«Το ερώτημα δεν είναι εάν οι νέοι πρέπει να έχουν πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το ερώτημα είναι εάν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πρέπει να έχουν πρόσβαση στους νέους», δήλωσε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανοίγοντας πλέον ανοιχτά τη συζήτηση για ευρωπαϊκό ηλικιακό όριο στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και εξαπολύοντας παράλληλα σφοδρή επίθεση κατά των μεγάλων τεχνολογικών πλατφορμών.
Μιλώντας στην Ευρωπαϊκή Σύνοδο για την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα Παιδιά στην Κοπεγχάγη, η φον ντερ Λάιεν άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ακόμη και νομοθετικής πρότασης μέσα στο καλοκαίρι για περιορισμό της πρόσβασης ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ ανακοίνωσε παράλληλα ότι η νέα ευρωπαϊκή εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας θα αρχίσει να εφαρμόζεται με πρώτη τη Δανία μέσα στους επόμενους μήνες.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προανήγγειλε για πρώτη φορά τόσο καθαρά ότι οι Βρυξέλλες εξετάζουν πλέον σοβαρά τη θέσπιση ελάχιστης ηλικίας για τη χρήση μέσων κοινωνικής δικτύωσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σημειώνοντας ότι «η συζήτηση για ένα ελάχιστο ηλικιακό όριο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν μπορεί πλέον να αγνοείται».
Όπως ανέφερε, σχεδόν όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζητούν πλέον αξιολόγηση για την ανάγκη θέσπισης τέτοιου ορίου, ενώ η Δανία και ακόμη εννέα χώρες υποστηρίζουν ήδη την ιδέα.
«Ανάλογα με τα αποτελέσματα, θα μπορούσαμε να καταθέσουμε νομοθετική πρόταση αυτό το καλοκαίρι», δήλωσε χαρακτηριστικά.
«Τα παιδιά δεν είναι εμπορεύματα»
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εξαπέλυσε παράλληλα σφοδρή επίθεση κατά των μεγάλων τεχνολογικών πλατφορμών, κατηγορώντας τις ότι αξιοποιούν την ψυχολογική ευαλωτότητα των παιδιών για εμπορικό κέρδος.
«Οι κίνδυνοι αυτοί είναι η πραγματικότητα του ψηφιακού κόσμου. Και ας είμαστε ξεκάθαροι: δεν είναι τυχαίοι. Είναι αποτέλεσμα επιχειρηματικών μοντέλων που αντιμετωπίζουν την προσοχή των παιδιών μας ως εμπόρευμα. Όσο περισσότερη προσοχή, τόσο μεγαλύτερο το κέρδος», δήλωσε χαρακτηριστικά.
«Τα παιδιά δεν είναι εμπορεύματα και καμία τεχνολογική εταιρεία στον κόσμο δεν πρέπει να επιτρέπεται να τα αντιμετωπίζει ως τέτοια. Τα παιδιά είναι παιδιά – με τα όνειρά τους, την περιέργειά τους, την ανοιχτότητά τους», πρόσθεσε.
Η φον ντερ Λάιεν υποστήριξε ότι «δεν χρειάζεται να αποδεχτούμε εθιστικούς σχεδιασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης», ενώ τόνισε ότι η Ευρώπη «έχει τη δύναμη να δράσει».
Οι έρευνες κατά TikTok, Meta και X
«Εμείς αποφασίζουμε τους κανόνες μας, όχι οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στις διαδικασίες που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη κατά του TikTok για «εθιστικό σχεδιασμό», όπως η ατελείωτη κύλιση περιεχομένου, η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο και οι συνεχείς ειδοποιήσεις.
Παράλληλα, έκανε αναφορά στις έρευνες κατά της Meta, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θεωρεί ότι το Instagram και το Facebook αποτυγχάνουν να εφαρμόσουν αποτελεσματικά το ελάχιστο ηλικιακό όριο των 13 ετών, αλλά και κατά της πλατφόρμας X σχετικά με τη χρήση του Grok για τη δημιουργία και διάδοση υλικού παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης.
Σύμφωνα με την ίδια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διερευνά επίσης πλατφόρμες που επιτρέπουν σε παιδιά να οδηγούνται σε «λαγούμια» επιβλαβούς περιεχομένου, όπως βίντεο που προωθούν διατροφικές διαταραχές ή αυτοτραυματισμούς.
Ακόμη υποστήριξε ότι όλα αυτά είναι πλέον εφικτά χάρη στον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες και στον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Αγορές, που όπως είπε δημιουργήθηκαν ώστε να αποτρέπουν τις πλατφόρμες από κατάχρηση της ισχύος τους στην αγορά.
«Θέσαμε κανόνες, είναι νόμος και όσοι τους παραβιάζουν θα λογοδοτήσουν», υπογράμμισε.
«Θα στοχεύσουμε προϊόντα σχεδιασμένα να προκαλούν εθισμό»
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προανήγγειλε επίσης νέο ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο αργότερα μέσα στη χρονιά για την αντιμετώπιση «εθιστικών και επιβλαβών πρακτικών σχεδιασμού».
«Αργότερα μέσα στη χρονιά θα στοχεύσουμε προϊόντα που είναι σχεδιασμένα εξαρχής ώστε να προκαλούν εθισμό», δήλωσε χαρακτηριστικά, αναφερόμενη σε πρακτικές όπως μηχανισμοί παγίδευσης της προσοχής, ατελείωτη κύλιση περιεχομένου και «παγίδες συνδρομών».
Η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι ένα ηλικιακό όριο δεν σημαίνει πως οι τεχνολογικές εταιρείες απαλλάσσονται από την ευθύνη για το περιεχόμενο των πλατφορμών τους.
«Στην Ευρώπη, όποιος αναπτύσσει ένα προϊόν είναι υπεύθυνος για την ασφάλειά του. Οι αυτοκινητοβιομηχανίες πρέπει να κάνουν τα οχήματά τους ασφαλή. Δεν περιμένουμε από τα παιδιά να σχεδιάσουν μόνα τους τις ζώνες ασφαλείας τους. Δεν περιμένουμε από τους γονείς να εγκαταστήσουν αερόσακους στο σπίτι. Το ίδιο πρέπει να ισχύει και για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης», ανέφερε.
Η εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας και το παράδειγμα της Αυστραλίας
Η επικεφαλής της Κομισιόν ανακοίνωσε επίσης ότι η νέα ευρωπαϊκή εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας είναι πλέον έτοιμη και θα αρχίσει να εφαρμόζεται με πρώτη τη Δανία μέσα στο καλοκαίρι.
Όπως είπε, η εφαρμογή «πληροί τα υψηλότερα πρότυπα προστασίας προσωπικών δεδομένων στον κόσμο», λειτουργεί σε κάθε συσκευή, είναι εύκολη στη χρήση και πλήρως ανοικτού κώδικα.
Συνέδεσε δε την εφαρμογή με το μοντέλο της ευρωπαϊκής εφαρμογής COVID, σημειώνοντας ότι χρησιμοποιήθηκε σε 78 χώρες και σε τέσσερις ηπείρους, ενώ τόνισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εργάζεται ήδη με τα κράτη μέλη για την ενσωμάτωσή της στα ευρωπαϊκά ψηφιακά πορτοφόλια.
«Δεν υπάρχουν πλέον δικαιολογίες, η τεχνολογία για την επαλήθευση ηλικίας είναι διαθέσιμη», υπογράμμισε και επικαλέστηκε το παράδειγμα της Αυστραλίας, η οποία έχει ήδη προχωρήσει στη θέσπιση ηλικιακού ορίου 16 ετών για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, υποστηρίζοντας ότι, παρά τις δυσκολίες εφαρμογής, η εμπειρία δείχνει πως μπορούν να μειωθούν οι λογαριασμοί ανηλίκων στις πλατφόρμες.
«Χρόνο να παίζουν με πραγματικούς φίλους και όχι να κυνηγούν ακολούθους»
Κλείνοντας, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υποστήριξε ότι τα παιδιά χρειάζονται περισσότερο χρόνο ώστε να αναπτύξουν ανθεκτικότητα και κριτική σκέψη απέναντι στο ψηφιακό περιβάλλον.
«Πρέπει να δώσουμε στα παιδιά μας περισσότερο χρόνο ώστε να γίνουν πιο ανθεκτικά σε αυτή την ευάλωτη φάση της ζωής τους. Χρόνο να παίζουν με πραγματικούς φίλους και όχι να κυνηγούν ακολούθους», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως είπε, τα παιδιά πρέπει να μάθουν να κατανοούν τη λογική των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, να προστατεύονται από τις αρνητικές επιπτώσεις αλλά και να αξιοποιούν τις θετικές δυνατότητες της τεχνολογίας.
«Η εκπαίδευση στα μέσα ενημέρωσης είναι ευθύνη ολόκληρης της κοινωνίας» είπε και προειδοποίησε: «Αν είμαστε αργοί και διστακτικοί, θα είναι ακόμη μία ολόκληρη γενιά παιδιών που θα πληρώσει το τίμημα».
