Τα μέλη του πληρώματος μιας εμπορικής διαστημικής πτήσης πραγματοποίησαν τις πρώτες διαγνωστικές ακτινογραφίες στο διάστημα, χρησιμοποιώντας μια φορητή συσκευή που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για καλύτερη παροχή υγειονομικής περίθαλψης σε αποστολές μεγάλης διάρκειας.
Καθώς οι διαστημικές αποστολές γίνονται συχνότερες και διαρκούν περισσότερο, οι ερευνητές αναζητούν τρόπους να φέρουν την υγειονομική περίθαλψη πιο κοντά στους αστροναύτες. Οι φορητές ιατρικές τεχνολογίες θα μπορούσαν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο, όπως έδειξε πρόσφατη μελέτη που δοκίμασε μια νέα συσκευή ακτίνων Χ στο εσωτερικό διαστημικού σκάφους.
Μη ιατρικό προσωπικό μιας εμπορικής διαστημικής πτήσης πραγματοποίησε τις πρώτες διαγνωστικές ακτινογραφίες κατά τη διάρκεια πτήσης σε τροχιά, χρησιμοποιώντας μια φορητή, ασύρματη ψηφιακή συσκευή παραγωγής ακτίνων Χ.
Τα αποτελέσματα, όπως αναφέρει το Εuronews, τα οποία δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό *Radiology* της Ακτινολογικής Εταιρείας της Βόρειας Αμερικής (Radiological Society of North America), έδειξαν ότι η ποιότητα των εικόνων ήταν εξίσου καλή με εκείνη που επιτυγχάνεται στη Γη.
Όλες οι ακτινογραφίες που λήφθηκαν κατά την πτήση ήταν ισοδύναμες με εκείνες που είχαν ληφθεί πριν από την απογείωση, όσον αφορά τη συνολική ποιότητα της εικόνας, τη χωρική ανάλυση και την ανάλυση αντίθεσης, όπως επεσήμαναν οι ερευνητές.
Ωστόσο, ένα από τα βασικά εμπόδια παραμένει η πρόκληση της σωστής τοποθέτησης του ασθενούς σε συνθήκες μικροβαρύτητας — μια φυσική κατάσταση κατά την οποία η αίσθηση της βαρύτητας είναι εξαιρετικά ασθενής, με αποτέλεσμα τα αντικείμενα και οι άνθρωποι να φαίνονται να μην έχουν βάρος.
Διαπιστώθηκε ότι η τοποθέτηση κεντρικών τμημάτων του σώματος, όπως ο θώρακας, η λεκάνη και η κοιλιακή χώρα, ήταν λιγότερο ακριβής κατά τη διάρκεια της πτήσης σε σύγκριση με εκείνη του χεριού ή του πήχη.
Η μελέτη έδειξε επίσης ότι η εκτιμώμενη έκθεση των συμμετεχόντων σε ακτινοβολία δεν ήταν μεγαλύτερη από αυτή που συνδέεται με τις τυπικές κλινικές απεικονιστικές εξετάσεις στη Γη.
«Αποτελούσε όνειρο για την αεροδιαστημική ιατρική η ύπαρξη περισσότερων της μίας μεθόδων απεικόνισης για τη διάγνωση ασθενειών και τραυματισμών στο διάστημα», δήλωσε η Sheyna Gifford, επικεφαλής ερευνήτρια στην κλινική Mayo στη Μινεσότα των Ηνωμένων Πολιτειών.
Πρόσθεσε ότι τα συμβατικά μηχανήματα ακτίνων Χ είναι πολύ ογκώδη, εκπέμπουν μεγάλη ποσότητα ακτινοβολίας και τείνουν να παράγουν θολές εικόνες σε περίπτωση κίνησης, γεγονός που καθιστούσε τη λήψη διαγνωστικών εικόνων σε τροχιά «υπερβολικά δύσκολη από τεχνικής άποψης».
Το νέο σύστημα SpaceXray επέτρεψε σε μέλη του πληρώματος χωρίς ιατρική εξειδίκευση να λαμβάνουν ακτινογραφικές εικόνες, έχοντας λάβει εκπαίδευση μόλις τεσσάρων ωρών πριν από την πτήση.
Η συσκευή δοκιμάστηκε κατά τη διάρκεια μιας εμπορικής πτήσης της SpaceX, η οποία ξεκίνησε στις 31 Μαρτίου 2025 και διήρκεσε τρεις ημέρες και 14 ώρες. Κατά τη φάση της προσγείωσης και της περισυλλογής, η γεννήτρια ακτίνων Χ υπέστη επιφανειακή δομική ζημιά, ωστόσο τα εσωτερικά εξαρτήματα και η απόδοση των ακτίνων Χ παρέμειναν ανεπηρέαστα.
«Ένα σύστημα ακτινογραφίας κατάλληλο για διαστημικές πτήσεις θα είχε τεράστια σημασία, όχι μόνο για την υγεία του πληρώματος αλλά και για κρίσιμες μη ιατρικές εργασίες της αποστολής», δήλωσε ο Gifford.
«Για τη διατήρηση της ανθρώπινης παρουσίας στο διάστημα, οι ακτίνες Χ είναι καθοριστικής σημασίας, όχι μόνο για τα μέλη του πληρώματος αλλά και για άλλα στοιχεία της αποστολής, όπως τα ηλεκτρονικά συστήματα και οι διαστημικές στολές. Ο μόνος τρόπος να εξετάσουμε το εσωτερικό αυτών των αντικειμένων χωρίς να τα αποσυναρμολογήσουμε είναι μέσω ακτινογραφίας».
Πέρα από τις εφαρμογές στον τομέα της υγείας, οι ερευνητές σημείωσαν ότι το νέο αυτό σύστημα θα μπορούσε να αποδειχθεί χρήσιμο και σε περιβάλλοντα όπως εμπόλεμες ζώνες ή κοινότητες με περιορισμένους πόρους, συμβάλλοντας στη διεύρυνση του προληπτικού ελέγχου για ασθένειες, συμπεριλαμβανομένης της φυματίωσης.
Τελικά, όπως επισημαίνουν οι συντάκτες της μελέτης, τόσο οι κοινότητες στο διάστημα όσο και αυτές στη Γη πρόκειται να ωφεληθούν καθώς η τεχνολογία της εξαιρετικά φορητής ψηφιακής ακτινογραφίας συνεχίζει να εξελίσσεται.
