Στο Κίεβο η Μεγάλη Εβδομάδα δεν είναι μόνο μια πορεία προς την Ανάσταση. Σε μια πόλη που ζει εδώ και χρόνια υπό τη σκιά του πολέμου η πίστη ξεπερνά τα όρια της θρησκευτικής παράδοσης του Πάσχα και γίνεται ένα στήριγμα για να αντέξουν τις δυσκολίες τις καθημερινότητας κρατώντας ζωντανή την παράδοση και δίνοντας προσδοκίες για ένα καλύτερο μέλλον. Μέσα σε έναν διαρκή αγώνα τις καθημερινότητας των κατοίκων από τότε που άρχισε η Ρωσική εισβολή, οι άνθρωποι στρέφονται στην πίστη όχι μόνο από συνήθεια, αλλά από ανάγκη σε έναν κόσμο που αλλάζει βίαια γύρω τους.Και ίσως γι αυτό το φως της Ανάστασης αποκτά μια σημασία πιο βαθιά.
Από την Κυριακή των Βαίων έως την Κυριακή του Πάσχα, οι ναοί της πόλης γεμίζουν, οι Ορθόδοξοι χριστιανοί κάθε ηλικίας , παιδιά,ηλικιωμένοι ,οικογένειες,σώματα που επιμένουν να βρίσκονται μαζί, έρχονται να παρακολουθήσουν τις λειτουργίες τις μεγάλης εβδομάδας που γίνονται στο κέντρο του Κιέβου στους ορθόδοξους ναούς. Οι ορθόδοξοι ναοί δεν λειτουργούν μόνο ως χώροι λατρείας. Είναι τόποι ιστορικής συνέχειας και συλλογικής μνήμης.
Στο επίκεντρο των εορτασμών βρίσκονται δύο από τα σημαντικότερα θρησκευτικά και ιστορικά σημεία της πόλης: ο Καθεδρικός Ναός του Αγίου Βλαδίμηρου, που θεμελιώθηκε το 1862 και αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ιερά μνημεία του Κιέβου, και η Μονή του Αγίου Μιχαήλ με τον Χρυσό Τρούλο, χτισμένη τον 12ο αιώνα.Η Μονή του Αγίου Μιχαήλ, ιδίως φέρει ένα φορτίο που ξεπερνά τη θρησκεία. Κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Μαϊντάν, αποτέλεσε καταφύγιο για διαδηλωτές που διώκονταν από τις δυνάμεις καταστολής. Μια στιγμή που ενίσχυσε τον συμβολικό της ρόλο στη σύγχρονη ιστορία της χώρας, ως τόπο συλλογικής μνήμης και προστασίας.
Η προσφατη ανακοίνωση για κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία με αφορμή το Πάσχα δημιούργησε μια στιγμιαία ανακούφιση.Την ίδια ώρα όμως αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα, καθώς παρόμοιες πρωτοβουλίες στο παρελθόν δεν οδήγησαν σε ουσιαστική αποκλιμάκωση.
Στην αυξανόμενη σημασία της πίστης στη σύγχρονη ουκρανική κοινωνία, από τα γεγονότα του Μαϊντάν μέχρι τον πόλεμο σήμερα, αναφέρεται ο διακεκριμένος Ουκρανός ελληνιστής, αναπληρωτής καθηγητής Νεοελληνικής φιλολογίας Αντρίι Σαβένκο από το Εθνικό Πανεπιστήμιο Τάρας Σεβτσένκο του Κιέβου.
Μεγαλωμένος στη Σοβιετική Ένωση, όπου η θρησκεία απουσίαζε από τη δημόσια και ιδιωτική ζωή, περιγράφει πώς ο ίδιος, όπως και πολλοί Ουκρανοί, επανασυνδέθηκαν με την πίστη μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Η επιστροφή αυτή, οπως εξηγεί, δεν ήταν μόνο θέμα πίστης, αλλά και ταυτότητας. Σήμερα, η πίστη ως καταφύγιο επανεμφανίζεται στο μέτωπο. Ο αδερφός του είναι ο ίδιος στρατιώτης και πολεμάει στην πρώτη γραμμή. Ο Αντρίι έχει ήδη διαπιστωσει πως έχει αλλάξει η προσεγγιση του σε σχεση με την θρησκεια.
«Έγινε πιο θρήσκος. Πιστεύει ότι υπάρχει μια δύναμη που βοηθάει και σώζει αυτόν και τους συμπολεμιστές του. Τελευταία φορά, πριν από ένα μήνα, τραυματίστηκε για δεύτερη φορά»
Η απόσταση μεταξύ εκείνων που ζουν τον πόλεμο και εκείνων που τον παρακολουθούν παραμένει βαθιά. Και μέσα σε αυτή την απόσταση, η πίστη αποκτά έναν νέο ρόλο. Σε συνθήκες όπου η εμπειρία του πολέμου δεν μπορεί εύκολα να μοιραστεί, η θρησκεία γίνεται γλώσσα επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών»
“Όταν οι δυνάμεις καταστολής στην εξέγερση του Μαϊντάν, χτύπησαν τους φοιτητές που έκαναν τη διαδήλωση στη πλατεία της Ανεξαρτησίας, αυτοί έτρεχαν να κρυφτούν και το μόνο μέρος που τους δέχτηκε ήταν ο Ναός του Αγίου Μιχαήλ”
Το μεγάλο Σάββατο το πρωί στο VCentri Hub έγινε παραδοσιακή βαφή αυγών που ονομάζεται Pysanka με την καλλιτέχνιδα Εβελίνα Σεντεμόν.Οπως μας εξηγεί η Εβελίνα η Pysanka είναι μια παραδοσιακή ουκρανική τέχνη διακόσμησης αυγών, που χρησιμοποιεί τη μέθοδο ανθεκτικού κεριού wax για τη δημιουργία πολύπλοκων σχεδίων πάνω στο αυγό.
Η τέχνη αυτή αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του ουκρανικού Πάσχα και έχει συμπεριληφθεί στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO. Καθώς τα σχέδια δεν βάφονται, αλλά γράφονται πάνω στο αυγό με κερί, συμβολίζουν τη ζωή, την άνοιξη και την προστασία από το κακό.
Η Αναστασία Βαλίγεβα, φοιτήτρια Νεοελληνικής φιλολογίας στο Εθνικό Πανεπιστήμιο Τάρας Σεβτσένκο του Κιέβου, περιγράφει τη σημασία των ημερών:
«Το Πάσχα, ακόμη και για Ουκρανούς σαν εμένα, δίνει ελπίδα για το καλύτερο, μας επιτρέπει να αποσπάσουμε την προσοχή μας από τις κακές σκέψεις. Άλλωστε, οι παραδόσεις μας δεν μας επιτρέπουν καν να σκεφτόμαστε κάτι αρνητικό ενώ προετοιμαζόμαστε για το Πάσχα, όταν ζυμώνουμε τη ζύμη, βάφουμε τα αυγά, πηγαίνουμε στην εκκλησία, γιορτάζουμε με τους πιο κοντινούς μας ανθρώπους, ούτε μια κακή σκέψη δεν πρέπει να εμφανίζεται σε αυτο το διάστημα.Αυτή η γιορτή φαίνεται να γίνεται σύμβολο μιας νέας αρχής, εσωτερικής καθαρότητας και αρμονίας»
«Εύχομαι ειλικρινά για κάθε Ουκρανό φέτος το Πάσχα να είναι φωτεινό και χαρούμενο και τίποτα να μην διαταράξει την ηρεμία του σε αυτή τη δύσκολη περίοδο του αγώνα, για το δικαίωμα να πηγαίνει στην ουκρανική εκκλησία ειδικότερα. Φέτος, όπως και τα προηγούμενα 4 χρόνια, ευχαριστώ τις Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας για την ευκαιρία να γιορτάσω αυτή την όμορφη ανοιξιάτικη μέρα με την οικογένειά μου»
Την ίδια στιγμή, σε περιοχές που έχουν σημαδευτεί άμεσα από τον πόλεμο, οι εορτασμοί αποκτούν διαφορετικό βάρος.Η Μπούτσα, δυτικά του Κιέβου, είχε καταληφθεί από ρωσικά στρατεύματα από τις πρώτες ημέρες της εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022. Στην ορθόδοξη Εκκλησία του Αγίου Αντρέα, οι πιστοί γιόρτασαν το Πάσχα το πρωί, φέρνοντας τα παραδοσιακά καλάθια για να ευλογηθούν από τον ιερέα.
Το πασχαλινό ψάθινο καλάθι αποτελεί κεντρικό στοιχείο της γιορτής. Περιλαμβάνει φαγητά που ευλογούνται μετά την Αναστάσιμη ακολουθία, όπως το παραδοσιακό γλυκό ψωμί και διακοσμημένα αυγά Pysanka.
Η περιφορά του Επιταφίου από πιστούς είναι ένα από τα πιο κατανυκτικά και σημαντικά έθιμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας, που τελείται τη Μεγάλη Παρασκευή στο πλαίσιο της Μεγάλη Εβδομάδας. Στο εκκλησάκι του Ευαγγελιστή Ιωάννη του Θεολόγου δίπλα από την μονή του Μιχαήλ το βράδυ τις Παρασκευής οι πιστοί παρακολούθησαν την περιφορα του επιταφιου γύρω από την Εκκλησιά σε στιγμές συγκίνησης.
Από το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, πιστοί συγκεντρώθηκαν και στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Βλαδιμήρου στο Κίεβο για τον καθιερωμένο αγιασμό. Πλήθος κόσμου στεκόταν γύρω από την εκκλησία, περιμένοντας τον ιερέα να περάσει και να ευλογήσει πρώτα τα καλάθια και έπειτα τους ίδιους.
Το βράδυ του Σαββάτου στον ίδιο ναό έγινε η λειτουργία τις Ανάστασης , όπου αποτελεί το κεντρικό γεγονός της χριστιανικής πίστης, σηματοδοτώντας τη νίκη του Ιησού Χριστού επί του θανάτου.Ο καθεδρικός ναός, με τη νεοβυζαντινή αρχιτεκτονική και τις εντυπωσιακές αγιογραφίες, φωτίζεται από εκατοντάδες κεριά, δημιουργώντας μια μυσταγωγική ατμόσφαιρα. Πολύ πριν τα μεσάνυχτα λόγο τον περιορισμών που επικρατεί σε όλη την χώρα και την απαγόρευση κυκλοφορίας το βράδυ, ξεκίνησε η αναστάσιμη ακολουθία με τις καμπάνες να ηχούν δυνατά και τους πιστούς να ακολουθούν την λιτανευτική πομπή γύρω από τον ναό και τους ιερείς να περιφέρουν την εικόνα του Χριστού γύρω απο την Εκκλησιά . Ακόμη και σε δύσκολες περιόδους, όπως τα τελευταία χρόνια, οι πιστοί στο Κίεβο συνεχίζουν να προσέρχονται, εκφράζοντας πίστη και ελπίδα μέσα από τη λειτουργία.
Και όμως, ακόμη και αυτές τις ημέρες, ο πόλεμος δεν απουσιάζει, Οι σειρήνες χτυπούσαν όλη την μεγάλη βδομάδα με εξαίρεση το μεγάλο Σάββατο και την Κυριακή του Πάσχα. Αλλά μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Μεγάλη Εβδομάδα στο Κίεβο αποδεικνύει κάτι ουσιαστικό, ότι η πίστη και η παράδοση δεν ακυρώνονται από τον φόβο και μεταμορφώνονται σε δύναμη για ένα καλύτερο μέλλον.
