Η φωτιά στη μπισκοτοβιομηχανία «Βιολάντα» στα Τρίκαλα, με αναφορές για ισχυρή έκρηξη και θύματα εργαζόμενες, έφερε ξανά στο προσκήνιο ένα γνώριμο ελληνικό μοτίβο: μεγάλες πυρκαγιές σε χώρους δουλειάς και εμπορίου, όπου τα εύφλεκτα υλικά, η πολυπλοκότητα των εγκαταστάσεων και (συχνά) τα κενά πρόληψης μετατρέπουν ένα συμβάν σε εθνικό σοκ.
Άλλες φορές είναι εμπρησμοί, άλλες «ατύχημα», άλλες μια σπίθα σε λάθος σημείο. Όμως ο καπνός μοιάζει ίδιος: τεράστιες υλικές ζημιές, τοξικά νέφη πάνω από κατοικημένες περιοχές, επιχειρήσεις που κλείνουν, εργαζόμενοι που κινδυνεύουν και στις πιο βαριές υποθέσεις, νεκροί. Αυτός είναι ένας φάκελος 21 χαρακτηριστικών περιστατικών (εργοστάσια/βιομηχανίες/αποθήκες μεγάλου φορτίου και μεγάλα καταστήματα), με κοινά μοτίβα και συγκρίσεις.
Οι 21 υποθέσεις (χρονολογικά)
1) Αθήνα (19 Δεκεμβρίου 1980) – «Μινιόν» & «Κατράντζος Σπορ»
Δύο ιστορικά πολυκαταστήματα καταστρέφονται σχεδόν ταυτόχρονα. Η φωτιά στο «Μινιόν» ξεκινά από όροφο του κτιρίου και μέσα σε λίγο χρόνο το κατάστημα γίνεται «σκελετός», ενώ το κτίριο του «Κατράντζου» καταρρέει. Το γεγονός αλλάζει τη φυσιογνωμία του κέντρου και γίνεται σημείο αναφοράς για τη δεκαετία των εμπρησμών στα μεγάλα εμπορικά.
2) Αθήνα (3 Ιουνίου 1981) – «Κλαουδάτος» & «Ατενέ»
Νέο χτύπημα σε πολυκαταστήματα: ταυτόχρονος εμπρησμός/εκρήξεις που οδηγούν σε ολοσχερή καταστροφή καταστημάτων και ζημιές σε παρακείμενα κτίρια. Η «αλυσίδα» των επιθέσεων εδραιώνει την αίσθηση ότι το λιανεμπόριο-σύμβολο γίνεται στόχος.
3) Αθήνα (5 Μαΐου 2010) – Τράπεζα Marfin, 3 νεκροί εργαζόμενοι
Η πιο σκοτεινή σελίδα πυρκαγιάς σε χώρο εργασίας στο κέντρο της πόλης. Κατά τη διάρκεια επεισοδίων, με κουκουλοφόρους, εκδηλώνεται φωτιά στο υποκατάστημα στη Σταδίου, με αποτέλεσμα τον θάνατο τριών εργαζομένων (ανάμεσά τους έγκυος). Η υπόθεση παραμένει τραυματική για την κοινωνία και το ζήτημα της ασφάλειας εργαζομένων σε ημέρες κρίσης.
4) Σέρρες (24 Δεκεμβρίου 2013) – Η φωτιά στη γαλακτοβιομηχανία Κρι Κρι
Παραμονή Χριστουγέννων, μεγάλη πυρκαγιά ξεσπά στις εγκαταστάσεις της Κρι Κρι.
Καίγεται αποθηκευτικός χώρος.Καταστρέφεται τμήμα γραμμής παραγωγής γιαουρτιού και γάλακτος. Η ζημιά εκτιμάται σε δεκάδες εκατομμύρια ευρώ. Η μετοχή αναστέλλεται προσωρινά μέχρι να αποσαφηνιστεί το μέγεθος της καταστροφής.
Η υπόθεση δείχνει πως ακόμη και οι βιομηχανίες τροφίμων δεν είναι «χαμηλού κινδύνου».
5) Ελευσίνα (7 Οκτωβρίου 2014) – Μεταφορική εταιρεία, αποθήκες με βεγγαλικά
Φωτιά τα ξημερώματα σε εγκαταστάσεις μεταφορικής εταιρείας. Η παρουσία βεγγαλικών/εύφλεκτων υλικών συμβάλλει σε γρήγορη επέκταση, ενώ αναφέρονται και καταρρεύσεις τμημάτων (π.χ. λαμαρινότοιχος).
6) Αθήνα/Βοτανικός (3 Ιουλίου 2015) – Softex (χαρτοβιομηχανία)
Πυρκαγιά σε εργοστάσιο χαρτιού: εργαζόμενοι απομακρύνονται εγκαίρως (αναφέρονται περίπου 40 εντός). Η καύσιμη ύλη και η οροφή που καίγεται δυσκολεύουν την επιχείρηση, με ισχυρή κινητοποίηση πυροσβεστικών δυνάμεων.
7) Αρχαία Κόρινθος (18 Ιανουαρίου 2016) – Carton Pack Hellas (εργοστάσιο χαρτιού)
Μεγάλη φωτιά που ξεκινά από αποθήκες, εξαπλώνεται γρήγορα λόγω εύφλεκτων υλικών. Αναφέρονται δεκάδες πυροσβέστες και πολλά οχήματα, ενώ τα αίτια ερευνώνται από το ανακριτικό της Πυροσβεστικής.
8) Ασπρόπυργος (28 Μαρτίου 2016) – Εργοστάσιο χρωμάτων
Πυρκαγιά μεγάλης διάρκειας σε εργοστάσιο (αναφορές για πολύ ισχυρή κινητοποίηση, δεκάδες πυροσβέστες/οχήματα). Ο κίνδυνος εδώ είναι διπλός: τα χημικά υλικά και ο καπνός που «απλώνει» σε μεγάλη ακτίνα.
9) Κόρινθος/Κυρά Βρύση (Δεκέμβριος 2018) – Φωτιά που αποκάλυψε παράνομο εργοστάσιο λαθραίων τσιγάρων
Η πυρκαγιά σε κτίριο μεταφορικής οδηγεί τις αρχές σε εύρημα: εγκατάσταση παραγωγής/συσκευασίας λαθραίων τσιγάρων, με υλικά και εξοπλισμό. Μια φωτιά που «έβγαλε στην επιφάνεια» μια άλλη ιστορία.
10) Καλοχώρι Θεσσαλονίκης (1 Μαρτίου 2019) – Πυρκαγιά σε βιομηχανική περιοχή, νεκρός πυροσβέστης
Κατά τη διάρκεια κατάσβεσης σε βιομηχανική περιοχή, πυροσβέστης χάνει τη ζωή του. Η υπόθεση υπενθυμίζει ότι στις βιομηχανικές φωτιές, η επικινδυνότητα αφορά και τους διασώστες, όχι μόνο τις εγκαταστάσεις.
11) Ασπρόπυργος/Νεόκτιστα (18 Ιουνίου 2021) – Βυτιοφόρο με προπάνιο κοντά σε διυλιστήρια
Φωτιά σε βυτιοφόρο με προπάνιο, αναφορές για εκρήξεις και προληπτική εκκένωση. Η γεωγραφία του σημείου (κοντά σε ενεργειακές εγκαταστάσεις) ανεβάζει τον βαθμό συναγερμού.
12) Ασπρόπυργος (22 Σεπτεμβρίου 2021) – Εργοστάσιο ξυλείας/παλέτες, κίνδυνος επέκτασης σε χρώματα
Φωτιά που ξεκινά από προαύλιο χώρο και επεκτείνεται στις εγκαταστάσεις. Οι αναφορές εστιάζουν στο «πυροθερμικό φορτίο» (ξύλο/παλέτες) και στον φόβο μετάδοσης σε γειτονικό χώρο με χρώματα.
13) Ελευσίνα (11 Μαΐου 2022) – Επιχείρηση εμπορίας ξυλείας
Πρωινός συναγερμός για φωτιά σε ξυλεμπορική επιχείρηση. Το ξύλο λειτουργεί σαν επιταχυντής: η φωτιά «ανεβαίνει» γρήγορα και απαιτεί μεγάλη επιχείρηση κατάσβεσης.
14) Ασπρόπυργος (7 Ιουνίου 2022) – Μεγάλη φωτιά σε εργοστάσιο, μήνυμα 112
Ακόμη ένα επεισόδιο σε βιομηχανικό περιβάλλον, με αναφορές για ενεργοποίηση του 112. Οι εγκαταστάσεις σε τέτοιες περιοχές συχνά συνδέονται με πολλαπλούς κινδύνους γύρω τους.
15) Ασπρόπυργος (21 Ιουλίου 2022) – Αποθήκη με ξύλα/παλέτες, επέκταση σε δεύτερο εργοστάσιο
Η φωτιά ξεκινά σε χώρο με ξύλα και παλέτες και επεκτείνεται σε γειτονική εγκατάσταση (αναφέρονται λιπαντικά). Το σενάριο «ντόμινο» στις βιομηχανικές ζώνες είναι διαρκής απειλή.
16) Οινόφυτα (4 Ιουλίου 2023) – Εργοστάσιο χρωμάτων/βερνικιών, τοξικοί καπνοί
Πυρκαγιά σε μονάδα με πρώτες ύλες για χρώματα και βερνίκια. Αναφορές για καταστροφή πτέρυγας και «δύσκολη» φωτιά λόγω χημικών, με συστάσεις/112 για καπνούς.
17) Καλοχώρι Θεσσαλονίκης (21 Σεπτεμβρίου 2023) – Φωτιά σε εταιρεία
Πυρκαγιά σε κτήριο εταιρείας, με μαύρους καπνούς ορατούς από απόσταση και ισχυρή κινητοποίηση δυνάμεων.
18) Κόρινθος/Εξαμίλια (17–18 Αυγούστου 2024) – Βιομηχανία εκκλησιαστικών ειδών, ολοσχερής καταστροφή
Φωτιά που καταστρέφει ολοσχερώς βιομηχανική μονάδα, με αναφορές για 112 λόγω καπνού. Το περιστατικό δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να «χαθεί» μια εγκατάσταση όταν το φορτίο/οι συνθήκες ευνοούν την εξάπλωση.
19) Πειραιάς (18 Δεκεμβρίου 2024) – Φωτιά σε κατάστημα/χώρο εμπορίου (Jumbo), εκκένωση
Πυρκαγιά σε εμπορικό χώρο στον Πειραιά, με εκκένωση και επιχείρηση κατάσβεσης. Τέτοιες φωτιές έχουν ιδιαίτερο ρίσκο λόγω κοινού/προσβασιμότητας και αποθηκευμένων εμπορευμάτων.
20) Σίνδος Θεσσαλονίκης (Ιούλιος 2025) – Εταιρεία ανακύκλωσης, καπνοί και 112
Μεγάλη φωτιά σε υπαίθριο χώρο εταιρείας ανακύκλωσης/αποβλήτων. Αναφέρονται υλικά όπως σκουπίδια, παλέτες, ελαστικά και προειδοποιήσεις λόγω επικίνδυνων καπνών.
21) Μενίδι (19 Ιανουαρίου 2026) – Εργοστάσιο πλαστικών, εκρήξεις/ζημιές και έρευνα για εμπρησμό
Μεγάλη πυρκαγιά σε εργοστάσιο πλαστικών, με αναφορές για εκρήξεις (π.χ. φιάλες οξυγόνου σε κοντινή απόσταση) και ζημιές σε γειτονικές επιχειρήσεις. Σε νεότερες αναφορές, η υπόθεση συνδέεται με σενάριο εμπρησμού στο πλαίσιο απόπειρας κλοπής χαλκού.
Το «ειδικό πλαίσιο»: 6 συμπεράσματα από τις 20 υποθέσεις (και γιατί επαναλαμβάνονται)
1) Υλικό = Φωτιά: ξύλο/παλέτες, πλαστικά, χρώματα-διαλύτες, απορρίμματα/ανακύκλωση δίνουν υψηλό πυροθερμικό φορτίο και ταχεία εξάπλωση.
2) Καπνοί = δεύτερη κρίση: σε Σίνδο/Οινόφυτα/βιομηχανικές ζώνες το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι φλόγες αλλά και ο επικίνδυνος καπνός και τα σωματίδια που «ταξιδεύουν».
3) Ο «αδύναμος κρίκος» είναι συχνά ο άνθρωπος: αμέλεια, «θερμές εργασίες», κακή πρακτική, παράτυπες κινήσεις. Σε κλασικές μελέτες βιομηχανικών πυρκαγιών αναδεικνύονται τέτοια σενάρια (π.χ. συγκολλήσεις χωρίς επιτήρηση).
4) Εμπρησμός/κλοπή μετάλλων: σε ορισμένες σύγχρονες υποθέσεις, το σενάριο εμπρησμού συνδέεται ακόμη και με κλοπές χαλκού ή εγκληματική ενέργεια.
5) Οι βιομηχανικές ζώνες «ανάβουν» συχνότερα: Σίνδος, Καλοχώρι, Ασπρόπυργος, Οινόφυτα, περιοχές με συγκέντρωση εγκαταστάσεων και αλληλεπίδραση κινδύνων (δίπλα-δίπλα μονάδες).
6) Το πραγματικό κόστος: δεν είναι μόνο η καταστροφή. Είναι οι μέρες/μήνες εκτός λειτουργίας, οι απολύσεις, οι επιπτώσεις στην αλυσίδα τροφοδοσίας, η πίεση στις υπηρεσίες.
Συγκριτικά στοιχεία (μέσα στο δείγμα των 20 περιστατικών του φακέλου)
Κλάδοι με συχνές μεγάλες φωτιές στο δείγμα: ανακύκλωση/απορρίμματα (Σίνδος), ξύλο/παλέτες/ξυλεία (Ασπρόπυργος, Ελευσίνα), χρώματα-βερνίκια/χημικά (Οινόφυτα, Ασπρόπυργος), πλαστικά (Μενίδι), αποθήκες λιανεμπορίου (Πειραιάς/Jumbo), χαρτί/χαρτοβιομηχανία (Carton Pack, Softex).
112/προειδοποιήσεις καπνού εμφανίζονται έντονα στις πρόσφατες μεγάλες φωτιές σε βιομηχανικές ζώνες (Σίνδος, Μενίδι, Κόρινθος κ.ά.).
