Σε δύσκολη ενεργειακή εξίσωση μπαίνει η Τουρκία, καθώς οι νέες πιέσεις της κυβέρνησης Τραμπ προς το Ιράν απειλούν να περιορίσουν την πρόσβαση της Άγκυρας σε ιρανικό φυσικό αέριο.
Όπως αναφέρει το Bloomberg, η Τουρκία, στενός σύμμαχος των ΗΠΑ και ταυτόχρονα ο τρίτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Ιράν, καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον και στην ανάγκη της να διατηρήσει ασφαλή τον ενεργειακό εφοδιασμό της.
Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στον τομέα του φυσικού αερίου, καθώς, πέραν της Ρωσίας, το Ιράν εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πηγή προμήθειας για την τουρκική οικονομία.
Παρά τις πιέσεις της Ουάσιγκτον, η Τουρκία δεν έχει σταματήσει μέχρι σήμερα τις εισαγωγές φυσικού αερίου από το Ιράν. Η 25ετής συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών, που προέβλεπε την προμήθεια περίπου 9,5 δισ. κυβικών μέτρων ετησίως, ολοκληρώθηκε στα τέλη Ιουλίου, όμως οι παραδόσεις συνεχίστηκαν.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Bloomberg, οι ποσότητες που εξακολουθούν να φτάνουν στην Τουρκία αφορούν το λεγόμενο «make-up gas». Πρόκειται για φυσικό αέριο που είχε ήδη πληρωθεί, αλλά δεν είχε παραδοθεί στο πλαίσιο της προηγούμενης συμφωνίας.
Σημαντικός προμηθευτής φυσικού αερίου το Ιράν
Η Τουρκία εξακολουθεί να εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από το ιρανικό φυσικό αέριο. Κατά τη διάρκεια του 2025, εισήγαγε από το Ιράν περίπου 7,7 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 13% περίπου των συνολικών εισαγωγών της. Με βάση τα στοιχεία αυτά, το Ιράν αποτέλεσε τον τέταρτο μεγαλύτερο προμηθευτή της Τουρκίας, μετά τη Ρωσία, το Αζερμπαϊτζάν και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Παρά τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν που ξεκίνησαν στα τέλη Φεβρουαρίου, οι ροές φυσικού αερίου προς την Τουρκία συνεχίστηκαν. Η μόνη διακοπή ήταν προσωρινή και σημειώθηκε μετά την ισραηλινή επίθεση στο μεγάλο κοίτασμα South Pars.
Την ίδια ώρα, οι οικονομικοί δεσμοί Άγκυρας και Τεχεράνης φαίνεται να αντέχουν στις γεωπολιτικές πιέσεις. Το διμερές εμπόριο έφτασε περίπου τα 3,1 δισ. δολάρια κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, καταγράφοντας περιορισμένη μείωση, μόλις 3%, σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Το δίλημμα του Ερντογάν απέναντι στον Τραμπ
Οι νέες προειδοποιήσεις της Ουάσιγκτον αλλάζουν τα δεδομένα για την Άγκυρα. Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, ξεκαθάρισε ότι χώρες και επιχειρήσεις που θα συνεχίσουν τις συναλλαγές με το Ιράν μετά τη λήξη της σχετικής προθεσμίας θα μπορούσαν να βρεθούν αντιμέτωπες με αμερικανικές οικονομικές κυρώσεις.
Η εξέλιξη αφορά άμεσα την Τουρκία, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αναφέρει ότι βρίσκεται σε επαφή με ξένους ηγέτες, ζητώντας τους να περιορίσουν τους οικονομικούς δεσμούς με την Τεχεράνη. Σύμφωνα με το Bloomberg, μεταξύ αυτών ενδέχεται να είναι και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με τον οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος διατηρεί αυτή την περίοδο καλές σχέσεις. Μάλιστα, στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα τον περασμένο μήνα, ο Τραμπ είχε χαρακτηρίσει τον Τούρκο πρόεδρο «πιστό» σύμμαχο.
F-35, F-16 και οι σχέσεις με την Ουάσιγκτον
Το δίλημμα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο λόγω των τουρκικών επιδιώξεων στον αμυντικό τομέα. Η Άγκυρα επιδιώκει την επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35, ενώ ενδιαφέρεται και για την προμήθεια νέων F-16. Παράλληλα, προσπαθεί να βρει λύση στο ζήτημα των ρωσικών S-400, που αποτελεί βασικό εμπόδιο στις σχέσεις με τις ΗΠΑ.
Ο στρατηγικός αναλυτής Νιχάτ Αλί Οζτζάν εκτίμησε στο Bloomberg ότι ο Ερντογάν δύσκολα θα ρίσκαρε την προσέγγιση με τον Τραμπ. Κατά την εκτίμησή του, η Άγκυρα πιθανότατα θα ευθυγραμμιστεί τελικά με την Ουάσιγκτον, ακόμη και αν χρειαστεί να στραφεί σε ακριβότερες ενεργειακές προμήθειες ενόψει του χειμώνα.
Οι εναλλακτικές της Άγκυρας για το φυσικό αέριο
Η Τουρκία έχει ήδη κινηθεί τα τελευταία χρόνια για να περιορίσει την εξάρτησή της από συγκεκριμένους προμηθευτές φυσικού αερίου, ενισχύοντας τις εισαγωγές LNG και συνάπτοντας νέες συμφωνίες μέσω αγωγών.
Σε περίπτωση που οι ροές από το Ιράν περιοριστούν εξαιτίας των αμερικανικών κυρώσεων, η Άγκυρα θα μπορούσε να στραφεί περισσότερο στο LNG, ακόμη και αυξάνοντας τις αγορές της από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο στην κάλυψη των αναγκών της αναμένεται να διαδραματίσει η εγχώρια παραγωγή από το κοίτασμα Sakarya στη Μαύρη Θάλασσα. Από το 2029, επιπλέον ποσότητες φυσικού αερίου αναμένεται να προέλθουν και από το Αζερμπαϊτζάν.
Ο υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ έχει δηλώσει ότι οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης της χώρας είναι πλήρεις, γεγονός που προσφέρει ένα επιπλέον περιθώριο ασφαλείας.
Ωστόσο, το βασικό ερώτημα παραμένει το κόστος. Η αντικατάσταση του ιρανικού αερίου είναι εφικτή, αλλά ενδέχεται να επιβαρύνει σημαντικά την Τουρκία.
(Με πληροφορίες από Bloomberg)
