Ως πρώτη στο είδος της παγκοσμίως χαρακτηρίζεται η μη επανδρωμένη πλωτή πλατφόρμα θαλάσσιας επιτήρησης «Πανόπτης» της ΕΤΜΕ, η τελετή ονοματοδοσίας της οποίας έγινε την Πέμπτη στα Ναυπηγεία Σαλαμίνας.
Η εν λόγω πλατφόρμα USSPS (Unmanned Semi-fixed Sea Platform for Maritime Surveillance) έχει λάβει το όνομά της από τον Άργο Πανόπτη της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας και θα τοποθετηθεί στο Μυρτώο Πέλαγος, από όπου θα παρέχει δεδομένα στο Πολεμικό Ναυτικό, στο Λιμενικό και στη μετεωρολογική υπηρεσία. Διαθέτει ραντάρ, μη επανδρωμένα, ηλεκτροοπτικό εξοπλισμό (κάμερες διαφόρων ειδών) και γενικότερα ένα πλήρες σύνολο αισθητήρων περιβάλλοντος και καιρού. Έχει εκτόπισμα 700 τόνους και η επιφάνεια του καταστρώματός της είναι 400 τετραγωνικά μέτρα, με περιοχή προσγείωσης drone 100 τετραγωνικά μέτρα. Το βάθος ανάπτυξης ξεπερνά τα 40 μέτρα, μπορεί να φέρει εξοπλισμό 44 τόνων, έχει ενεργειακή αυτονομία 3-6 μήνες και μπορεί να αντέχει και να συνεχίζει να λειτουργεί υπό αντίξοες καιρικές συνθήκες, με μεγάλα ύψη κυμάτων και ισχυρούς ανέμους, για μεγάλο βάθος χρόνου. Ακολουθεί τη δικτυοκεντρική φιλοσοφία (την οποία, αξίζει να σημειωθεί, υιοθετεί και η υπό ανάπτυξη «Ασπίδα του Αχιλλέα») και εν γένει αποτελεί μία υποδομή επιτήρησης που μπορεί να είναι χρήσιμη στην ασφάλεια ναυσιπλοΐας, στην λήψη μετεωρολογικών δεδομένων, στην προστασία λιμένων και κρίσιμων υποδομών. Ως στόχο έχει την εκτέλεση εργασιών ISR (Intelligence, Surveillance, Reconnaissance) αποδεσμεύοντας πλοία και προσωπικό για άλλες αποστολές. Επίσης, θα μπορεί να χρησιμοποιείται και για δοκιμές τεχνολογιών επί του πεδίου.
Όπως ανέφερε στη HuffPost Greece ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΤΜΕ, Αντώνης Πέππας, μετά την ολοκλήρωση της τελετής, το κόστος της ανέρχεται στα 22 εκατ. ευρώ, και χρειάστηκαν 8 μήνες για την κατασκευή της. Όσον αφορά σε ενδεχόμενες επιπλέον παραγγελίες στο μέλλον, σημείωσε πως ο χρόνος κατασκευής θα είναι μειωμένος (πιθανώς 4-6 μήνες), ενώ το κόστος θα καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τον εξοπλισμό/ αισθητήρες που θα φέρει. Αξίζει να σημειωθεί πως η πλατφόρμα φέρει και κάποια συστήματα αυτοπροστασίας (σε επίπεδο ηλεκτρονικού πολέμου- μέσα αντιμετώπισης παρεμβολών, πχ) ενώ η εμβέλειά της είναι 50 χλμ (ένας «δίσκος» ακτίνας 50 χλμ, όπως είπε κατά την τελετή ο κ. Πέππας), με επέκταση στα 200 χλμ με drones. Η πλατφόρμα παραμετροποιείται ανάλογα με τις ανάγκες του κάθε πελάτη και τα δεδομένα της περιοχής στην οποία αναπτύσσεται (fit for purpose).
Οι δυνατότητες που παρέχουν τέτοιου ίδιους μέσα είναι ιδιαίτερα σημαντικές, δεδομένης της σημασίας της θαλάσσιας επιτήρησης στη σημερινή εποχή – και της δυνατότητας που παρέχουν σε μια χώρα να δηλώνει συνεχή παρουσία σε θαλάσσιες ζώνες σε μεγάλες αποστάσεις, πχ για την επίβλεψη και επιτήρηση της ΑΟΖ της. Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Ανάπτυξης Αμυντικής Βιομηχανίας (EDIDP), υπό την εποπτεία της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ) του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και σε συνεργασία με την Κυπριακή Δημοκρατία- οπότε δυνητικά θα μπορούσε να υπάρξει και ενδιαφέρον όσον αφορά σε κατασκευή μονάδων για χρήση στην κυπριακή ΑΟΖ.
Η ΕΤΜΕ έχει τον ρόλο του συντονιστή του προγράμματος και κεντρική ευθύνη στην υλοποίηση και τον συντονισμό του έργου, σε συνεργασία με τα Ναυπηγεία Σαλαμίνας και τους εταίρους του πολυεθνικού κοινοπρακτικού σχήματος. Το USSPS υλοποιείται μέσω ενός πολυεθνικού κοινοπρακτικού σχήματος, στο οποίο συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, η Naval Group και η Navantia. Αναλυτικότερα, η κοινοπραξία του έργου απαρτίζεται από τις εταιρείες και τους φορείς ΕΤΜΕ, Applied Intelligence Analytics Limited, Cyprus Research and Innovation Center Ltd, Foundation for Research and Technology Hellas, Stichting Maritiem Research Instituut Nederland, Naval Group SA, Navantia S.A. S.M.E., Prolexia SARL, Multimedia Workshop PLC, Sener Aeroespacial S.A., SignalGeneriX Limited, SMST Designer & Constructors B.V., Techlam SAS, Tecnobit SLU και Unmanned Teknologies Applications S.L. Από ελληνικής πλευράς συμμετέχει και το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ).
Την ονοματοδοσία της πλατφόρμας πραγματοποίησε ο Δρ. Γεώργιος Δ. Πατέρας, αντιπρόεδρος της Contships Management Inc. και πρώην πρόεδρος του Ελληνικού Ναυτιλιακού Επιμελητηρίου. Κατά την τελετή, ο κ. Πέππας σημείωσε, μεταξύ άλλων, πως «ο Πανόπτης, στα χρόνια που έρχονται, θα παρέχει πραγματικά δεδομένα πεδίου για την εκπαίδευση προηγμένων αλγορίθμων, θα προσφέρει εικόνα θαλάσσιας επιτήρησης, ενώ παράλληλα θα αποτελέσει πεδίο δοκιμών τεχνολογιών σε πραγματικό θαλάσσιο περιβάλλον. Οι εφαρμογές του επεκτείνονται και σε μη αμυντικούς σκοπούς, παρέχοντας δεδομένα καιρού, κατάστασης θάλασσας, περιβάλλοντος και παρακολούθησης κρίσιμων υποδομών, με υψηλή αξιοπιστία. Η τεχνολογία είναι τέτοια η οποία επιτρέπει δίκτυο με πλατφόρμες όπως ο Πανόπτης να γίνει τμήμα της Ασπίδας του Αχιλλέα και άλλων εφαρμογών ενδιαφέροντος κρίσιμων υποδομών και ασφάλειας ναυσιπλοΐας».
Στον δικό του χαιρετισμό ο Δρ. Γεώργος Κόρος, πρόεδρος και CEO των Ναυπηγείων Σαλαμίνας, τόνισε πως η πλατφόρμα θα εξυπηρετήσει τα συμφέροντα της χώρας, προσθέτοντας με νόημα πως «μπορώ να δω πολύ περισσότερες πλατφόρμες στο μέλλον». Παρών ήταν και ο Δρ. Αθανάσιος Ντόκος, Γενικός Γραμματέας Εθνικής Ασφάλειας, ο οποίος δήλωσε πως ελπίζει σύντομα να έρθει η ώρα και του «Εθνικού Πλοίου», σε μέγεθος περιπολικού ανοιχτής θαλάσσης, με προοπτικές για ακόμα μεγαλύτερα σκάφη στο μέλλον.
Χαιρετισμούς και τοποθετήσεις πραγματοποίησαν επίσης ο κ. Γιώργος Παναγόπουλος, Δήμαρχος Σαλαμίνας, ο κ. Στέφανος Γκίκας, υφυπουργός στο Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, ο Δρ. Δημήτριος Τερζής, Γενικός Γραμματέας Έρευνας και Καινοτομίας, ο υποστράτηγος Ιωάννης Μπούρας, Γενικός Διευθυντής ΓΔΑΕΕ, ο κ. Παντελής Τζωρτζάκης, πρόεδρος Διοικητικού Συμβουλίου και διευθύνων σύμβουλος του ΕΛΚΑΚ, και ο κ. Patrick Mauffrey, Project Director USSPS για τη Naval Group.
