Η εκτόξευση ενός μικρού ξύλινου «κουτιού» στο διάστημα από Ιάπωνες επιστήμονες αναδεικνύει μια μεγάλη πραγματικότητα: ο χώρος γύρω από τη Γη κατακλύζεται από τεχνητά αντικείμενα. Από την εποχή του πρώτου Sputnik 1 έως σήμερα, έχουμε εκτοξεύσει δεκάδες χιλιάδες δορυφόρους. Σχεδόν κάθε χώρα ή ιδιωτική εταιρεία έχει πάρει θέση στη νέα — και όσο περνά ο καιρός, ολοένα πιο φιλόδοξη — κούρσα του διαστήματος.
Η ιστορία των δορυφόρων και το πρόβλημα των «διαστημικών σκουπιδιών»
Στις 4 Οκτωβρίου 1957, η ΕΣΣΔ εκτόξευσε το Sputnik 1, τον πρώτο τεχνητό δορυφόρο στην ιστορία. Ορόσημο που σηματοδότησε την αρχή της διαστημικής εποχής.
Από τότε, πάνω από 20.000 τεχνητοί δορυφόροι έχουν εκτοξευθεί σε διάφορες τροχιές. Από αυτούς, περίπου 13.600 ακόμα βρίσκονται σε τροχιά, ενώ περίπου 11.000 εξακολουθούν να λειτουργούν.
Όμως το μέγεθος του χώρου γύρω από τη Γη δεν αρκεί για πάντα. Εκατοντάδες εκατοντάδων ανενεργοί δορυφόροι και θραύσματα πυραύλων περιφέρονται στο διάστημα, δημιουργώντας τον κίνδυνο συγκρούσεων και νέων «ήχων» αντικειμένων.
Πόσοι δορυφόροι υπάρχουν τώρα γύρω από την Γη
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι:
Περίπου 14.900 δορυφόροι βρίσκονται σήμερα σε τροχιά της Γης, ενεργοί και ανενεργοί.
Από αυτούς, περίπου 11.700 είναι ενεργοί, δηλαδή λειτουργούν και εξυπηρετούν σκοπούς όπως επικοινωνίες, πλοήγηση και επιστημονική παρατήρηση.
Επιπλέον, οι προβλέψεις για το εγγύς μέλλον δείχνουν ότι ο αριθμός αυτός μπορεί να εκτοξευθεί μέχρι και σε εκατοντάδες χιλιάδες τις επόμενες δεκαετίες, με βάση σχέδια για νέους μεγάλους δορυφορικούς σχηματισμούς.
Δορυφόροι ανά χώρα – ποιος «κερδίζει» τον αγώνα
Περίπου 105 χώρες και οργανισμοί έχουν δορυφόρους σε τροχιά.
Οι χώρες με τους περισσότερους δραστηριοποιημένους δορυφόρους.
Χώρα / Οργανισμός και εκτιμώμενος αριθμός ενεργών δορυφόρων
ΗΠΑ – Περισσότεροι από 8.000 (με μεγάλο μέρος λόγω mega-constellations όπως το Starlink)
Ρωσία – Περίπου 1.500
Κίνα – Περίπου 800
Ηνωμένο Βασίλειο – Περίπου 700
Ιαπωνία – Περισσότεροι από 200
Γαλλία – Περισσότεροι από 100
Ινδία – Περισσότεροι από 100
Γερμανία – Περίπου 80
Καναδάς – Περίπου 70
Ιταλία – Περίπου 50
Το μεγάλο ποσοστό δορυφόρων των ΗΠΑ εξηγείται κυρίως από ιδιωτικές εταιρείες όπως η SpaceX, που κυριαρχούν με τα mega-constellations (π.χ. Starlink έχει πλέον πάνω από 10.000 εκτοξεύσεις, με σχεδόν 8.600 λειτουργικούς δορυφόρους).
Τι σημαίνει αυτό για το διάστημα;
Αύξηση της χρήσης του διαστήματος: Από πλοήγηση και τηλεπικοινωνίες μέχρι επιστημονική έρευνα και παρακολούθηση περιβάλλοντος.
Προκλήσεις «συνωστισμού»: Η αύξηση δορυφόρων αυξάνει τον κίνδυνο συγκρούσεων και δημιουργίας ακόμη περισσότερων διαστημικών θραυσμάτων.
Νέα υλικά και ιδέες: Πρωτοβουλίες όπως ο ξύλινος cube-sat που εκτόξευσε η Ιαπωνία δείχνουν πως η τεχνολογία εξελίσσεται με βάση την ανάγκη για βιωσιμότητα και μείωση απορριμμάτων. Το ξύλο διασπάται πολύ πιό εύκολα από το όποιο υλικό. Και σε πολύ μικρότερακ κομμάτια
Το μέλλον είναι ακόμη πιο… γεμάτο
Με εταιρικά προγράμματα όπως το Project Kuiper της Amazon, και σχέδια για δεκάδες χιλιάδες δορυφόρους στο ίδιο διάστημα, ο ουρανός μας κατά τις επόμενες δεκαετίες αναμένεται να γίνει ακόμα πιο «πολυπληθής».
Η εποχή που η Γη είχε έναν μόνο τεχνητό «φίλο» πάνω της έχει περάσει∙ το σύμπαν μας σήμερα είναι μια πολύβουη, υπερ-διασυνδεδεμένη, αλλά και περισσότερο προκλητική «γειτονιά».
