Τη σχέση ανάμεσα στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και τη μοναξιά, εξετάζει σε άρθρο του το cnn.com υποστηρίζοντας ότι η διαδικτυακή επικοινωνία δεν μπορεί να αντικαταστήσει τις ουσιαστικές διαπροσωπικές σχέσεις. Παρότι πολλοί πιστεύουν ότι η επικοινωνία μέσω εφαρμογών όπως το TikTok και το Instagram βοηθά στη διατήρηση στενών φιλιών, πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι αυτό δεν ισχύει απαραίτητα. Αντίθετα, η υπερβολική ενασχόληση με τα κοινωνικά δίκτυα μπορεί να αυξήσει το αίσθημα απομόνωσης και μοναξιάς.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Public Health Reports, βασίστηκε σε έρευνα με περισσότερους από 1.500 Αμερικανούς ηλικίας 30 έως 70 ετών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσοι είχαν μεγάλο ποσοστό διαδικτυακών επαφών τις οποίες δεν είχαν γνωρίσει ποτέ από κοντά ένιωθαν περισσότερο μόνοι. Επιπλέον, ακόμη και η επικοινωνία με στενούς φίλους μέσω κοινωνικών δικτύων δεν μείωνε ουσιαστικά τη μοναξιά. Ο επικεφαλής της έρευνας, καθηγητής Δημόσιας Υγείας Μπράιαν Πρίμακ, εξηγεί ότι η διαδικτυακή επαφή δεν προσφέρει την ίδια συναισθηματική ικανοποίηση με τη φυσική παρουσία και τη διαπροσωπική αλληλεπίδραση.
Πολλές έρευνες δείχνουν ότι το να έχουμε φίλους εκτός σύνδεσης κάνει τους ανθρώπους λιγότερο μοναχικούς, όπως σημειώνει ο Πρίμακ.
Ο Πρίμακ, μάλιστα, παρομοιάζει τη διαδικτυακή επικοινωνία με δημητριακά που έχουν γεύση μήλου αντί για αληθινό μήλο. Παρότι προσφέρουν μια προσωρινή αίσθηση ικανοποίησης, στερούνται τα ουσιαστικά στοιχεία που χρειάζεται ο άνθρωπος για ψυχική ευεξία. Η ανθρώπινη φύση έχει εξελιχθεί γύρω από τη φυσική κοινωνική επαφή, και η αντικατάστασή της από ψηφιακές αλληλεπιδράσεις δεν καλύπτει πλήρως αυτή την ανάγκη.
Το πρόβλημα της μοναξιάς είναι ιδιαίτερα σοβαρό στις σύγχρονες κοινωνίες. Σύμφωνα με έκθεση του 2023, περίπου οι μισοί ενήλικες Αμερικανοί δηλώνουν ότι αισθάνονται μοναξιά. Η κοινωνική απομόνωση θεωρείται τόσο επιβλαβής για την υγεία όσο το κάπνισμα δεκαπέντε τσιγάρων ημερησίως. Η ψυχολόγος Μελίσα Γκρίνμπεργκ τονίζει ότι η μοναξιά είναι συνηθισμένο φαινόμενο και δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κάποιο πρόβλημα με το άτομο που τη βιώνει.
Για την αντιμετώπιση της μοναξιάς, προτείνονται δραστηριότητες που ενισχύουν τη φυσική κοινωνική επαφή. Η συμμετοχή σε λέσχες βιβλίου, καλλιτεχνικά ή αθλητικά μαθήματα, εθελοντικές δράσεις, πολιτικές ομάδες ή θρησκευτικές κοινότητες μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να γνωρίσουν άτομα με κοινά ενδιαφέροντα. Σύμφωνα με την Γκρίνμπεργκ, οι φιλίες αναπτύσσονται συχνότερα ανάμεσα σε ανθρώπους που μοιράζονται ενδιαφέροντα και ζουν κοντά ο ένας στον άλλο.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη συμπεριφορά των ανθρώπων όταν βρίσκονται σε κοινωνικούς χώρους. Η συνεχής χρήση κινητού τηλεφώνου εμποδίζει την αυθόρμητη επικοινωνία και δυσκολεύει τη δημιουργία νέων σχέσεων. Για να ξεκινήσει μια συζήτηση που μπορεί να εξελιχθεί σε φιλία, προτείνονται ερωτήσεις που απαιτούν αναλυτικές απαντήσεις αντί για μονολεκτικές. Για παράδειγμα, αντί για το τυπικό «πώς πέρασες το Σαββατοκύριακο;», είναι καλύτερο να ρωτήσει κανείς «τι έκανες το Σαββατοκύριακο;». Επίσης, τα κομπλιμέντα μπορούν να λειτουργήσουν θετικά στην ανάπτυξη επικοινωνίας.
Η Γκρίνμπεργκ επισημαίνει ακόμη ότι όταν κάποιος απαντά σε ερωτήσεις, καλό είναι να μοιράζεται προσωπικές εμπειρίες και συγκεκριμένα παραδείγματα, ώστε να ενισχύεται η αίσθηση οικειότητας. Οι περισσότεροι άνθρωποι ανταποκρίνονται θετικά όταν κάποιος δείχνει ενδιαφέρον για αυτούς, γεγονός που διευκολύνει τη δημιουργία νέων σχέσεων.
Όσον αφορά τα κοινωνικά δίκτυα, η ψυχολόγος δεν τα θεωρεί ιδανικό μέσο διατήρησης ουσιαστικών φιλιών. Ωστόσο, αν κάποιος τα χρησιμοποιεί, είναι προτιμότερο να αλληλεπιδρά ενεργά με σημαντικά πρόσωπα της ζωής του μέσω μηνυμάτων, σχολίων και αναρτήσεων. Η παθητική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, όπως το ατελείωτο «σκρολάρισμα», συνδέεται συχνά με αυξημένα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης, κυρίως λόγω των κοινωνικών συγκρίσεων που προκαλεί.
Σε γενικές γραμμές, η αντιμετώπιση της μοναξιάς απαιτεί λιγότερο χρόνο στις οθόνες και περισσότερη προσωπική επαφή. Η ουσιαστική ανθρώπινη σύνδεση εξακολουθεί να αποτελεί βασική ανάγκη για την ψυχική και σωματική υγεία, και η πραγματική κοινωνικοποίηση παραμένει αναντικατάστατη.
Με πληροφορίες από: cnn.com , journals.sagepub.com , hhs.gov
