Το παρασκήνιο της συμφωνίας εκεχειρίας δύο εβδομάδων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, αποκαλύπτει δημοσίευμα του Axios, φωτίζοντας τον ρόλο του νέου ηγέτη της Τεχεράνης, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, που έδωσε το «πράσινο φως» τα ξημερώματα της Μεγάλης Τετάρτης.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα «αξιωματούχοι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ πληροφορήθηκαν τη Δευτέρα μια ενδιαφέρουσα εξέλιξη, ενώ το τελεσίγραφο του προέδρου Τραμπ πλησίαζε προς το τέλος του: ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ είχε δώσει εντολή στους διαπραγματευτές του, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου, να κινηθούν προς μια συμφωνία».

Advertisement
Advertisement

Την ίδια στιγμή, αμερικανικές δυνάμεις και το Πεντάγωνο ετοίμαζαν μαζικούς βομβαρδισμούς κατά ιρανικών υποδομών, ενώ σύμμαχοι και Ιρανοί προετοιμάζονταν για αντίποινα, με τον Τραμπ να δημιουργεί αβεβαιότητα και χάος στην περιοχή. Παρά την πρόοδο που είχε σημειωθεί μέχρι το πρωί της Τρίτης, σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο Τραμπ εξαπέλυσε την πιο σοκαριστική του απειλή, δηλώνοντας ότι «ολόκληρος ο πολιτισμός θα καταστραφεί απόψε» (σ.σ. το βράδυ της Τρίτης).

Τι μεσολάβησε μέχρι να επιτευχθεί συμφωνία

Όπως αναφέρει το Axios «το πρωί της Δευτέρας, ενώ ο Τραμπ απευθυνόταν στο πλήθος σε πασχαλινή εκδήλωση στον Λευκό Οίκο, ένας “πολύ θυμωμένος” Στιβ Γουίτκοφ πραγματοποιούσε αλλεπάλληλες τηλεφωνικές επαφές. Ο Αμερικανός απεσταλμένος είπε στους μεσολαβητές ότι η αντιπρόταση 10 σημείων που μόλις είχε λάβει η Ουάσιγκτον από το Ιράν ήταν “καταστροφή”».

Ακολούθησε μια «χαοτική» ημέρα διαπραγματεύσεων, με Πακιστανούς μεσολαβητές να μεταφέρουν προσχέδια μεταξύ του Γουίτκοφ και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ενώ Αιγύπτιοι και Τούρκοι υπουργοί Εξωτερικών προσπάθησαν να γεφυρώσουν τις διαφορές.

Μέχρι το βράδυ της Δευτέρας, οι ΗΠΑ ενέκριναν πρόταση εκεχειρίας 2 εβδομάδων, που στη συνέχεια πέρασε στον νέο ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος επικοινωνούσε μέσω αγγελιαφόρων λόγω απειλής δολοφονίας. Η έγκρισή του θεωρήθηκε «καθοριστική», ενώ ο Αραγτσί πίεσε τους Φρουρούς της Επανάστασης και η Κίνα συμβούλευσε αποκλιμάκωση.

Ωστόσο όλες οι σημαντικές αποφάσεις της Δευτέρας και της Τρίτης περνούσαν από τον Χαμενεΐ. «Χωρίς το πράσινο φως του, δεν θα υπήρχε συμφωνία», δήλωσε η πηγή στο Axios.

Παρά αναφορές ότι το Ιράν αποχωρούσε λόγω της απειλής Τραμπ, πηγές διαπραγματεύσεων διαψεύδουν, επιβεβαιώνοντας πρόοδο. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς επικοινωνούσε με Πακιστανούς, ενώ ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου με Τραμπ. Μέχρι το μεσημέρι της Τρίτης, φαίνεται ότι όλοι συγκλίνουν σε εκεχειρία, με τον Σεχμπάζ Σαρίφ να δημοσιεύει τους όρους στο X.

Advertisement

Κατά το Axios, ο Τραμπ άρχισε αμέσως να δέχεται τηλεφωνήματα και μηνύματα από «σκληροπυρηνικούς» συμμάχους και συμβούλους που τον προέτρεπαν να απορρίψει τη συμφωνία. Το τοπίο ήταν ακόμα θολό ανάμεσα και στους στενούς συνεργάτες του προέδρου των ΗΠΑ καθώς πολλοί που είχαν μιλήσει μαζί του μία ή δύο ώρες νωρίτερα εξακολουθούσαν να πιστεύουν ότι θα απέρριπτε την κατάπαυση του πυρός — μέχρι τη στιγμή που τελικά την αποδέχθηκε.

Λίγο πριν δημοσιεύσει την απάντησή του, ο Τραμπ μίλησε με τον Νετανιάχου για να εξασφαλίσει τη δέσμευσή του στην τήρηση της κατάπαυσης. Στη συνέχεια επικοινώνησε με τον Πακιστανό στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ για να ολοκληρώσει τη συμφωνία. Ακολούθησε η εντολή στις αμερικανικές δυνάμεις να διακόψουν τις επιχειρήσεις 15 λεπτά μετά την ανάρτηση του Τραμπ στο Truth Social.

Advertisement

Ο Αραγτσί επιβεβαίωσε στη συνέχεια ότι το Ιράν θα τηρήσει την κατάπαυση του πυρός και θα ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ για πλοία που επιχειρούν «σε συντονισμό με τις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις».

Σύμφωνα με το Axios, παραμένει αβέβαιο κατά πόσο το Ιράν θα επιτρέψει την επανέναρξη της ναυσιπλοΐας και πόσο θα τηρήσει ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου την εκεχειρία. Ο Τζέι Ντι Βανς πιθανότατα θα ηγηθεί αμερικανικής αντιπροσωπείας, ενώ οι διαφορές ΗΠΑ–Ιράν αφήνουν ανοικτό τον κίνδυνο αναζωπύρωσης πολέμου.

Advertisement