Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης (Τμήμα Θ΄ Τριμελές) ξεκαθάρισε το τοπίο γύρω από τις ανακλήσεις βεβαιώσεων εγκατάστασης και γνωστοποιήσεων λειτουργίας καταστημάτων από τις δημοτικές υπηρεσίες.
Το δικαστήριο έκρινε ότι οι Δήμοι δεν έχουν το δικαίωμα να ερμηνεύουν μόνοι τους τους κανονισμούς των πολυκατοικιών και να οδηγούν σε παύση λειτουργίας επιχειρήσεις, καθώς η αρμοδιότητα αυτή ανήκει αποκλειστικά στα αστικά (πολιτικά) δικαστήρια.
Το χρονικό της δικαστικής διαμάχης
Η υπόθεση ξεκίνησε όταν μια επιχειρηματίας άνοιξε κατάστημα παροχής υπηρεσιών υγειονομικού ενδιαφέροντος (περιποίηση χεριών – ποδιών) σε μισθωμένο διαμέρισμα πρώτου ορόφου σε πολυκατοικία της Θεσσαλονίκης.Για να λάβει τη σχετική βεβαίωση εγκατάστασης από τον Δήμο το 2020, υπέβαλε, όπως ορίζει η κοινή υπουργική απόφαση κατ’ εξουσιοδότηση του νόμου 4442/2016, υπεύθυνη δήλωση ότι ο Κανονισμός της πολυκατοικίας δεν απαγορεύει τη συγκεκριμένη δραστηριότητα.
Ωστόσο, ιδιοκτήτρια κατοικίας άλλου ορόφου κατέθεσε εξώδικη καταγγελία στη Διεύθυνση Εξυπηρέτησης Επιχειρηματία του Δήμου Θεσσαλονίκης, προσκομίζοντας τον Κανονισμό του 1964, ο οποίος προέβλεπε ότι απαγορεύεται η χρησιμοποίηση των διαμερισμάτων «δι’ άλλον σκοπόν πλην της κατοικίας», με συγκεκριμένες εξαιρέσεις όπως ιατρεία ή δικηγορικά γραφεία.
Βασιζόμενος σε εσωτερική γνωμοδότηση της Νομικής του Υπηρεσίας, ο Δήμος Θεσσαλονίκης αποφάσισε τον Μάρτιο του 2025 να ανακαλέσει τη βεβαίωση εγκατάστασης και να παύσει την ισχύ της γνωστοποίησης λειτουργίας, θεωρώντας ότι η υπεύθυνη δήλωση της επιχειρηματία ήταν αναληθής.
Εγκατάσταση καταστήματος σε πολυκατοικία: Η κρίση του Δικαστηρίου
Η επιχειρηματίας προσέφυγε στη Διοικητική Δικαιοσύνη, η οποία με την απόφαση 1005/2026 τη δικαίωσε πλήρως, ακυρώνοντας την ανακλητική πράξη του Δήμου.
Το Διοικητικό Πρωτοδικείο διευκρίνισε ότι η υπεύθυνη δήλωση του επιχειρηματία αποτελεί τυπική προϋπόθεση, η οποία, εφόσον τηρεί τη νόμιμη διαδικασία, είναι δεσμευτική για την αρμόδια υπηρεσία του Δήμου.
Παράλληλα, υπογραμμίστηκε ότι οι υπηρεσίες του Δήμου δεν έχουν καμία δικαιοδοσία να προβαίνουν σε ερμηνεία και έρευνα του κανονισμού μιας πολυκατοικίας προκειμένου να κρίνουν αν μια υπεύθυνη δήλωση είναι ακριβής ή όχι.
Σύμφωνα με το σκεπτικό του δικαστηρίου, «αρμόδια για την επίλυση των αμφισβητήσεων της ακρίβειας του περιεχομένου της παραπάνω υπεύθυνης δήλωσης είναι αποκλειστικά και μόνον τα πολιτικά δικαστήρια, στα οποία εναπόκειται να διαπιστώσουν, καθ’ ερμηνεία του δικαίου που διέπει τις ιδιωτικού δικαίου σχέσεις οριζόντιας ιδιοκτησίας και του μνησθέντος κανονισμού πολυκατοικίας, αν η επίδικη χρήση του χώρου επιτρεπόταν ή όχι από τον κανονισμό αυτό».
Με βάση αυτό, το δικαστήριο έκρινε ότι ο Αναπληρωτής Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Εξυπηρέτησης Επιχειρηματία του Δήμου, ο οποίος εξέδωσε την ανακλητική πράξη βασιζόμενος σε δική του κρίση για τον κανονισμό, «προέβη σε ανεπίτρεπτη υποκατάσταση του, κατά τ’ ανωτέρω, αποκλειστικώς αρμόδιου προς τούτο πολιτικού δικαστηρίου».
Επιπλέον, το δικαστήριο αποφάνθηκε ότι ο κανονισμός της πολυκατοικίας «δεν αποτελούσε νόμιμο στοιχείο ληπτέο υπόψη από τον καθ’ ου Δήμο προς αναπλήρωση της ελλείπουσας υπεύθυνης δήλωσης». Συνεπώς, αν ένας συνιδιοκτήτης επιθυμεί να προσβάλει τη λειτουργία μιας επιχείρησης, οφείλει να προσφύγει στα αστικά δικαστήρια. Η έλλειψη της υπεύθυνης δήλωσης ή η ανατροπή της μπορεί να γίνει στη Διοίκηση μόνο με την προσκόμιση τελεσίδικης δικαστικής απόφασης των πολιτικών δικαστηρίων.
Το δικαστήριο απέρριψε την πρόσθετη παρέμβαση της ενοίκου που είχε κάνει την καταγγελία. Παράλληλα, επέβαλε συμμέτρως τόσο στον Δήμο Θεσσαλονίκης όσο και στην παρεμβαίνουσα τα δικαστικά έξοδα της επιχειρηματία, τα οποία ορίστηκαν στο ποσό των 405 ευρώ, ενώ διέταξε και την απόδοση του καταβληθέντος παραβόλου των 100 ευρώ στην προσφεύγουσα.
