Δυστυχώς δεν σώζεται καμιά άμεση και συγκεκριμένη μαρτυρία για την ακριβή χρονολόγηση του δράματος, κι έτσι αυτή είναι μεγάλο πρόβλημα, στο οποίο δεν έχει δοθεί τελική απάντηση. Οι εγκυρότεροι πάντως μελετητές πιστεύουν ότι ανήκει στην περίοδο της ωριμότητας του Σοφοκλή και οπωσδήποτε είναι μεταγενέστερο της «Αντιγόνης» (η «Αντιγόνη» πιθανότατα παίχτηκε το 442 πΧ). Σύμφωνα μάλιστα με την επικρατέστερη άποψη, ο «Οιδίπους Τύραννος» γράφτηκε και παίχτηκε κατά την περίοδο 430-420 πΧ και πιθανότατα λίγο πριν από την παράσταση των «Ιππέων» του Αριστοφάνη, άρα γύρω στο 425 πΧ.
Κατά την πεποίθησή μου, μερικά στοιχεία της τραγωδίας καταδεικνύουν τη σχέση της με τη σύγχρονη κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα του ποιητή- ειδικότερα με τον Περικλή- και, επομένως, φωτίζουν και το πρόβλημα της χρονολόγησής της. Τα στοιχεία αυτά είναι τα εξής:
Ο λοιμός που αναφέρεται στην τραγωδία έχει σχέση με τον λοιμό που ξέσπασε στην Αθήνα κατά το δεύτερο έτος του Πελοποννησιακού Πολέμου και παράλληλα θυμίζει το «κυλώνειον άγος» («εναγείς» οι οι Αλκμεωνίδες, Αλκμεωνίδης- «εναγής» και ο Περικλής). Η ένσταση ότι το θέμα του λοιμού ενδέχεται να έχει την προέλευσή του απευθείας από την ποιητική παράδοση, και ειδικότερα από τον Όμηρο («Ιλιάς») ή τον Αισχύλο («Ευμενίδες»_ δεν φαίνεται πολύ ισχυρή. Η δύναμη και η παραστατικότητα της περιγραφής συνιστούν σαφή ένδειξη ότι ο Σοφοκλής είχε υπ’όψιν του τον λοιμό της Αθήνας. Μερικές ανατριχιαστικές κυριολεκτικά εικόνες, όπως η εικόνα των στ. 180 και 181 με τα άταφα πτώματα των ωρεφών, δύσκολα συλλαμβάνονται και από την πιο μεγάλη ποιητική φαντασία, αν δεν τις προσφέρει η πραγματικότητα.
Η εμφαντική προβολή της παντοδυναμίας (χαρακτηριστικοί οι στ. 14 και 40) και της αυταρχικότητας (χαρακτηριστικοί οι στ. 408, 514, 873) του Οιδίποδα αποτελεί υπαινιγμό της παντοδυναμίας και της αυταρχικής πολιτικής του Περικλή.
Στους στ. 54-57 καθώς και στο στ. 845 εκφράζεται εμμέσως πλην σαφώς η άποψη ότι μία μορφή εξουσίας αξιολογείται ανάλογα με τον βαθμό αποδοχής της από το κοινωνικό σύνολο – μόνο η εξουσία που διαλέγεται με τον λαό, που την αποδέχεται ο λαός, έχει αξία. Έτσι γίνεται με πικρή ειρωνεία ο υπαινιγμός κατά του αυταρχικού τρόπου λειτουργίας της αθηναϊκής δημοκρατίας, και ειδικότερα κατά του Περικλή, στον οποίο η πλειονότητα των Αθηναίων απέδιδε την κατηγορία ότι με την πεισμονή και την αδιαλλαξία του τους έσυρε στον πόλεμο. (βλ. και Πλουτάρχου «Βίοι Παράλληλοι», Περικλής). Με δική του άλλωστε πρόταση εκδόθηκε το Μεγαρικό Ψήφισμα, κύρια αφορμή του πολέμου.
Το δεύτερο στάσιμο- και ειδκότερα στ. 877- μπορεί να χαρακτηριστεί προφητικός Επιτάφιος της αθηναϊκής ηγεμονίας. Ο Οιδίποδας ως χαρακτήρας είναι το κράμα των προτερημάτων και των μειονεκτημάτων του Αθηναίου πολίτη, και ιδιαίτερα του Περικλή. Ο «Οιδίπους Τύραννος» ως έργο είναι το πεπρωμένο της αθηναϊκής ηγεμονίας. Ο Οιδίποδας είναι μεγάλος και τρανός, αλλά μια ντροπή τον σημάδευε από τα σπάργανά του, χωρίς φυσικά να το αντιληφθεί. Η Αθήνα είναι μεγάλη και τρανή, αλλά όταν «σήκωνε» το συμμαχικό ταμείο, δεν αντιλαμβανόταν ότι ταυτόχρονα γινόταν και τυραννίδα. Στα σπάργανα της ηγεμονίας της η τυραννίδα της τρύπησε τις κλειδώσεις. Ο Οιδίποδας προκαλούσε τη ζήλια και τον φθόνο, ήταν το πρότυπο για τους Θηβαίους. Η Αθήνα προκαλούσε τη ζήλια και τον φθόνο των Ελλήνων, ήταν το πρότυπο για πολλούς. Οι μηχανισμοί της έπαρσης είναι αδήριτοι…
Στο τέταρτο στάσιμο – και ειδικότερα στους στ. 1186- 1205 και 1206- ο Χόρος περίτρομος, απελπισμένος, συνετριμμένος ώς τα έγκατα της ψυχής του, ψάλλει- θρηνεί για το τραγικό τέλος της αθηναϊκής ηγεμονίας. Ο Οιδίπουδας αφάνισε τη Σφίγγα, έσωσε τη Θήβα, έγινε βασιλιάς, γνώρισε ασύγκριτη ευτυχία και δόξα, για να καταλήξει στον ξεπεσμό και την αθλιότητα. Η Αθήνα πρωταγωνίστησε στον νικηφόρο πόλεμο κατά της Περσικής ιμπεριαλιστικής «Σφίγγας», έσωσε την Ελλάδα, κέρδισε την ηγεμονία σ’αυτή, γνώρισε μέγιστη ακμή και δόξα, για να καταλήξει στον μαρασμό και στην καταστροφή.
Στην Έξοδο (στ. 1223-1530) ο Οιδίποδας με τα ίδια του τα χέρια βγάζει τα μάτια του, οδηγείται στη δυστυχία και στην καταισχύνη. Η Αθήνα με τα δικά της σφάλματα σβήνει- διαλύει την εκτυφλωτική της λάμψη και δύναμη, οδηγείται στην καταστροφική ήττα και στην ταπείνωση. Θα λέγαμε ότι στην Έξοδο ο Σοφοκλής συνοδεύει στον τάφο της την αθηναϊκή ηγεμονία.
Δεν είναι τυχαίο ότι στο όλο έργο η προσωπικότητα του Οιδίποδα σμιλεύεται στα «μέτρα και σταθμά» της προσωπικότητας του Περικλή. Ο Οιδίποδας ήταν ευφυής, διορατικός, έμπειρος, σοβαρός, υπεύθυνος και φιλολαϊκός ηγεμόνας. Χαρακτηριζόταν όμως κι από κάποια αυταρχικότητα, και το σπουδαιότερο: Αγνοούσε κάτι που ξέρει και ο τελευταίος άνθρωπος, τους γονείς του. Το ίδιο και ο Περικλής: Διακρινόταν για την ευφυΐα, τη διορατικότητα, την πείρα, τη σοβαρότητα, την υπευθυνότητα και τα φιλολαϊκά του αισθήματα. Ήταν όμως και κάπως αυταρχικός και, το σπουδαιότερο, κατά πολλούς Αθηναίους ήταν ανίκανος να «βυθομετρήσει» και να «βυθοσκοπήσει» τη συγκεκριμένη πραγματικότητα και να αποτρέψει την έκρηξη του πολέμου- κάτι όχι ιδιαίτερα δύσκολο, όπως αυτοί πίστευαν….
Η «μοίρα», λοιπόν, του Οιδίποδα «μοίρα» της Αθήνας, ο χαρακτήρας του Οιδίποδα χαρακτήρας του Περικλή…Συμπέρασμα: Ο «Οιδίπους Τύραννος» πιθανότατα γράφτηκε και παίχτηκε κατά την περίοδο 430-429 πΧ, δηλαδή λίγο πριν από τον θάνατο του Περικλή.
