Το ατελείωτο σκρολάρισμα στα κινητά έχει μετατραπεί σε μια από τις μεγαλύτερες απειλές για τον ύπνο και την ψυχική υγεία των εφήβων, με ειδικούς να προειδοποιούν ότι η εξάρτηση από τις οθόνες θυμίζει πλέον τις συνέπειες που είχε παλαιότερα το κάπνισμα στους νέους. Όλο και περισσότερα παιδιά μένουν ξύπνια μέχρι αργά τη νύχτα χαζεύοντας στα social media, στερώντας από τον οργανισμό τους πολύτιμες ώρες ξεκούρασης.
Νέα αμερικανική έρευνα δείχνει ότι περισσότεροι από τους μισούς εφήβους χρησιμοποιούν το κινητό τους ακόμη και μετά τα μεσάνυχτα τις σχολικές ημέρες, σύμφωνα με το CNN. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η χρόνια έλλειψη ύπνου μπορεί να επηρεάσει τη συγκέντρωση, τη σχολική επίδοση, τη συμπεριφορά και τη συναισθηματική ισορροπία των παιδιών, ενισχύοντας άγχος, κόπωση και ψυχικές δυσκολίες.
Ο ύπνος υποχωρεί μπροστά στις οθόνες
Ο ύπνος των εφήβων φαίνεται να χάνει έδαφος απέναντι στην αδιάκοπη χρήση του κινητού, με τους ειδικούς να προειδοποιούν για σοβαρές επιπτώσεις στη μάθηση και την ψυχική υγεία των παιδιών. Ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο ανέλυσαν τις νυχτερινές συνήθειες των εφήβων και διαπίστωσαν ότι η χρήση κινητού μέχρι αργά το βράδυ συνδέεται με σημαντική στέρηση ύπνου.
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι όταν οι ώρες ξεκούρασης μειώνονται, ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να επεξεργαστεί πληροφορίες και να ενισχύσει τη διαδικασία της μάθησης. Παράλληλα, η έλλειψη ύπνου επηρεάζει άμεσα τη συμπεριφορά και τη συναισθηματική ισορροπία, κάνοντας τους εφήβους πιο ευερέθιστους, αγχώδεις και ψυχολογικά ευάλωτους στην καθημερινότητά τους.
Σε πείραμα του 2013, έφηβοι ηλικίας 14 έως 17 ετών κοιμούνταν για μία εβδομάδα μόλις 6,5 ώρες τη νύχτα. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου δήλωσαν ότι τους διακατείχε περισσότερο άγχος, θυμός, σύγχυση και κόπωση σε σύγκριση με τις ημέρες επαρκούς ύπνου.
«Όσο λιγότερο κοιμάται ένας έφηβος, τόσο πιο ευερέθιστος γίνεται», υπογραμμίζει η δρ Καρσκέιντον. «Οι γονείς το διαπιστώνουν εύκολα στην καθημερινότητά τους».
Παράλληλα ο καθηγητής Ναγκάτα επισημαίνει ότι προηγούμενες έρευνες συνδέουν τη χρόνια στέρηση ύπνου με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων κατάθλιψης και άγχους. Σε πιο ευάλωτους νέους, η έλλειψη ύπνου μπορεί να αυξήσει ακόμη και τον κίνδυνο αυτοκαταστροφικών σκέψεων ή παρορμητικών συμπεριφορών.
TikTok, Instagram και YouTube κρατούν ξύπνιους τους εφήβους
Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης οι έφηβοι αφιερώνουν τον περισσότερο χρόνο τους σε εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης, ψυχαγωγίας, gaming και μουσικής. Κατά μέσο όρο, περνούν 33 λεπτά κάθε βράδυ σε πλατφόρμες όπως το YouTube, το Instagram και το TikTok.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι αυτές οι εφαρμογές δεν καθυστερούν μόνο την ώρα του ύπνου, αλλά αυξάνουν και τη διέγερση του εγκεφάλου.
«Όταν το σώμα πρέπει να προετοιμαστεί για ύπνο, τα επίπεδα διέγερσης θα έπρεπε να μειώνονται. Αυτού του είδους οι αλληλεπιδράσεις όμως κάνουν ακριβώς το αντίθετο και δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο τον ύπνο», αναφέρει η δρ Καρσκέιντον.
Επιπλέον, οι ειδοποιήσεις, οι ήχοι και το φως της οθόνης διακόπτουν τον ύπνο μέσα στη νύχτα, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο συνεχούς ελέγχου του κινητού.
Σε ξεχωριστή ανάλυση του 2023, ο Ναγκάτα διαπίστωσε ότι το 17% των εφήβων ξυπνά τουλάχιστον μία φορά κάθε βράδυ από κλήσεις, μηνύματα ή emails, ενώ το 20% χρησιμοποιεί το κινητό του όταν ξυπνά μέσα στη νύχτα.
«Ξαφνικά βλέπουν νέα μηνύματα και αυτό τους επαναφέρει σε κατάσταση εγρήγορσης, δυσκολεύοντάς τους να ξανακοιμηθούν», εξηγεί ο Ναγκάτα.
Η λύση ξεκινά από το σπίτι
Οι ειδικοί τονίζουν ότι ο περιορισμός της υπερβολικής χρήσης κινητών από τα παιδιά δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς τη συμμετοχή ολόκληρης της οικογένειας. Όπως επισημαίνουν, οι γονείς αποτελούν πρότυπο για τη σχέση που αναπτύσσουν οι έφηβοι με τις οθόνες, γι’ αυτό και η αλλαγή των συνηθειών πρέπει να αφορά όλους στο σπίτι.
Προτείνεται η δημιουργία ξεκάθαρων κανόνων σχετικά με τη χρήση κινητών και social media, ιδιαίτερα τις βραδινές ώρες και μέσα στους χώρους ύπνου. Μία από τις πρακτικές που κερδίζουν έδαφος είναι το λεγόμενο «οικογενειακό lockbox», όπου όλα τα μέλη αφήνουν τα κινητά τους πριν κοιμηθούν, ώστε να μειώνεται ο πειρασμός της νυχτερινής χρήσης.
(Με πληροφορίες από CNN)
