν μόνοι τους συλλήψεις.
Είναι ένας διακυβερνητικός οργανισμός που συνδέει τις αστυνομικές και διωκτικές Αρχές 196 κρατών. Παρέχει πληροφορίες, τεχνογνωσία, αναλυτική και επιχειρησιακή υποστήριξη, αλλά οι έρευνες και οι συλλήψεις γίνονται πάντοτε από τις εθνικές Αρχές και σύμφωνα με τη νομοθεσία κάθε χώρας. Τι είναι η Interpol
Η επικοινωνία πραγματοποιείται μέσω του ασφαλούς παγκόσμιου δικτύου I-24/7. Οι αρμόδιοι αστυνομικοί μπορούν να πραγματοποιούν ελέγχους σε πραγματικό χρόνο για:
- Καταζητούμενα πρόσωπα.
- Κλεμμένα ή χαμένα διαβατήρια.
- Αποτυπώματα, γενετικό υλικό και φωτογραφίες προσώπων.
- Κλεμμένα αυτοκίνητα, σκάφη και έργα τέχνης.
- Παράνομα όπλα.
- Εξαφανισμένους ανθρώπους και άγνωστες σορούς.
Οι βάσεις της Interpol κατέγραψαν μόνο το 2024 περίπου 1,8 εκατομμύρια θετικές αντιστοιχίσεις στοιχείων. Κάθε τέτοια αντιστοίχιση μπορεί να αποτελέσει το κρίσιμο στοιχείο για την εξέλιξη μιας έρευνας. Οι βάσεις δεδομένων της Interpol
Τι σημαίνει η περίφημη «ερυθρά αγγελία»
Το γνωστότερο εργαλείο της Interpol είναι η Ερυθρά Αγγελία, η οποία ειδοποιεί τις αστυνομίες ολόκληρου του κόσμου ότι ένα πρόσωπο αναζητείται από κάποια χώρα ή από διεθνές δικαστήριο.
Χρειάζεται, όμως, μια σημαντική διευκρίνιση: η Ερυθρά Αγγελία δεν αποτελεί διεθνές ένταλμα σύλληψης. Είναι αίτημα εντοπισμού και προσωρινής σύλληψης, με βάση ένταλμα ή δικαστική απόφαση της χώρας που τη ζητά. Κάθε κράτος αποφασίζει, βάσει της δικής του νομοθεσίας, εάν και πώς θα ενεργήσει. Interpol – Ερυθρές Αγγελίες
Υπάρχουν επίσης Κίτρινες Αγγελίες για εξαφανισμένους ανθρώπους, Μπλε για τη συλλογή πρόσθετων πληροφοριών, Μαύρες για άγνωστες σορούς, Πράσινες για προειδοποιήσεις σχετικά με επικίνδυνα πρόσωπα και άλλες κατηγορίες ειδοποιήσεων.
Η Interpol λειτουργεί μέσα στην Ελληνική Αστυνομία
Στην Ελλάδα, η Interpol δεν αποτελεί ένα ξένο ή ανεξάρτητο αστυνομικό σώμα. Το Εθνικό Κεντρικό Γραφείο Αθηνών ανήκει οργανικά στην Ελληνική Αστυνομία και λειτουργεί στο Αρχηγείο της, μέσα στη Διεύθυνση Διεθνούς Αστυνομικής Συνεργασίας.
Η συγκεκριμένη Διεύθυνση αποτελεί την εθνική Αρχή για όλα τα ζητήματα διεθνούς αστυνομικής συνεργασίας και το κεντρικό σημείο επαφής της ΕΛ.ΑΣ. με ξένες αστυνομικές και δικαστικές Αρχές.
Το Τμήμα Interpol:
- Συνδέει την Ελλάδα με τη Γενική Γραμματεία της Interpol και τα Εθνικά Κεντρικά Γραφεία των άλλων κρατών.
- Ανταλλάσσει επιχειρησιακές πληροφορίες για εγκληματικές οργανώσεις και καταζητουμένους.
- Διαχειρίζεται διεθνείς αγγελίες αναζητήσεων.
- Τροφοδοτεί τις διεθνείς βάσεις με στοιχεία για σοβαρά εγκλήματα, εξαφανίσεις και απειλές κατά της δημόσιας ασφάλειας.
- Συνεργάζεται με δικαστικές Αρχές και αστυνομικούς συνδέσμους για μεταγωγές και εκδόσεις προσώπων.
Η Interpol θεωρεί κρίσιμο τον ρόλο του Γραφείου Αθηνών, καθώς η γεωγραφική θέση της Ελλάδας, στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής, την καθιστά σημαντικό πεδίο αντιμετώπισης της διακίνησης ανθρώπων, της παράνομης μετανάστευσης, των ναρκωτικών και άλλων μορφών οργανωμένου εγκλήματος. Interpol στην Ελλάδα
Και η Europol στη Χάγη
Παράλληλα με την Interpol λειτουργεί η Europol, ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη Συνεργασία στον Τομέα της Επιβολής του Νόμου, με έδρα τη Χάγη.
Οι δύο οργανισμοί δεν είναι το ίδιο. Η Interpol έχει παγκόσμιο χαρακτήρα και συνδέει 196 χώρες. Η Europol επικεντρώνεται κυρίως στη συνεργασία των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση του σοβαρού οργανωμένου εγκλήματος, της τρομοκρατίας, του κυβερνοεγκλήματος, της εμπορίας ανθρώπων, των ναρκωτικών και του ξεπλύματος χρήματος.
Η Europol λειτουργεί ως μεγάλος κόμβος πληροφοριών και εγκληματολογικής ανάλυσης. Δεν υποκαθιστά τις εθνικές αστυνομίες και δεν πραγματοποιεί αυτοτελώς συλλήψεις. Υποστηρίζει, όμως, τις έρευνές τους, διασταυρώνει πληροφορίες από διαφορετικές χώρες και συμβάλλει στον συντονισμό κοινών επιχειρήσεων. Ευρωπαϊκή Ένωση – Europol
Το ελληνικό Τμήμα Europol
Στην ίδια Διεύθυνση της Ελληνικής Αστυνομίας λειτουργεί και το Τμήμα Europol. Είναι η εθνική υπηρεσία που συνδέει με τη Χάγη την ΕΛ.ΑΣ., το Λιμενικό Σώμα–Ελληνική Ακτοφυλακή, τις αρμόδιες οικονομικές υπηρεσίες και την ΑΑΔΕ.
Συλλέγει, αναλύει και διαβιβάζει επιχειρησιακές πληροφορίες, αξιοποιεί τα συστήματα της Europol και επικοινωνεί με τους Έλληνες αξιωματικούς συνδέσμους που υπηρετούν στη Χάγη. Στη Διεύθυνση λειτουργεί επίσης το Τμήμα SIRENE, που διαχειρίζεται τις συμπληρωματικές πληροφορίες του Συστήματος Πληροφοριών Σένγκεν. Διεύθυνση Διεθνούς Αστυνομικής Συνεργασίας της ΕΛ.ΑΣ.
Τον Ιούνιο του 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε νέα ενίσχυση της Europol, με ασφαλή ευρωπαϊκή υποδομή cloud, κοινό χώρο αστυνομικών δεδομένων και γραφεία υποστήριξης στα κράτη-μέλη. Η πρόταση δείχνει πόσο καθοριστική έχει γίνει η άμεση ανταλλαγή ψηφιακών πληροφοριών απέναντι σε εγκληματικές οργανώσεις που κινούνται πλέον ταχύτερα από τα παραδοσιακά κρατικά συστήματα. Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Ένα αόρατο αλλά αναγκαίο δίκτυο ασφαλείας
Η Interpol, η Europol και οι εθνικές αστυνομικές υπηρεσίες αποτελούν διαφορετικούς κρίκους της ίδιας αλυσίδας. Δεν καταργούν τα σύνορα ούτε τις αρμοδιότητες των κρατών. Επιτρέπουν, όμως, στις πληροφορίες να περνούν γρήγορα από τη μία χώρα στην άλλη, ώστε οι εγκληματίες να μην μπορούν να χρησιμοποιούν τα σύνορα ως καταφύγιο.
Αυτό είναι και το ουσιαστικό μήνυμα της 7ης Σεπτεμβρίου: απέναντι σε ένα έγκλημα που έχει γίνει παγκόσμιο, η ασφάλεια μπορεί να προστατευθεί μόνο με διεθνή συνεργασία, εμπιστοσύνη, ταχύτητα και σεβασμό στο κράτος δικαίου.
