Ήταν μια συνηθισμένη βόλτα με τα παιδιά της σε ιστορικό πάρκο του Μέιν. Μέχρι τη στιγμή που η Αντουανέτ Γουέμπ είδε ένα εντυπωσιακό, μεταλλικό πράσινο σκαθάρι, το πήρε στο χέρι της και, όπως είπε αργότερα, ένιωσε «κάψιμο σε όλο της το σώμα». Λίγα λεπτά μετά, πάλευε να αναπνεύσει.
Η 44χρονη μητέρα και βετεράνος του αμερικανικού στρατού βρισκόταν στο Fort Knox Historic Site, στο Μέιν, μαζί με τα 9χρονα δίδυμα παιδιά της, όταν εντόπισε ένα λαμπερό πράσινο σκαθάρι. Το σήκωσε για να το δει καλύτερα. Η ίδια περιέγραψε ότι μέσα σε δευτερόλεπτα άρχισε να νιώθει έντονο κάψιμο στο σώμα της, ενώ πολύ γρήγορα εμφάνισε συμπτώματα σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε ραγδαία. Η Γουέμπ προσπάθησε να φτάσει στο κατάστημα του πάρκου για βοήθεια, όμως κατέρρευσε πριν προλάβει. Σύμφωνα με τις αναφορές, είχε έντονα εξανθήματα, συριγμό, δυσκολία στην αναπνοή και έχασε τις αισθήσεις της περισσότερες από μία φορές μέχρι να φτάσει το ασθενοφόρο. Ο Ντιν Μάρτιν, εκτελεστικός διευθυντής των «Friends of Fort Knox» και πρώην διασώστης του στρατού, ήταν από τους ανθρώπους που έσπευσαν να τη βοηθήσουν.
Το έντομο αναγνωρίστηκε ως six-spotted tiger beetle, δηλαδή «πράσινο σκαθάρι τίγρης με έξι κηλίδες». Πρόκειται για είδος που δεν θεωρείται δηλητηριώδες. Είναι μικρό, περίπου 12-14 χιλιοστά, συνήθως μεταλλικό πράσινο ή γαλαζοπράσινο, με μακριά πόδια, μεγάλα μάτια και δρεπανοειδείς γνάθους. Συχνά συναντάται σε δάση, μονοπάτια και ηλιόλουστα ξέφωτα, κυρίως την άνοιξη και στις αρχές του καλοκαιριού.
Το παράδοξο είναι πως το ίδιο το σκαθάρι δεν είναι, κατά κανόνα, επικίνδυνο για τον άνθρωπο. Τα σκαθάρια τίγρης είναι θηρευτές άλλων μικρών αρθροπόδων και θεωρούνται χρήσιμα στο οικοσύστημα. Στην περίπτωση της Γουέμπ, όμως, η επαφή φαίνεται ότι πυροδότησε μια εξαιρετικά σπάνια, αλλά απειλητική για τη ζωή αλλεργική αντίδραση. Στο νοσοκομείο, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, χρειάστηκε τέσσερις ενέσεις επινεφρίνης.
Μία ημέρα αργότερα, η 44χρονη επέστρεψε στο πάρκο με τα παιδιά της για να ευχαριστήσει τον άνθρωπο που τη βοήθησε. Η ίδια φέρεται να είπε συγκινημένη ότι χάρη στην άμεση αντίδρασή του τα παιδιά της «έχουν ακόμη τη μητέρα τους».
Πόσα είδη σκαθαριών υπάρχουν στον κόσμο
Τα σκαθάρια ανήκουν στην τάξη Coleoptera, τη μεγαλύτερη τάξη εντόμων. Οι αριθμοί διαφέρουν ανάλογα με την πηγή και τη χρονική στιγμή, επειδή ανακαλύπτονται συνεχώς νέα είδη. Το Smithsonian αναφέρει περίπου 350.000 περιγεγραμμένα είδη σκαθαριών παγκοσμίως, ενώ πανεπιστημιακές και εντομολογικές πηγές συχνά κάνουν λόγο για πάνω από 400.000 περιγεγραμμένα είδη.
Με απλά λόγια: γνωρίζουμε τουλάχιστον 350.000 είδη σκαθαριών και πιθανότατα ο πραγματικός αριθμός είναι πολύ μεγαλύτερος. Στις ΗΠΑ έχουν καταγραφεί σχεδόν 30.000 είδη, σύμφωνα με το Smithsonian.
Για την Ελλάδα δεν υπάρχει ένας ενιαίος, απλός αριθμός για όλα τα σκαθάρια. Η εικόνα συμπληρώνεται από επιμέρους μελέτες. Ενδεικτικά, πρόσφατη εργασία για την Κρήτη κατέγραψε 2.201 μοναδικά taxa, είδη ή υποείδη, σκαθαριών σε 63 οικογένειες, ενώ άλλη μελέτη για τα σαπροξυλικά σκαθάρια της Ελλάδας κατέγραψε 1.548 είδη. Αυτό δείχνει πόσο πλούσια, αλλά και πόσο σύνθετη είναι η καταγραφή τους.
Τι κάνουμε αν πάθουμε αλλεργικό σοκ
Το αλλεργικό σοκ, ή αναφυλαξία, είναι επείγουσα κατάσταση. Μπορεί να εμφανιστεί μετά από τροφές, φάρμακα, τσίμπημα εντόμου, επαφή με αλλεργιογόνο ή, σπανιότερα, από άλλες αιτίες. Συμπτώματα που πρέπει να κινητοποιήσουν άμεσα είναι δυσκολία στην αναπνοή, πρήξιμο σε χείλη, γλώσσα ή λαιμό, γενικευμένες κοκκινίλες ή κνίδωση, ζάλη, λιποθυμία, βραχνάδα, συριγμός, ταχυκαρδία ή αίσθημα ότι «κάτι πολύ κακό συμβαίνει».
Σε τέτοια περίπτωση:
- Καλούμε αμέσως το 112 ή το ΕΚΑΒ στο 166. Δεν περιμένουμε να «περάσει μόνο του».
- Χρησιμοποιούμε αυτοενέσιμη αδρεναλίνη/επινεφρίνη, αν υπάρχει διαθέσιμη και έχει συνταγογραφηθεί στο άτομο. Η ένεση γίνεται συνήθως στον μηρό, σύμφωνα με τις οδηγίες της συσκευής.
- Ξαπλώνουμε το άτομο ανάσκελα και, αν είναι δυνατόν, σηκώνουμε τα πόδια. Αν κάνει εμετό ή έχει αιμορραγία από το στόμα, το γυρίζουμε στο πλάι για να μην πνιγεί.
- Δεν του δίνουμε να φάει ή να πιει.
- Ελέγχουμε αναπνοή και σφυγμό και, αν χρειαστεί και γνωρίζουμε, ξεκινάμε ΚΑΡΠΑ μέχρι να έρθει βοήθεια.
- Πηγαίνει πάντα σε νοσοκομείο, ακόμη κι αν τα συμπτώματα υποχωρήσουν, γιατί η αντίδραση μπορεί να επιστρέψει.
Η επινεφρίνη θεωρείται η βασική επείγουσα θεραπεία για την αναφυλαξία. Τα αντιισταμινικά μπορεί να βοηθήσουν σε ορισμένα συμπτώματα, όπως η φαγούρα ή οι κοκκινίλες, αλλά δεν αντικαθιστούν την επινεφρίνη όταν υπάρχει σοβαρή αναφυλακτική αντίδραση με δύσπνοια, πτώση πίεσης ή απώλεια αισθήσεων.
Το μάθημα της ιστορίας
Το περιστατικό της Αντουανέτ Γουέμπ δεν σημαίνει ότι τα πράσινα σκαθάρια τίγρης είναι γενικά θανατηφόρα ή δηλητηριώδη. Δείχνει, όμως, κάτι πιο απλό και πιο σημαντικό: στη φύση δεν αγγίζουμε έντομα που δεν γνωρίζουμε, όσο εντυπωσιακά κι αν είναι. Και όταν μια αλλεργική αντίδραση αρχίζει να επηρεάζει την αναπνοή ή τη συνείδηση, κάθε λεπτό μετρά.
Τι ισχύει για τα ζώα συντροφιάς
Σκύλοι και γάτες μπορούν να πάθουν σοβαρή αλλεργική αντίδραση ή ακόμη και αναφυλακτικό σοκ, συνήθως μετά από τσίμπημα ή δάγκωμα εντόμου.
Τα πιο ανησυχητικά σημάδια είναι:
Σε σκύλους: πρήξιμο στο πρόσωπο ή στη μουσούδα, έντονη φαγούρα, κοκκινίλες, εμετός, διάρροια, αδυναμία, κατάρρευση, δυσκολία στην αναπνοή, πολύ χλωμά ούλα.
Σε γάτες: δυσκολία στην αναπνοή, έντονη σιελόρροια, εμετός, αδυναμία, κατάρρευση, πρήξιμο στο πρόσωπο, ξαφνική νωθρότητα ή πανικός
Τι κάνουμε:
Καλούμε αμέσως κτηνίατρο ή κτηνιατρική κλινική επειγόντων. Δεν περιμένουμε να δούμε αν θα περάσει.
Δεν δίνουμε ανθρώπινα φάρμακα χωρίς οδηγία κτηνιάτρου. Ακόμη και κοινά φάρμακα μπορεί να είναι επικίνδυνα, ειδικά για γάτες.
Αν το ζώο δυσκολεύεται να αναπνεύσει, καταρρέει, κάνει εμετούς ή πρήζεται γρήγορα, το μεταφέρουμε άμεσα σε κτηνίατρο.
Αν υπάρχει κεντρί και φαίνεται καθαρά, μπορούμε να το απομακρύνουμε προσεκτικά χωρίς να πιέσουμε πολύ την περιοχή. Αλλά η προτεραιότητα είναι η κτηνιατρική βοήθεια.
Με απλά λόγια: όπως στους ανθρώπους, έτσι και στα κατοικίδια, το αλλεργικό σοκ είναι επείγον περιστατικό. Σκύλος ή γάτα που μετά από τσίμπημα ή επαφή με έντομο εμφανίζει πρήξιμο, εμετό, αδυναμία ή δύσπνοια πρέπει να πάει άμεσα σε κτηνίατρο.
