Μια νέα μορφή φυτικών ινών, η ινουλίνη-προπιονικός εστέρας (Inulin-Propionate Ester, IPE), ενδέχεται να κυκλοφορήσει σύντομα στην ευρωπαϊκή αγορά ως συστατικό σε τρόφιμα όπως ψωμί, δημητριακά και smoothies, μετά την έγκρισή της από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA). Η IPE χαρακτηρίζεται ως μια «ενισχυμένη» μορφή φυτικών ινών, καθώς διεγείρει την παραγωγή των ορμονών GLP-1 και PYY, οι οποίες περιορίζουν την όρεξη και συμβάλλουν στη διατήρηση του σωματικού βάρους, σύμφωνα με άρθρο του Newscientist .
Οι φυτικές ίνες δεν πέπτονται από τον ανθρώπινο οργανισμό, αλλά διασπώνται από βακτήρια του παχέος εντέρου, παράγοντας λιπαρά οξέα βραχείας αλύσου. Τα οξέα αυτά ενεργοποιούν την έκκριση ορμονών που μειώνουν την πείνα, όπως η GLP-1, της οποίας η δράση προσομοιώνεται από γνωστά φάρμακα κατά της παχυσαρκίας, όπως το Ozempic. Ωστόσο, για να επιτευχθεί αυτό το αποτέλεσμα μέσω της συμβατικής διατροφής απαιτείται ιδιαίτερα υψηλή πρόσληψη φυτικών ινών, περίπου 80 γραμμάρια ημερησίως, ποσότητα που υπερβαίνει κατά πολύ τις συνιστώμενες και τις συνήθως καταναλισκόμενες ποσότητες.
Η IPE σχεδιάστηκε ώστε να επιτυγχάνει το ίδιο αποτέλεσμα με μόλις 10 γραμμάρια ημερησίως. Η αποτελεσματικότητά της αξιολογήθηκε σε δύο τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές. Στην πρώτη, με 60 υπέρβαρους συμμετέχοντες ηλικίας 40–65 ετών, παρατηρήθηκε αύξηση των επιπέδων των ορμονών GLP-1 και PYY, μειωμένη πρόσληψη τροφής και αποτροπή της αύξησης του σωματικού βάρους σε όσους έλαβαν IPE για έξι μήνες. Αντίθετα, το 17% της ομάδας ελέγχου παρουσίασε σημαντική αύξηση βάρους. Η μοναδική ανεπιθύμητη ενέργεια ήταν η αυξημένη παραγωγή αερίων (φούσκωμα), σύνηθες φαινόμενο σε δίαιτες πλούσιες σε φυτικές ίνες.
Στη δεύτερη μελέτη, στην οποία συμμετείχαν 270 υπέρβαρα άτομα ηλικίας 20–40 ετών, δεν διαπιστώθηκε διαφορά στο συνολικό σωματικό βάρος έπειτα από έναν χρόνο. Ωστόσο, όσοι κατανάλωσαν IPE εμφάνισαν αύξηση της άλιπης σωματικής μάζας κατά περισσότερο από ένα κιλό κατά μέσο όρο, γεγονός που υποδηλώνει πιθανή ευεργετική επίδραση στη σύσταση του σώματος.
Η ανάπτυξη της IPE ξεκίνησε πριν από περίπου δεκαπέντε χρόνια, όταν οι ερευνητές επιδίωξαν να αυξήσουν τα επίπεδα του προπιονικού οξέος στο παχύ έντερο. Επειδή το προπιονικό οξύ απορροφάται πριν φθάσει στον επιθυμητό προορισμό, συνδέθηκε χημικά με την ινουλίνη, μια φυσική φυτική ίνα που υπάρχει σε πολλά φυτά και χρησιμοποιείται ήδη ως συμπλήρωμα διατροφής. Η νέα ένωση περνά αμετάβλητη από το στομάχι και το λεπτό έντερο και διασπάται από τα βακτήρια του παχέος εντέρου, απελευθερώνοντας τόσο την ινουλίνη όσο και το προπιονικό οξύ, το οποίο ενισχύει την παραγωγή των ορμονών κορεσμού.
Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, ορισμένοι επιστήμονες εκφράζουν επιφυλάξεις, επισημαίνοντας ότι οι μέχρι σήμερα μελέτες, ιδιαίτερα εκείνες σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, βασίζονται σε σχετικά μικρό αριθμό συμμετεχόντων. Επιπλέον, η αύξηση της άλιπης μάζας δεν αποδεικνύει απαραίτητα αύξηση της μυϊκής μάζας. Οι ερευνητές σχεδιάζουν νέες μελέτες για να διερευνήσουν κατά πόσο η IPE μπορεί να διατηρεί την άλιπη μάζα σε άτομα που λαμβάνουν φάρμακα GLP-1 ή να περιορίζει την επαναπρόσληψη βάρους μετά τη διακοπή της φαρμακευτικής αγωγής. Εφόσον επιβεβαιωθούν τα ευρήματα, η IPE θα μπορούσε να αποτελέσει ένα χρήσιμο διατροφικό εργαλείο για την πρόληψη της αύξησης του σωματικού βάρους και την υποστήριξη της μεταβολικής υγείας.
Με πληροφορίες από: Newscientist, eur-lex.europa.eu , thelancet.com
