Ως μία από τις πιο δύσπιστες χώρες απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται η Ελλάδα στο εαρινό Ευρωβαρόμετρο του 2026, παρά το γεγονός ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο καταγράφεται ενίσχυση της εμπιστοσύνης προς την ΕΕ και της εικόνας της ως παράγοντα σταθερότητας σε ένα ολοένα πιο ασταθές διεθνές περιβάλλον.
Ομως δεν είναι εύκολο να κατηγορήσει κάποιος την Ελλάδα ως αντιευρωπαϊκή, αλλά από τα στοιχεία προκύπτει πως πρόκειται για μια χώρα κουρασμένη, οικονομικά ανασφαλή και θεσμικά δύσπιστη, ενώ την ίδια ώρα εξακολουθεί να βλέπει την ΕΕ ως ένα πλαίσιο σταθερότητας.
Βάσει του ευρωβαρόμετρου οι Έλληνες δηλώνουν σε συντριπτικά ποσοστά απαισιόδοξοι για την πορεία της οικονομίας, εμφανίζουν από τα χαμηλότερα επίπεδα εμπιστοσύνης τόσο προς τους εθνικούς θεσμούς όσο και προς την ίδια την ΕΕ, ενώ ταυτόχρονα εκφράζουν έντονη ανησυχία για το κόστος ζωής, τη Μέση Ανατολή και την ενεργειακή ασφάλεια. Την ίδια στιγμή, η ελληνική κοινή γνώμη εμφανίζεται αισθητά πιο επιφυλακτική από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο απέναντι στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, στη στρατιωτική στήριξη της Ουκρανίας και στη γενικότερη γεωπολιτική σκλήρυνση της Ευρώπης.
Η ΕΕ ως δύναμη σταθερότητας σ΄έναν ταραγμένο κόσμο και η περίπτωση της Ελλάδας
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το εαρινό Ευρωβαρόμετρο καταγράφει ενίσχυση της εικόνας της ΕΕ ως δύναμης σταθερότητας και ασφάλειας μέσα σε ένα ολοένα πιο ασταθές διεθνές περιβάλλον.
Σχεδόν τρεις στους τέσσερις Ευρωπαίους (73%) θεωρούν ότι η ΕΕ αποτελεί “παράγοντα σταθερότητας σε έναν ταραγμένο κόσμο”, ποσοστό που στην Ελλάδα διαμορφώνεται στο 66%, παρά το γεγονός ότι η χώρα καταγράφει από τα χαμηλότερα επίπεδα εμπιστοσύνης προς την Ευρωπαϊκή Ένωση μεταξύ των κρατών-μελών.
Συγκεκριμένα, μόλις το 36% των Ελλήνων δηλώνει ότι εμπιστεύεται την ΕΕ, έναντι 51% στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά, ενώ το 61% δηλώνει ότι δεν την εμπιστεύεται.
Την ίδια στιγμή, οι ανησυχίες των Ευρωπαίων διαμορφώνονται ολοένα περισσότερο από τις διεθνείς εξελίξεις. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αναδεικνύεται πλέον ως η κορυφαία ανησυχία σε επίπεδο ΕΕ με 25%, μπροστά από τη γενικότερη διεθνή κατάσταση (23%) και τον πόλεμο στην Ουκρανία (20%). Παράλληλα, το κόστος ζωής παραμένει η κυρίαρχη ανησυχία τόσο σε εθνικό όσο και σε προσωπικό επίπεδο, με ποσοστά 36% και 52% αντίστοιχα.»
Η Ελληνική περίπτωση
Η εικόνα στην Ελλάδα διαφοροποιείται ακόμη περισσότερο.
Πώς αξιολογούν οι πολίτες την κατάσταση της οικονομίας
Στο ερώτημα για «την κατάσταση της εθνικής οικονομίας», το 85% των Ελλήνων χαρακτηρίζει κακή την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας, έναντι 60% στην ΕΕ, ενώ μόλις το 15% τη θεωρεί καλή, ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 38%.
Στο ερώτημα για «την οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού σας», το 53% των Ελλήνων δίνει θετική απάντηση, έναντι 75% στην ΕΕ, ενώ το 46% αξιολογεί αρνητικά την οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού του.
Αντίστοιχα, στο ερώτημα για «την προσωπική επαγγελματική σας κατάσταση», το 53% των Ελλήνων δηλώνει ότι τη θεωρεί καλή, έναντι 70% στην ΕΕ, ενώ το 32% την αξιολογεί αρνητικά.
Προσδοκίες για τους επόμενους δώδεκα μήνες
Η απαισιοδοξία των Ελλήνων αποτυπώνεται ακόμη πιο έντονα στις προσδοκίες για τους επόμενους δώδεκα μήνες. Στο ερώτημα για «την οικονομική κατάσταση της χώρας», το 56% των Ελλήνων εκτιμά ότι τα πράγματα θα γίνουν χειρότερα, έναντι 44% στην ΕΕ, ενώ μόλις το 10% θεωρεί ότι η κατάσταση θα βελτιωθεί, έναντι 16% σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Αρνητικότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο εμφανίζεται και η εικόνα για «την κατάσταση της απασχόλησης στη χώρα». Το 42% των Ελλήνων θεωρεί ότι θα επιδεινωθεί μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες, έναντι 34% στην ΕΕ, ενώ μόλις το 11% εκτιμά ότι θα βελτιωθεί.
Πιο επιφυλακτικοί εμφανίζονται οι Έλληνες και στο ερώτημα για «την προσωπική επαγγελματική κατάσταση», καθώς μόνο το 11% δηλώνει ότι αναμένει βελτίωση, έναντι 19% στην ΕΕ, ενώ το 21% εκτιμά ότι η κατάσταση θα χειροτερέψει.
Οι μεγαλύτερες ανησυχίες των Ελλήνων
Στο ερώτημα για «τα δύο σημαντικότερα ζητήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η ΕΕ», η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αναδεικνύεται ως η κορυφαία ανησυχία για τους Έλληνες με 38%, σημαντικά υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 25%. Ακολουθούν η διεθνής κατάσταση με 25% στην Ελλάδα έναντι 23% στην ΕΕ και η ενεργειακή ασφάλεια με 24%, έναντι 15% σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Αντίθετα, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία εμφανίζεται χαμηλότερα στις ελληνικές ανησυχίες σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με 16% στην Ελλάδα έναντι 20% στην ΕΕ. Χαμηλότερα καταγράφεται και η ανησυχία για ζητήματα ασφάλειας και άμυνας, με 10% στην Ελλάδα έναντι 15% στην ΕΕ.
Στο ερώτημα για «τα δύο σημαντικότερα ζητήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η χώρα σας», το κόστος ζωής και ο πληθωρισμός κυριαρχούν στην Ελλάδα με 53%, σημαντικά υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 36%. Ακολουθεί η οικονομική κατάσταση με 26% στην Ελλάδα έναντι 18% στην ΕΕ, ενώ υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο καταγράφεται και η ανησυχία για τη Μέση Ανατολή, με 16% έναντι 13% στην ΕΕ.
Εμπιστοσύνη στους θεσμούς
Στο ερώτημα για «το κατά πόσο εμπιστεύονται συγκεκριμένους θεσμούς», η Ελλάδα καταγράφει από τα χαμηλότερα επίπεδα εμπιστοσύνης τόσο προς την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και προς τους εθνικούς θεσμούς.
Συγκεκριμένα, μόλις το 36% των Ελλήνων δηλώνει ότι εμπιστεύεται την ΕΕ, έναντι 51% στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά, ενώ το 61% δηλώνει ότι δεν την εμπιστεύεται.
Ακόμη χαμηλότερη είναι η εμπιστοσύνη προς την ελληνική κυβέρνηση, καθώς μόλις το 21% δηλώνει ότι την εμπιστεύεται, έναντι 37% στην ΕΕ για τις εθνικές κυβερνήσεις συνολικά, ενώ το 77% δηλώνει ότι δεν την εμπιστεύεται.
Αντίστοιχη είναι η εικόνα και για το ελληνικό κοινοβούλιο, το οποίο εμπιστεύεται μόλις το 22% των Ελλήνων, έναντι 37% στην ΕΕ, ενώ το 77% δηλώνει ότι δεν το εμπιστεύεται.
Χαμηλά ποσοστά αισιοδοξίας για το μέλλον της ΕΕ
Στο ερώτημα για «τη γενική εικόνα που δημιουργεί η Ευρωπαϊκή Ένωση», μόλις το 29% των Ελλήνων δηλώνει ότι έχει θετική εικόνα για την ΕΕ, έναντι 45% στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά. Αντίθετα, το 36% στην Ελλάδα δηλώνει ότι έχει αρνητική εικόνα για την ΕΕ, σχεδόν διπλάσιο ποσοστό από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 19%.
Αντίστοιχα απαισιόδοξη εμφανίζεται η ελληνική κοινή γνώμη και στο ερώτημα για «το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης». Μόλις το 38% των Ελλήνων δηλώνει αισιόδοξο για το μέλλον της ΕΕ, έναντι 60% στην Ευρώπη συνολικά, ενώ το 59% εμφανίζεται απαισιόδοξο, έναντι 37% στην ΕΕ.
Η αίσθηση του «ανήκειν» και η ευρωπαϊκή ταυτότητα
Στο ερώτημα για «το πόσο συνδεδεμένοι αισθάνονται» με διαφορετικά επίπεδα ταυτότητας, οι Έλληνες εμφανίζονται αισθητά λιγότερο συνδεδεμένοι με την Ευρωπαϊκή Ένωση σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Συγκεκριμένα, μόλις το 38% των Ελλήνων δηλώνει ότι αισθάνεται συνδεδεμένο με την ΕΕ, έναντι 62% στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά, ενώ το 62% δηλώνει ότι δεν αισθάνεται συνδεδεμένο με την Ένωση.
Αντίστοιχα, το 45% των Ελλήνων δηλώνει ότι αισθάνεται συνδεδεμένο με την Ευρώπη γενικότερα, έναντι 70% στην ΕΕ.
Αντίθετα, η σύνδεση με το εθνικό και το τοπικό επίπεδο παραμένει εξαιρετικά ισχυρή. Το 98% των Ελλήνων δηλώνει ότι αισθάνεται συνδεδεμένο με τη χώρα του και το 97% με την πόλη ή την περιοχή όπου ζει.
Οι προτεραιότητες που ζητούν οι πολίτες από την ΕΕ – Δεν είναι η στέγαση αλλά η σταθερότητα και οι δουλειές
Στο ερώτημα για «ποιες δράσεις σε επίπεδο ΕΕ θα είχαν τον πιο θετικό αντίκτυπο στη ζωή τους μέσα στον επόμενο χρόνο», οι Έλληνες δίνουν σαφώς μεγαλύτερη έμφαση σε ζητήματα σταθερότητας, καθημερινότητας και κοινωνικής προστασίας σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η «διασφάλιση της ειρήνης και της σταθερότητας» αναδεικνύεται ως η σημαντικότερη προτεραιότητα για το 55% των Ελλήνων, έναντι 44% στην ΕΕ.
Ακολουθεί η «δημιουργία περισσότερων θέσεων εργασίας» με 40% στην Ελλάδα έναντι 25% στην ΕΕ, καθώς και η «διασφάλιση τροφίμων, υγείας και βιομηχανικών εφοδίων» με 31%, έναντι 26% σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο καταγράφεται στην Ελλάδα και η σημασία που αποδίδεται στην «καταπολέμηση της εγκληματικότητας» (25% έναντι 20%), καθώς και στην «ανάπτυξη καθαρών ενεργειακών υποδομών» (20% έναντι 17%).
Αντίθετα, χαμηλότερη εμφανίζεται η έμφαση σε ζητήματα όπως η «ενίσχυση της ευρωπαϊκής ασφάλειας και άμυνας» με 20% στην Ελλάδα έναντι 23% στην ΕΕ, αλλά και η «βελτίωση της πρόσβασης στη στέγαση», που περιορίζεται στο 9% στην Ελλάδα έναντι 16% σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Την ίδια στιγμή, στο ερώτημα για το αν «οι άνθρωποι στην ΕΕ έχουν πολλά κοινά μεταξύ τους», το 70% των Ελλήνων συμφωνεί, ποσοστό ελαφρώς υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 63%, γεγονός που δείχνει ότι η χαμηλή ταύτιση με την ΕΕ δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε απόρριψη της ευρωπαϊκής ιδέας ή των Ευρωπαίων πολιτών.
Η Ουκρανία – ναι στην υποδοχή προσφύγων αλλά αντίθετοι σε άλλα…
Στο ερώτημα για τα μέτρα που έχει λάβει η ΕΕ ως απάντηση στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η ελληνική κοινή γνώμη εμφανίζεται αισθητά πιο επιφυλακτική από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο απέναντι στις πιο «σκληρές» μορφές στήριξης προς το Κίεβο.
Παρότι η στήριξη στην «υποδοχή στην ΕΕ ανθρώπων που φεύγουν από τον πόλεμο» παραμένει σχεδόν ίδια με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο 79% στην Ελλάδα έναντι 80% στην ΕΕ οι αποκλίσεις γίνονται ιδιαίτερα έντονες σε ζητήματα κυρώσεων και στρατιωτικής βοήθειας.
Συγκεκριμένα, μόλις το 40% των Ελλήνων συμφωνεί με την «επιβολή οικονομικών κυρώσεων κατά της ρωσικής κυβέρνησης, εταιρειών και προσώπων», έναντι 70% στην ΕΕ, ενώ μόνο το 27% στηρίζει τη «χρηματοδότηση της αγοράς και προμήθειας στρατιωτικού εξοπλισμού προς την Ουκρανία», περίπου στο μισό του ευρωπαϊκού μέσου όρου του 56%.
Χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο είναι και η στήριξη στην «παροχή καθεστώτος υποψήφιας προς ένταξη χώρας στην Ουκρανία», με 41% στην Ελλάδα έναντι 57% στην ΕΕ, ενώ το 70% των Ελλήνων συμφωνεί με την «παροχή οικονομικής και ανθρωπιστικής στήριξης προς την Ουκρανία», έναντι 75% στην ΕΕ.
Που να πάνε τα λεφτά του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού
Στο ερώτημα για «τους τομείς στους οποίους θα ήθελαν να δαπανά περισσότερα η ΕΕ μέσω του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού», οι Έλληνες δίνουν σαφώς μεγαλύτερη έμφαση σε κοινωνικές και αναπτυξιακές πολιτικές.
Η «απασχόληση, οι κοινωνικές υποθέσεις και η δημόσια υγεία» αναδεικνύονται ως η κορυφαία προτεραιότητα για το 71% των Ελλήνων, έναντι 41% στην ΕΕ.
Ακολουθούν η «εκπαίδευση, κατάρτιση, νεολαία, πολιτισμός και μέσα ενημέρωσης» με 46% στην Ελλάδα έναντι 33% στην ΕΕ, καθώς και η «αγροτική ανάπτυξη» με 48% έναντι 26% στην ΕΕ.
Υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο καταγράφεται στην Ελλάδα και η στήριξη για περισσότερες δαπάνες στην «ανταγωνιστικότητα και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις» με 31% έναντι 15%, αλλά και στην «ετοιμότητα και πολιτική προστασία» με 19% έναντι 14%.
Αντίθετα, χαμηλότερα εμφανίζονται τα ποσοστά για «ασφάλεια και άμυνα» με 29% στην Ελλάδα έναντι 38% στην ΕΕ, καθώς και για τη «στέγαση» με 15% έναντι 26% σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
