Υπάρχουν ποτά που τα συνοδεύεις με πάγο, νερό, σόδα ή κάποιο αναψυκτικό. Και υπάρχει και το Jack Daniel’s, που για πολλούς φανατικούς φίλους του είναι ένα ουίσκι που απολαμβάνεται καλύτερα σκέτο: σε ένα ποτήρι, χωρίς τίποτε άλλο να παρεμβάλλεται ανάμεσα στη γεύση του και στον ουρανίσκο.
Πίσω όμως από το τετράγωνο μπουκάλι και την περίφημη μαύρη ετικέτα βρίσκεται η ιστορία ενός ανθρώπου που ξεκίνησε σχεδόν από το μηδέν και έδωσε το όνομά του σε ένα από τα αναγνωρίσιμα ποτά στον πλανήτη.
Ο μυστηριώδης κύριος Τζακ
Ο Jasper Newton «Jack» Daniel γεννήθηκε στο Τενεσί των Ηνωμένων Πολιτειών. Παραδοσιακά αναφέρεται η 5η Σεπτεμβρίου 1850, όμως εδώ υπάρχει ένα ενδιαφέρον ιστορικό μυστήριο: ούτε η ίδια η εταιρεία θεωρεί απολύτως εξακριβωμένη την ημερομηνία γέννησής του. Στην επίσημη ιστορία της αναγνωρίζει ότι τα σχετικά στοιχεία παραμένουν ασαφή.
Έχασε τη μητέρα του μικρός και έφυγε από το πατρικό του σπίτι. Βρέθηκε κοντά στον αιδεσιμότατο Dan Call, ο οποίος, εκτός από ιερέας, ασχολούνταν και με την απόσταξη ουίσκι.
Εκεί ο μικρός Τζακ γνώρισε την τέχνη που θα καθόριζε ολόκληρη τη ζωή του. Ο Call τελικά του πούλησε την επιχείρηση και ο Daniel άρχισε να δημιουργεί το δικό του ουίσκι.
Το αποστακτήριο στο Lynchburg καταχωρίστηκε το 1866 και η εταιρεία το χαρακτηρίζει ως το παλαιότερο καταχωρισμένο αποστακτήριο των Ηνωμένων Πολιτειών.
Το νερό που έκανε τη διαφορά
Ο Jack Daniel αντιλήφθηκε από πολύ νωρίς ότι για ένα καλό ουίσκι δεν αρκούν μόνο τα δημητριακά και η απόσταξη.
Χρειάζεται εξαιρετικό νερό.
Βρήκε λοιπόν κοντά στο Lynchburg μια υπόγεια πηγή μέσα σε ασβεστολιθικό σπήλαιο. Το νερό της ήταν απαλλαγμένο από σίδηρο και έρεε σε σχεδόν σταθερή θερμοκρασία περίπου 13 βαθμών Κελσίου.
Αυτό το νερό εξακολουθεί να αποτελεί βασικό στοιχείο της παραγωγής του Jack Daniel’s.
Από τι φτιάχνεται τελικά το Jack Daniel’s
Η κλασική συνταγή του Old No. 7 βασίζεται σε τρία δημητριακά:
80% καλαμπόκι, 12% βυνοποιημένο κριθάρι και 8% σίκαλη.
Τα δημητριακά αλέθονται και αναμειγνύονται με νερό. Τα σάκχαρα μετατρέπονται και ακολουθεί η ζύμωση με μαγιά.
Το υγρό που δημιουργείται οδηγείται στην απόσταξη. Εκεί διαχωρίζεται και συμπυκνώνεται το αλκοόλ μαζί με τις ουσίες που θα διαμορφώσουν το άρωμα και τη γεύση.
Αλλά τότε αρχίζει το μεγάλο μυστικό του Tennessee whiskey.
Τρία μέτρα μέσα από κάρβουνο
Πριν μπει στο βαρέλι, το Jack Daniel’s περνά σταδιακά μέσα από περίπου 10 πόδια – λίγο περισσότερο από τρία μέτρα – κάρβουνου που παράγεται από ξύλο sugar maple.
Είναι το περίφημο Lincoln County Process, το «charcoal mellowing».
Η διαδικασία απαιτεί περίπου δέκα ημέρες και έχει στόχο να μαλακώσει τον χαρακτήρα του αποστάγματος πριν από την παλαίωση.
Και αυτή είναι μία από τις βασικές διαφορές που χαρακτηρίζουν το Tennessee whiskey.
Στη συνέχεια το απόσταγμα μπαίνει σε καινούργια βαρέλια αμερικανικής λευκής δρυός, τα οποία έχουν καεί εσωτερικά.
Εκεί συμβαίνει ένα μικρό θαύμα χημείας και χρόνου.
Το αρχικά διαφανές απόσταγμα παίρνει από το ξύλο το κεχριμπαρένιο χρώμα του και μεγάλο μέρος από τα αρώματα βανίλιας, καραμέλας, ξύλου και μπαχαρικών που αναγνωρίζουμε στο ποτήρι.
Jack Daniel’s, Scotch και Irish: τρεις διαφορετικοί κόσμοι
Όλα είναι ουίσκι. Δεν είναι όμως όλα το ίδιο ουίσκι.
Το Jack Daniel’s είναι Tennessee Whiskey και στη βασική του συνταγή κυριαρχεί το καλαμπόκι. Αυτό συμβάλλει στον σχετικά γλυκό και μαλακό χαρακτήρα του.
Το Scotch Whisky πρέπει να παράγεται στη Σκωτία σύμφωνα με αυστηρούς κανόνες. Στα single malt βασικό δημητριακό είναι το βυνοποιημένο κριθάρι, ενώ στα blended Scotch συνδυάζονται malt και grain whiskies. Για να ονομάζεται Scotch απαιτείται, μεταξύ άλλων, η προβλεπόμενη παραγωγή και ωρίμανσή του στη Σκωτία.
Και βέβαια υπάρχει ο τεράστιος κόσμος των σκωτσέζικων: από τα περισσότερο φρουτώδη και λουλουδάτα έως τα έντονα καπνιστά και τυρφώδη malts.
Το Irish Whiskey, από την άλλη, παράγεται στην Ιρλανδία. Μπορεί να χρησιμοποιεί βυνοποιημένο και μη βυνοποιημένο κριθάρι αλλά και άλλα δημητριακά, ανάλογα με την κατηγορία. Η ιρλανδική παράδοση έχει συνδεθεί ιδιαίτερα με πιο απαλά και συχνά φρουτώδη αποστάγματα, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις εφαρμόζεται τριπλή απόσταξη – χωρίς αυτό να αποτελεί καθολικό κανόνα για κάθε Irish whiskey.
Σε πολύ απλουστευμένη μορφή:
Tennessee: καλαμπόκι, γλυκύτητα, κάρβουνο και αμερικανική δρυς.
Scotch: κριθάρι και grain whiskies, τεράστια ποικιλία χαρακτήρων, από φρούτα και μέλι έως τύρφη και καπνό.
Irish: συχνά πιο ανάλαφρος και μαλακός χαρακτήρας, με μεγάλη παράδοση στην απόσταξη.
Κανένα δεν είναι αντικειμενικά «καλύτερο». Είναι διαφορετικές σχολές του ίδιου μεγάλου κόσμου.
Η τετράγωνη φιάλη και η παγκόσμια αναγνώριση
Ο Jack Daniel ήταν και εξαιρετικός επιχειρηματίας.
Σε μια εποχή κατά την οποία κυριαρχούσαν τα στρογγυλά μπουκάλια, επέλεξε τετράγωνη φιάλη. Το 1904 πήγε το ουίσκι του στην Παγκόσμια Έκθεση του St. Louis και κέρδισε χρυσό μετάλλιο σε διεθνή διαγωνισμό.
Η μικρή επιχείρηση του Tennessee είχε πλέον αρχίσει να γράφει παγκόσμια ιστορία.
Και ένας θάνατος που μοιάζει με κινηματογραφικό σενάριο
Ο Jack Daniel δεν παντρεύτηκε ποτέ και δεν απέκτησε παιδιά.
Σύμφωνα με την ιστορία που διατηρεί η ίδια η εταιρεία, κάποια ημέρα δεν μπορούσε να θυμηθεί τον συνδυασμό του χρηματοκιβωτίου στο γραφείο του. Εκνευρίστηκε και το κλώτσησε.
Τραυμάτισε το πόδι του. Η κατάσταση επιδεινώθηκε, εμφανίστηκε γάγγραινα και, ύστερα από χρόνια προβλημάτων, πέθανε στις 10 Οκτωβρίου 1911.
Είχε ήδη παραδώσει το αποστακτήριο στον ανιψιό του Lem Motlow.
Το 1956 η οικογένεια Motlow πούλησε την επιχείρηση στην Brown-Forman, στην οποία ανήκει μέχρι σήμερα.
Τελικά, πώς πρέπει να πίνεται;
Εδώ σταματούν οι νόμοι της απόσταξης και αρχίζει η προσωπική προτίμηση.
Ένα καλό ουίσκι δεν έχει υποχρεωτικά έναν «σωστό» τρόπο κατανάλωσης. Άλλος θέλει δύο σταγόνες νερό για να ανοίξουν τα αρώματα, άλλος έναν μεγάλο κύβο πάγου και άλλος το προτιμά σε cocktail.
Αλλά το Jack Daniel’s Old No. 7 έχει δημιουργήσει μια ολόκληρη κουλτούρα γύρω από το απλό ποτήρι του.
Και ίσως αυτή να είναι η καλύτερη εικόνα για να κλείσει η ιστορία του ανθρώπου που γεννήθηκε πριν από περίπου 176 χρόνια σε μια γωνιά του Tennessee:
Ένα τετράγωνο μπουκάλι. Ένα χαμηλό ποτήρι. Και για όσους έτσι το αγαπούν, Jack Daniel’s σκέτο. Χωρίς νερό, χωρίς σόδα, χωρίς αναψυκτικό – ακόμη και χωρίς πάγο.
Με πληροφορίες από: brown-forman.com
