Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε ξεκάθαρα την αντίθεσή του σε οποιαδήποτε προσπάθεια επιβολής χρεώσεων ή «διοδίων» στη ναυσιπλοΐα μέσω κρίσιμων θαλάσσιων περασμάτων, όπως τα Στενά του Ορμούζ, υπογραμμίζοντας ότι μια τέτοια πρακτική θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα επικίνδυνο προηγούμενο εις βάρος της αρχής της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Σε συνέντευξή του στο podcast The Rachman Review των Financial Times με τον δημοσιογράφο Gideon Rachman από την Αθήνα, ο Έλληνας πρωθυπουργός προειδοποίησε ότι ενδεχόμενη επιμονή του Ιράν στην επιβολή τελών στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές γεωοικονομικές επιπτώσεις, ιδιαίτερα για χώρες με ισχυρή ναυτιλιακή παρουσία, όπως η Ελλάδα.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε ότι η Ευρώπη δεν είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί οποιαδήποτε επιβολή πληρωμών για τη διέλευση εμπορικών πλοίων, επισημαίνοντας τον καθοριστικό ρόλο της θαλάσσιας μεταφοράς στο παγκόσμιο εμπόριο, καθώς περίπου το 90% των εμπορευμάτων διακινείται μέσω θαλάσσης. Υπογράμμισε ακόμη ότι η διεθνής ναυτιλία, όπου η Ελλάδα διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο κατέχοντας περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου στόλου, θα δεχόταν σοβαρό πλήγμα σε περίπτωση περιορισμού της ελεύθερης πρόσβασης στις θαλάσσιες οδούς.
Παράλληλα, ανέφερε πως δεν διαφαίνεται στήριξη από κυβερνήσεις ούτε από τις Ηνωμένες Πολιτείες προς την ιδέα επιβολής διοδίων, ενώ προσδιόρισε δύο βασικές προτεραιότητες για τη διεθνή διπλωματία: την αποτροπή απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν και την αποκατάσταση της ομαλότητας στα Στενά του Ορμούζ.
Σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο, ο πρωθυπουργός περιέγραψε ένα σκηνικό αυξανόμενης αστάθειας, εξαιτίας των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή και των πιέσεων που ασκούνται στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Προειδοποίησε ότι η παρατεταμένη κρίση ενδέχεται να ενισχύσει τον πληθωρισμό και να επιβραδύνει την οικονομική ανάπτυξη στην Ευρώπη, επιβαρύνοντας περαιτέρω το κόστος ζωής των πολιτών.
Πιέσεις στην οικονομία από την ενεργειακή αβεβαιότητα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισήμανε ότι η Ευρώπη βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με πληθωριστικές πιέσεις υψηλότερες από τις προβλέψεις, παρότι μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί σοβαρές ελλείψεις σε βασικά ενεργειακά αγαθά, όπως το πετρέλαιο και τα καύσιμα αεροπορίας. Αναφερόμενος στην Ελλάδα, εξήγησε ότι η κυβέρνηση διαθέτει περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια και αξιοποιεί στοχευμένες, προσωρινές παρεμβάσεις στήριξης, στηριζόμενη στα ισχυρά πρωτογενή πλεονάσματα της οικονομίας.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι τα συγκεκριμένα μέτρα από μόνα τους δεν αρκούν για να περιορίσουν συνολικά τις επιπτώσεις της ακρίβειας, προειδοποιώντας πως όσο παραμένει η αστάθεια στον ενεργειακό τομέα, τόσο θα εντείνονται οι πιέσεις στο κόστος ζωής των πολιτών.
Ενίσχυση της ευρωπαϊκής παρουσίας στις θαλάσσιες οδούς
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέδειξε τη σημασία της θαλάσσιας ασφάλειας, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα, ως μία από τις ισχυρότερες ναυτιλιακές χώρες διεθνώς, έχει ενεργό ρόλο σε ευρωπαϊκές αποστολές προστασίας της ναυσιπλοΐας. Ειδική αναφορά έκανε στην Operation Aspides, η οποία δραστηριοποιείται στην Ερυθρά Θάλασσα συνοδεύοντας εμπορικά πλοία και αποτρέποντας απειλές κατά της ασφαλούς διέλευσής τους.
Όπως εξήγησε, η αποστολή έχει ήδη αποδείξει την αποτελεσματικότητά της, καθώς έχει ανταποκριθεί επιτυχώς σε επιθέσεις με drones. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι ενδεχόμενη επέκταση της δράσης της σε στρατηγικά σημεία όπως τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να εξεταστεί μόνο υπό την προϋπόθεση πολιτικής συναίνεσης και διασφάλισης μιας σταθερής εκεχειρίας στην περιοχή.
Η ευρωπαϊκή στάση απέναντι στον πόλεμο στην Ουκρανία
Αναφερόμενος στον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε ότι η Ευρώπη έχει ήδη διαθέσει σημαντική οικονομική στήριξη προς τη χώρα, ύψους περίπου 90 δισ. ευρώ, επισημαίνοντας πως η επίτευξη μιας βιώσιμης και δίκαιης ειρήνης απαιτεί την ύπαρξη ισορροπίας δυνάμεων στο στρατιωτικό επίπεδο.
Παράλληλα, εξέφρασε την άποψη ότι η Ρωσία δεν διατηρεί πλέον ξεκάθαρο στρατηγικό προβάδισμα στο πεδίο των συγκρούσεων, εκτιμώντας πως αυτή η μεταβολή των συσχετισμών θα μπορούσε να δημιουργήσει προϋποθέσεις για επανεκκίνηση των διπλωματικών διαπραγματεύσεων.
Ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής ανεξαρτησίας
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης τάχθηκε υπέρ της ενδυνάμωσης της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης, επισημαίνοντας ότι επί μακρόν η ευρωπαϊκή ασφάλεια στηριζόταν σε μεγάλο βαθμό στις Ηνωμένες Πολιτείες. Όπως υπογράμμισε, η ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να προσδώσει στην Ευρώπη μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ στις σχέσεις της με την Ουάσινγκτον.
Παράλληλα, έκανε αναφορά στο άρθρο 42.7 των ευρωπαϊκών συνθηκών, το οποίο αξιολόγησε ως ακόμη πιο ισχυρό από το άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, υποστηρίζοντας ότι μπορεί να λειτουργήσει ως θεμέλιο για τη διαμόρφωση μιας πιο ενιαίας και αποτελεσματικής ευρωπαϊκής αμυντικής δομής.
Η πορεία της ελληνικής οικονομίας μετά την κρίση
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε την Ελλάδα ως μια οικονομία που έχει αφήσει πίσω της την περίοδο της δημοσιονομικής κρίσης, επισημαίνοντας ότι η μείωση του λόγου δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ εξελίσσεται με τον ταχύτερο ρυθμό στην ευρωζώνη. Παράλληλα, εξέφρασε την εκτίμηση ότι έως το 2026 η χώρα δεν θα συγκαταλέγεται πλέον μεταξύ των πιο υπερχρεωμένων κρατών της Ευρώπης.
Όπως ανέφερε, η οικονομική σταθερότητα, η επίτευξη υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων, η αποκλιμάκωση της ανεργίας και η ενίσχυση των επενδύσεων έχουν συμβάλει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των αγορών απέναντι στην ελληνική οικονομία. Ωστόσο, αναγνώρισε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις, όπως οι πληθωριστικές πιέσεις και η ανάγκη επιτάχυνσης διαρθρωτικών αλλαγών στη δημόσια διοίκηση.
Μαθήματα διακυβέρνησης και ανάγκη έγκαιρων μεταρρυθμίσεων
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι ένα από τα σημαντικότερα διδάγματα της ελληνικής οικονομικής κρίσης είναι η ανάγκη οι μεταρρυθμίσεις να υλοποιούνται προληπτικά και όχι όταν μια χώρα έχει ήδη φτάσει σε οριακές συνθήκες. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεσματικής παρέμβασης ανέφερε την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής μέσω της αξιοποίησης τεχνολογικών εργαλείων, επισημαίνοντας ότι η συγκεκριμένη πρακτική συνέβαλε ουσιαστικά στην ενίσχυση των κρατικών εσόδων και στη βελτίωση της δημοσιονομικής εικόνας της χώρας.
Διπλωματικές ισορροπίες της Ελλάδας στη Μέση Ανατολή
Αναφερόμενος στη θέση της Ελλάδας στη Μέση Ανατολή, ο Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε τη συνεργασία με το Ισραήλ ως στρατηγικής σημασίας, με ισχυρές προεκτάσεις τόσο στον αμυντικό όσο και στον οικονομικό τομέα. Παράλληλα, διευκρίνισε ότι η στενή αυτή σχέση δεν περιορίζει τη δυνατότητα της Αθήνας να διατυπώνει επιφυλάξεις ή κριτική απέναντι σε συγκεκριμένες επιλογές της ισραηλινής πολιτικής, ιδιαίτερα σε ζητήματα που αφορούν τη Γάζα και τον Λίβανο.
Επιπλέον, επισήμανε ότι η Ελλάδα διατηρεί σταθερές και ισχυρές διπλωματικές σχέσεις με τα κράτη της Ανατολικής Μεσογείου και της περιοχής του Κόλπου, αναφέροντας μεταξύ άλλων τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και την Αίγυπτος ως σημαντικούς εταίρους στην περιφερειακή συνεργασία.
Διαφορετικές προσεγγίσεις στην ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική
Αναφερόμενος στις αποκλίσεις που παρατηρούνται στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκή Ένωση σχετικά με ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, ο Κυριάκος Μητσοτάκης σχολίασε ότι, παρά τις διαφορετικές τοποθετήσεις όπως εκείνες του Ισπανού πρωθυπουργού— υπάρχει αμοιβαία αποδοχή της διαφωνίας στο θέμα του Ισραήλ. Όπως σημείωσε, οι διαφορετικές γεωπολιτικές προσεγγίσεις των κρατών-μελών συχνά αντανακλούν τις ιδιαίτερες ιστορικές εμπειρίες και εθνικές προτεραιότητες κάθε χώρας.
Νέες ισορροπίες στην ευρωπαϊκή ασφάλεια και άμυνα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισήμανε ότι τόσο το ΝΑΤΟ όσο και η Ευρωπαϊκή Ένωση καλούνται να προσαρμοστούν σε ένα νέο γεωπολιτικό περιβάλλον, στο οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες ζητούν από τις ευρωπαϊκές χώρες να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για τη δική τους ασφάλεια. Παράλληλα, υπενθύμισε ότι κράτη όπως η Ελλάδα έχουν ήδη προχωρήσει σε σημαντική ενίσχυση των αμυντικών τους δαπανών, ανταποκρινόμενα στις αυξημένες περιφερειακές προκλήσεις και απειλές.
Οι προτεραιότητες για το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομίας
Σε ό,τι αφορά την επόμενη φάση της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέδειξε την ανάγκη βαθύτερης ενοποίησης της ενεργειακής αγοράς, ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και διαμόρφωσης ενός ενιαίου νομικού πλαισίου για τις επιχειρήσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση του λεγόμενου «28ου καθεστώτος» με στόχο να διευκολυνθεί η ανάπτυξη και η διασυνοριακή λειτουργία νεοφυών επιχειρήσεων σε όλα τα κράτη-μέλη.
Παράλληλα, επισήμανε ότι η ελληνική προεδρία της ΕΕ το 2027 αναμένεται να δώσει ιδιαίτερη έμφαση σε αυτές τις μεταρρυθμιστικές προτεραιότητες, τις οποίες θεωρεί καθοριστικές για τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα και ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας.
