Για σχεδόν 180 χρόνια μετά την κατάργηση της δουλείας από τη Γαλλία, ο «Κώδικας των Μαύρων» (Code Noir), ο οποίος επέτρεπε στους σκλάβους να αντιμετωπίζονται ως περιουσία και να υποβάλλονται σε καταναγκαστική εργασία, ξυλοδαρμούς, πώληση, βιασμούς ή δολοφονίες, παρέμενε σε ισχύ.
Την Πέμπτη, η βαθιά διχασμένη Εθνοσυνέλευση της χώρας ψήφισε ομόφωνα την κατάργησή του, σε μια σπάνια επίδειξη πολιτικής ενότητας.
Η ψηφοφορία, που πέρασε με 254-0, βάζει τέλος σε έναν νόμο του 17ου αιώνα, που υπογράφηκε από τον βασιλιά Λουδοβίκο ΙΔ’ το 1685, ο οποίος κωδικοποιούσε τη μεταχείριση των σκλάβων στις γαλλικές αποικίες.
Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα στην αναγνώριση του ρόλου του Παρισιού στη δουλεία και θα ανοίξει τον δρόμο για πιθανές αποζημιώσεις, μια ιδέα που έθεσε ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, την περασμένη εβδομάδα.
Ο Γάλλος ηγέτης δήλωσε ότι ο κώδικας «δεν έπρεπε ποτέ να επιβιώσει της κατάργησης της δουλείας» το 1848.
«Η σιωπή, ακόμη και η αδιαφορία, που διατηρήσαμε για σχεδόν δύο αιώνες απέναντι στον Κώδικα Noir δεν αποτελεί πλέον παράλειψη. Έχει μετατραπεί σε μορφή προσβολής», πρόσθεσε.
Ο Μακρόν πρόσθεσε ότι το ζήτημα των αποζημιώσεων είναι ένα ζήτημα «που δεν πρέπει να αρνηθούμε», αλλά η χώρα «δεν πρέπει να δώσει ψευδείς υποσχέσεις».
Τα πνεύματα οξύνθηκαν στη Βουλή των Αντιπροσώπων κατά τη συζήτηση για την ψηφοφορία, με πολλούς να εκφράζουν την έκπληξή τους για το γεγονός ότι ο νόμος εξακολουθούσε να ισχύει.
Ο Στίβι Γκουστάβ, βουλευτής από το γαλλικό νησί της Μαρτινίκας στην Καραϊβική, οι πρόγονοι του οποίου ήταν σκλάβοι, μίλησε με δάκρυα στα μάτια στην Εθνοσυνέλευση: «Καμία ψηφοφορία από μόνη της δεν μπορεί να επανορθώσει αιώνες καταστραμμένων ζωών.
Δεν είμαστε απόγονοι σκλάβων, είμαστε απόγονοι ανθρώπων που γεννήθηκαν ελεύθεροι και στη συνέχεια υποβιβάστηκαν στη σκλαβιά».
Τα 60 άρθρα του κώδικα κάλυπταν κάθε πτυχή της ζωής ενός σκλάβου. Το άρθρο 44 χαρακτήριζε ένα άτομο «κινητή περιουσία», ενώ άλλες ρήτρες όριζαν ότι όσοι δραπέτευαν έπρεπε να ακρωτηριαστούν και ότι η μαρτυρία ενός σκλάβου δεν είχε καμία αξία.
Ο Μαξ Ματιασίν, Γάλλος βουλευτής από τη Γουαδελούπη στη νότια Καραϊβική, ο οποίος κατέθεσε την πρόταση για την κατάργηση του νόμου, είπε ότι είχε αγοράσει αντίγραφα του αρχικού κειμένου, αλλά δεν είχε προλάβει ποτέ να τα διαβάσει.
«Ως δισέγγονος ανθρώπων που ήταν σκλάβοι, δεν είχα καταφέρει ποτέ να το διαβάσω ολόκληρο. Αυτό δημιουργήθηκε από ανθρώπους, εναντίον ανθρώπων», είπε στους βουλευτές.
Είπε ότι η ψηφοφορία ήταν «ένας τρόπος να αποκαταστήσουμε τους προγόνους μας, να αποκαταστήσουμε την ανθρωπιά μας». Σημαίνει ότι τηρούμε την υπόσχεση της Γαλλικής Δημοκρατίας για ελευθερία, ισότητα και αδελφοσύνη, πρόσθεσε.
Η Γαλλία ήταν η τρίτη μεγαλύτερη χώρα στο εμπόριο σκλάβων, μετά τη Βρετανία και την Πορτογαλία. Μεταφέρει περίπου 1,4 εκατομμύρια Αφρικανούς σε φυτείες ζάχαρης στις αποικίες της. Ο πλούτος που παρήγαγε έχτισε τις πόλεις της Νάντης και του Μπορντό.
