Σε λαϊκό προσκύνημα θα τεθεί η σορός της μεγάλης ελληνίδας, Ελένης Γλύκατζη- Αρβελέρ, που έφυγε από τη ζωή τη Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου σε ηλικία 100 ετών. Από τις 6 το πρωί της Παρασκευής 20 Φεβρουαρίου, η σορός της κορυφαίας Βυζαντινολόγου, η οποία διετέλεσε πρώτη γυναίκα Πρύτανης του Πανεπιστημίου της Σορβόννης στην 700 ετών ιστορία του, θα βρίσκεται στο παρεκκλήσι της Μητρόπολης Αθηνών, ενώ στη 13.00 θα ξεκινήσει η νεκρώσιμος ακολουθία. Στις 18.00 θα γίνει η ταφή στο Δημοτικό Κοιμητήριο Βύρωνα, τόπο που γεννήθηκε το 1926.
Ακαδημία Αθηνών: Μεσίστια η σημαία του Μεγάρου της επί τρεις ημέρες
Ανακοίνωση για την εκδημία της καθηγήτριας Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ, η οποία ήταν Αντεπιστέλλον Μέλος της, εξέδωσε η Ακαδημία Αθηνών.
Ακολουθεί η ανακοίνωση:
Με βαθύτατη θλίψη και ιδιαίτερη συγκίνηση η Ακαδημία Αθηνών έλαβε γνώση της απώλειας της διακεκριμένης και διεθνούς ακτινοβολίας Βυζαντινολόγου και Αντεπιστέλλοντος Μέλους της, Ελένης Γλύκατζη-Ahrweiler.
Η Ελένη Γλύκατζη -Ahrweiler γεννήθηκε στην Αθήνα το 1926, με καταγωγή από τη Σμύρνη. Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστήμιο Αθηνών (Ιστορικό και Αρχαιολογικό Τμήμα) και από το 1950 έως το 1953 εργάστηκε στο Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών. Ως υπότροφος της γαλλικής κυβέρνησης συνέχισε τις σπουδές της στο Παρίσι, στην Ιστορία του Βυζαντινού Κράτους και Πολιτισμού. Το 1955 εντάχθηκε στο Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS), όπου το 1964 αναδείχθηκε Maître de Recherches. Το 1966 έλαβε τον τίτλο Docteur ès Lettres με βαθμό άριστα.
Το 1967 διορίστηκε Καθηγήτρια στη Σορβόννη. Από το 1970 διετέλεσε Αντιπρόεδρος και στη συνέχεια (1976–1981) Πρόεδρος του Πανεπιστημίου Paris I Panthéon-Sorbonne. Από το 1983 έως το 1988 υπήρξε Πρύτανης (Recteur de l’Académie) και Καγκελάριος (Chancelier des Universités de Paris), αξιώματα εξαιρετικά σπάνια για γυναίκα εκείνη την εποχή και μάλιστα μη γαλλικής καταγωγής, γεγονός που προκάλεσε ενδιαφέρον διεθνώς.
Τα υψηλής ευθύνης διοικητικά της καθήκοντα δεν ανέκοψαν την έντονη παρουσία της σε γαλλικούς και διεθνείς οργανισμούς, όπως η UNESCO και η Διεθνής Ένωση Βυζαντινών Σπουδών. Συμμετείχε με καίριες εισηγήσεις σε διεθνή συμπόσια και έδωσε διαλέξεις σε κορυφαία πανεπιστήμια ανά τον κόσμο, μεταξύ των οποίων το Harvard University, το University of Bonn, το Université de Montréal και το University of California, Los Angeles. Το πλούσιο συγγραφικό της έργο διακρίνεται για την υποδειγματική μεθοδολογία και την πρωτοτυπία του, ενώ διηύθυνε σημαντικές διεθνείς επιστημονικές εκδόσεις. Αξιοσημείωτη υπήρξε και η συμβολή της και σε πνευματικούς θεσμούς. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι διετέλεσε Πρόεδρος του Εθνικού Θεάτρου, του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών και του Διεθνούς Ιδρύματος Dmitri Shostakovich.
Η Ελένη Γλύκατζη-Ahrweiler εξελέγη ως Αντεπιστέλλον Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών το 1976, όπως επίσης ως μέλος των Ακαδημιών της Βρετανίας, του Βελγίου, της Βουλγαρίας και του τότε Δυτικού Βερολίνου, ενώ για την πολύπλευρη προσφορά της τιμήθηκε με πολυάριθμες διακρίσεις και ανώτατα παράσημα από τη Γαλλία, την Ελλάδα, το Λουξεμβούργο και άλλα κράτη.
Τα τακτικά μέλη, το ερευνητικό και διοικητικό προσωπικό της Ακαδημίας Αθηνών εκφράζουμε τα ειλικρινή συλλυπητήριά μας προς τους οικείους και συνεργάτες της. Η Ελένη Γλύκατζη-Ahrweiler υπήρξε εξέχουσα προσωπικότητα του ακαδημαϊκού κόσμου, με διεθνή αναγνώριση και κύρος.
Το εμπνευσμένο έργο και η διδασκαλία της διακεκριμένης ιστορικού και διεθνώς αναγνωρισμένης βυζαντινολόγου Ελένης Γλύκατζη -Ahrweiler, άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στον σύγχρονο ευρωπαϊκό πολιτισμό. Η παρακαταθήκη της προσωπικότητάς της θα αποτελεί διαχρονικό σημείο αναφοράς για την Ακαδημία Αθηνών και την επιστημονική κοινότητα.
Η Ακαδημία Αθηνών αναρτά μεσίστιο τη σημαία του Μεγάρου της επί τρεις ημέρες από σήμερα».
Εθνικό Θέατρο: Αφιερωμένες στη μνήμη της οι παραστάσεις της Τετάρτης 18 Φεβρουαρίου
Το Εθνικό Θέατρο εξέδωσε φήφισμα για την απώλεια της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ, η οποία
διετέλεσε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Πρώτης Κρατικής Σκηνής κατά τα έτη 1995 έως 1998 και Πρόεδρος από το 1999 έως το 2012.
Το Ψήφισμα αναφέρει τα εξής:
«Το Διοικητικό Συμβούλιο, η Καλλιτεχνική Διευθύντρια και ολόκληρη η οικογένεια του Εθνικού Θεάτρου εκφράζουν ομόφωνα τη βαθιά θλίψη τους για την απώλεια της Ελένης Γλύκατζη Αρβελέρ, της σημαντικής ιστορικού που συνέδεσε την πορεία της με την ιστορία, την τέχνη και τον πολιτισμό. Διετέλεσε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Θεάτρου κατά τα έτη 1995 έως 1998 και Πρόεδρος από το 1999 έως το 2012 διακρινόμενη πάντα για την αμέριστη φροντίδα και αγάπη της προς τους καλλιτέχνες, τους εργαζομένους, τη μακροχρόνια ιστορική διαδρομή του θεάτρου μας.
Υπήρξε πάντα Αθηναία και Παριζιάνα όπως δήλωνε δημοσίως με περισσή περηφάνια. Με μια σπανιότατη ευφυΐα, γνώση και διορατικότητα συνδύαζε την ιστορική μνήμη με τη σύγχρονη πραγματικότητα εξάγοντας πολύτιμα συμπεράσματα. Πνεύμα οξύ, προσωπικότητα έντονη και πληθωρική, με παρουσία ουσιαστική και παρεμβατική σημάδεψε με την παρουσία της έναν ολόκληρο αιώνα.
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1926 από Μικρασιάτες γονείς και σπούδασε αρχικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στη συνέχεια στο Παρίσι. Από το 1967 αναγορεύτηκε Καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης και έγινε η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε τα ανώτατα διοικητικά αξιώματα του ιδρύματος: Πρόεδρος τμήματος, Πρόεδρος πανεπιστημίου και, το 1976, Πρύτανης. Η παρουσία της στους θεσμούς της ευρωπαϊκής πανεπιστημιακής ζωής ήταν ουσιαστική, παρεμβατική και βαθιά πολιτική, με την ευρεία έννοια του όρου.
Παράλληλα, η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ υπήρξε ενεργή σε διεθνείς οργανισμούς και πολιτιστικά ιδρύματα υπηρετώντας σε σημαντικές θέσεις όπως Πρόεδρος της Επιτροπής Ηθικής του Εθνικού Κέντρου για την Επιστημονική Έρευνα (Γαλλία), του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου των Δελφών (Ελλάδα), Επίτιμη Πρόεδρος της Διεθνούς Επιτροπής Βυζαντινών Σπουδών, Πρύτανης της Ακαδημίας και Καγκελάριος των Πανεπιστημίων των Παρισίων, Πρόεδρος του Κέντρου Georges Pompidou Beaubourg, Πρόεδρος του Αμερικανικού Μουσείου Τέχνης και Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου στο Παρίσι.
Πολλοί λίγες πνευματικές προσωπικότητες της εποχής μας καθόρισαν τόσο βαθιά και ανεξίτηλα την πολιτιστική διαδρομή της χώρας.
Το Διοικητικό Συμβούλιο αποφασίζει ομοφώνως τα ακόλουθα:
1. Την κατάθεση στεφάνου
2. Την έκφραση συλλυπητηρίων στους οικείους της
3. Τη δημοσίευση του παρόντος ψηφίσματος
4. Την αφιέρωση των παραστάσεων του Εθνικού Θεάτρου την Τετάρτη 18/2 στη μνήμη της».
Ο Βύρωνας «αποχαιρετά» την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ
Με ανακοίνωσή του ο δήμος Βύρωνα «αποχαιρετά» την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, η οποία είχε γεννηθεί εκεί και την οποία πριν από δύο χρόνια οι Βυρωνιώτες είχαν αναδείξει σε επιφανέστερη όλων, με τη συμπλήρωση 100 χρόνων από τη δημιουργία του οικισμού στην περιοχή.
Η σχετική ανακοίνωση του δημάρχου Αλέξη Σωτηρόπουλου αναφέρει:
«Ο Βύρωνας αποχαιρετά με σεβασμό και ευγνωμοσύνη ένα από τα κορυφαία τέκνα του, που έτυχε διεθνούς αναγνώρισης και υπήρξε φωτεινό παράδειγμα για όλες τις γυναίκες επιστήμονες: Την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ
Την κόρη των προσφύγων που εγκαταστάθηκαν μετά την μικρασιατική τραγωδία στον Βύρωνα όπου και τη γέννησαν, την αγωνίστρια της εθνικής αντίστασης, την εμβληματική ιστορικό (βυζαντινολόγο) και πρώτη γυναίκα πρύτανη (στα 700 χρόνια της ιστορίας) του Πανεπιστημίου της Σορβόνης, τον άνθρωπο που οι Βυρωνιώτες ψήφισαν το 2024 ως τον επιφανέστερο των συμπολιτών μας στον ένα αιώνα ύπαρξης της πόλης μας.
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ μας αφήνει πολύτιμη παρακαταθήκη το έργο της, το προσωπικό της παράδειγμα και την αγάπη της για την πόλη μας και την Ελλάδα που εκπροσώπησε επάξια διεθνώς.
Προσωπικά νοιώθω ιδιαίτερη τιμή, υπερηφάνεια και ευγνωμοσύνη επειδή, ως δήμαρχος Βύρωνα, είχα την ευκαιρία τον Δεκέμβριο του 2024 να την βραβεύσω εκ μέρους του Δήμου μας για την προσφορά της στην πόλη μας, την Ελλάδα και τον κόσμο, αλλά και να ακούσω από τα χείλη της πολύτιμες ιστορίες για την πόλη μας, που αγαπούσε με πάθος, αλλά και συμβουλές. Είναι αυτονόητο ότι στο προσεχές Δημοτικό Συμβούλιο θα εισηγηθώ να ληφθούν όλες οι αναγκαίες αποφάσεις για να την τιμήσουμε και έμπρακτα, καθιστώντας αθάνατη την μνήμη της για την πόλη μας. Αιωνία της η μνήμη».
Ιερά Σύνοδος για την εκδημία της Ελένης Γλύκατζη – Αρβελέρ: «Όπως ο Κύριος της ζωής και του θανάτου αναπαύσει την ψυχή της»
Με βαθιά συγκίνηση, η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος τονίζει, μεταξύ άλλων, σε ανακοινωθέν που εξέδωσε για την εκδημία της Ελένης Γλύκατζη – Αρβελέρ ότι «Η Εκκλησία της Ελλάδος αναγνωρίζει στο πρόσωπό της την ακαδημαϊκό, η οποία προέβαλε την ιστορική συνέχεια του Ελληνισμού και την εγγενή του συνάφεια με την Ορθόδοξη Εκκλησία, διατρανώνοντας ότι ο βυζαντινός πολιτισμός αποτελεί ταυτοτικό στοιχείο της πνευματικής φυσιογνωμίας της Ευρώπης».
Αναλυτικά η ανακοίνωση της Ιεράς Συνόδου:
Με αισθήματα βαθείας συγκινήσεως και ειλικρινούς θλίψεως η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος επληροφορήθη την εις Κύριον εκδημία της σπουδαίας και διακεκριμένης βυζαντινολόγου Ελένης Γλύκατζη – Αρβελέρ, μιας εκ των πλέον εμβληματικών μορφών της σύγχρονης ελληνικής διανοήσεως, η οποία, διά του πολυσχιδούς και διεθνούς ακτινοβολίας έργου της, κατέστησε τον ελληνικό βυζαντινό πολιτισμό αντικείμενο δημιουργικής επαναπροσλήψεως εντός του παγκοσμίου επιστημονικού γίγνεσθαι.
Η Εκκλησία της Ελλάδος αναγνωρίζει στο πρόσωπό της την ακαδημαϊκό, η οποία προέβαλε την ιστορική συνέχεια του Ελληνισμού και την εγγενή του συνάφεια με την Ορθόδοξη Εκκλησία, διατρανώνοντας ότι ο βυζαντινός πολιτισμός αποτελεί ταυτοτικό στοιχείο της πνευματικής φυσιογνωμίας της Ευρώπης. Με τη μακρά και διακεκριμένη παρουσία της σε ανώτατα πανεπιστημιακά ιδρύματα, η αείμνηστη κατόρθωσε να καταστήσει τον ελληνικό ακαδημαϊκό λόγο ισότιμο συνομιλητή στο διεθνές επιστημονικό περιβάλλον, επιβεβαιώνοντας ότι η ιστορική γνώση δεν είναι αυτάρεσκη αναδίφηση του παρελθόντος, αλλά κριτήριο αυτογνωσίας και προπάντων ευθύνης.
Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος προσεύχεται όπως ο Κύριος της ζωής και του θανάτου αναπαύσει την ψυχή της μεταστάσης δούλης Του και κατατάξει αυτήν εν σκηναίς δικαίων, χαρίζοντας την άνωθεν παρηγορία στους οικείους αυτής.
Αιωνία αυτής η μνήμη.
Στα γαλλικά ΜΜΕ η είδηση θανάτου της Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ
Στην είδηση του θανάτου της διακεκριμένης ιστορικού και πανεπιστημιακού Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ αναφέρονται μέσα ενημέρωσης σήμερα στη Γαλλία.
Πιο αναλυτικά, η εφημερίδα Le Figaro σε δημοσίευμά της με τίτλο «Η μεγάλη Γαλλοελληνίδα ιστορικός και βυζαντινολόγος Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ απεβίωσε σε ηλικία 99 ετών» επισημαίνει ότι η σπουδαία Γαλλοελληνίδα ιστορικός ήταν ειδική στις βυζαντινές σπουδές και η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε τη διεύθυνση του περίφημου Πανεπιστημίου της Σορβόννης.
«Το πολυσχιδές και ευρέως μεταφρασμένο συγγραφικό της έργο παραμένει σημείο αναφοράς για τη βυζαντινολογία, καθώς και για τη μελέτη των σχέσεων της Ελλάδας με την Ευρώπη και τη Μεσόγειο», υπογραμμίζοντας ότι γεννήθηκε στην Αθήνα το 1926 από γονείς καταγόμενους από τη Μικρά Ασία και ότι ανέπτυξε από νεαρή ηλικία πάθος για την Ιστορία.
«Το προσφυγικό της παρελθόν και η οικογενειακή της διαδρομή διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στην εν λόγω επιλογή. Μετά τη συμμετοχή της στην Αντίσταση κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και το 1953 μετέβη στη Γαλλία. Στο Παρίσι γνώρισε τον μετέπειτα σύζυγό της, Ζακ Αρβελερ (1918-2010), αξιωματικό του Πολεμικού Ναυτικού, με τον οποίο απέκτησε μία κόρη, τη Μαρί-Ελέν. Το 1955 εντάχθηκε ως ερευνήτρια στο Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS), όπου αργότερα προήχθη σε Διευθύντρια Ερευνών. Το 1967 αποχώρησε από το CNRS για να αναλάβει καθήκοντα καθηγήτριας στη Σορβόννη. Υπήρξε η πρώτη γυναίκα -στα 700 χρόνια ιστορίας του γαλλικού ιδρύματος- που κατέλαβε τα ανώτατα διοικητικά αξιώματα: Διευθύντρια Τμήματος, Πρόεδρος Πανεπιστημίου και Πρύτανης» αναφέρει η Figaro.
Στη συνέχεια επισημαίνεται ότι, το 1982, ο σοσιαλιστής Πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Μιτεράν τη διόρισε Πρύτανη της Ακαδημίας των Παρισίων και καγκελάριο των Πανεπιστημίων του Παρισιού. «Για την ιστορικό, το Βυζάντιο δεν αποτελούσε απλώς ένα αντικείμενο μελέτης, αλλά ένα γνήσιο εργαστήριο πολιτικής σκέψης, κοινωνικής οργάνωσης και πολιτισμικής συνέχειας. Η επιρροή της στους ευρωπαϊκούς πανεπιστημιακούς θεσμούς υπήρξε καθοριστική, αναφέρει η εφημερίδα, επισημαίνοντας ότι συναναστράφηκε καλλιτέχνες και διανοουμένους όπως η Σιμόν ντε Μποβουάρ, ο Λουί Αραγκόν, ο Πάμπλο Πικάσο και η Φρανσουάζ Σαγκάν.
Στο ίδιο μήκος κύματος είναι και δημοσίευμα στην εφημερίδα Le Monde με τίτλο «Η μεγάλη βυζαντινολόγος Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ απεβίωσε», όπως και στην ιστοσελίδα του Radio France Internationale με τίτλο «Θάνατος της Γαλλοελληνίδας ιστορικού Ελένης Γλύκατζη-Αρβελέρ, της πρώτης γυναίκας που διετέλεσε επικεφαλής του Πανεπιστημίου της Σορβόννης»
