Ο Ειρηνικός και ο Ατλαντικός Ωκεανός δεν βρίσκονται ακριβώς στο ίδιο επίπεδο. Αν και τα παγκόσμια νερά συνδέονται σε ένα ενιαίο υδάτινο σύστημα, ο Ειρηνικός είναι κατά μέσο όρο περίπου 20 εκατοστά υψηλότερος από τον Ατλαντικό, σύμφωνα με τη NASA.
Η διαφορά αυτή οφείλεται σε έναν συνδυασμό θερμότερων, πιο γλυκών και λιγότερο πυκνών υδάτων, αλλά και στην ώθηση των ωκεάνιων ρευμάτων, των κυρίαρχων ανέμων και των παλιρροϊκών δυνάμεων. Σημαντική επίδραση έχει και η βαρύτητα των ηπείρων, των νησιών και των υποβρύχιων υφάλων, με αποτέλεσμα η επιφάνεια της θάλασσας να ποικίλλει έως και 3 μέτρα σε ορισμένες περιοχές.
Η ανομοιομορφία αυτή ήταν δευτερεύον ζήτημα κατά τον σχεδιασμό της Διώρυγας του Παναμά, που αντιμετώπισε πολύ πιο δύσκολα εμπόδια: απότομο ανάγλυφο, πυκνή ζούγκλα, ελονοσία και κίτρινο πυρετό.
Η πρώτη προσπάθεια, υπό τον Γάλλο διπλωμάτη Φερδινάνδο ντε Λεσέπς, δημιουργό της Διώρυγας του Σουέζ, στόχευε σε κανάλι σε επίπεδο θάλασσας χωρίς κλειδαριές. Όμως η γεωγραφία του Παναμά έκανε την ευθεία διέλευση αδύνατη. Οι μηχανικοί βρέθηκαν αντιμέτωποι με τεράστια έργα εκσκαφής, σύνθετα συστήματα αποστράγγισης και την καταστροφική επίδραση των ασθενειών, με αποτέλεσμα η γαλλική προσπάθεια να αποτύχει το 1889.
Το 1904 οι Ηνωμένες Πολιτείες ανέλαβαν το έργο, βλέποντας στρατηγική και εμπορική ευκαιρία. Η λύση τους ήταν ένα σύστημα κλειδαριών που ανυψώνει τα πλοία στη λίμνη Γκατούν περίπου 26 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας και τα κατεβάζει στην άλλη πλευρά.
Πάνω από έναν αιώνα μετά, η Διώρυγα του Παναμά παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της μηχανικής. Η κατασκευή της υπαγορεύτηκε όχι μόνο από την ανθρώπινη φιλοδοξία, αλλά από την αδυσώπητη πραγματικότητα της γεωγραφίας και της φυσικής, υπενθυμίζοντας ότι ακόμη και σε έναν ενιαίο ωκεανό, η φύση βάζει τους δικούς της κανόνες.
(Με πληροφορίες από iflscience.com)
