Για τρία συνεχόμενα καλοκαίρια, ερευνητές που εργάζονταν στο Φυσικό Καταφύγιο Mai Po παρατήρησαν κάτι ασυνήθιστο να επιπλέει στις υφάλμυρες δεξαμενές εκτροφής γαρίδας. Με την πρώτη ματιά, το μικρό, ημιδιαφανές ζώο έμοιαζε με μια συνηθισμένη μέδουσα. Μια πιο προσεκτική εξέταση, ωστόσο, έδειξε ότι κάτι δεν ταίριαζε. Το σχήμα του, η διάταξη των πλοκαμιών και τα εσωτερικά του χαρακτηριστικά δεν αντιστοιχούσαν σε κανένα γνωστό είδος της περιοχής. Ύστερα από χρόνια επιτόπιας έρευνας, εργαστηριακής ανάλυσης και γενετικών ελέγχων, οι επιστήμονες επιβεβαίωσαν την έκπληξη: επρόκειτο για ένα νέο είδος κυβομέδουσας.
Το νέο είδος ονομάστηκε Tripedalia maipoensis, από το Mai Po όπου εντοπίστηκε για πρώτη φορά. Η ανακάλυψη αυτή σηματοδοτεί την πρώτη φορά που περιγράφεται νέο είδος κυβομέδουσας σε κινεζικά ύδατα και διευρύνει μια μικρή αλλά ξεχωριστή οικογένεια μεδουσών, γνωστή ως Tripedaliidae.
Την έρευνα ηγήθηκε ομάδα από το Baptist University του Χονγκ Κονγκ, σε συνεργασία με το WWF Hong Kong, το Ocean Park Hong Kong και το Πανεπιστήμιο του Μάντσεστερ. Τα ευρήματά τους δημοσιεύθηκαν στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Zoological Studies.
Οι κυβομέδουσες ανήκουν στην κλάση Cubozoa, που πήρε το όνομά της από το κυβοειδές σχήμα της καμπάνας τους. Αν και παγκοσμίως είναι γνωστά λιγότερα από 50 είδη, ορισμένα από αυτά συγκαταλέγονται στα πιο δηλητηριώδη θαλάσσια ζώα. Δεν είναι όλες επικίνδυνες για τον άνθρωπο, ωστόσο η φήμη τους συχνά επισκιάζει τη βιολογική τους ποικιλομορφία.
Οι επιστήμονες χωρίζουν τις κυβομέδουσες σε δύο κύριες τάξεις. Η μία διαθέτει ένα μόνο πλοκάμι σε κάθε γωνία της καμπάνας, ενώ η άλλη φέρει περισσότερα πλοκάμια ανά γωνία και είναι συνήθως μεγαλύτερη και πιο εύκολα ορατή. Η Tripedalia maipoensis ανήκει στην πρώτη ομάδα, γνωστή ως Carybdeida.
Σε αυτή την τάξη εντάσσεται η οικογένεια Tripedaliidae. Πριν από τη συγκεκριμένη ανακάλυψη, η οικογένεια περιλάμβανε μόλις τρία περιγεγραμμένα είδη. Τα δύο ανήκουν στο γένος Tripedalia. Το ένα, Tripedalia cystophora, απαντάται σε τροπικά και υποτροπικά νερά, από την Καραϊβική έως τη Νοτιοανατολική Ασία. Το άλλο, Tripedalia binata, έχει πολύ πιο περιορισμένη εξάπλωση και έχει καταγραφεί μόνο στην Αυστραλία και την Ταϊλάνδη.
Παρά τη μακρά ακτογραμμή του Χονγκ Κονγκ και τις εκτεταμένες θαλάσσιες έρευνες, μέχρι σήμερα είχαν καταγραφεί μόλις τρία είδη κυβομέδουσας στα τοπικά ύδατα — κανένα από την οικογένεια Tripedaliidae. Αυτό καθιστά την ανακάλυψη στο Mai Po ακόμη πιο εντυπωσιακή.
Μέδουσες σε δεξαμενές γαρίδας
Η ανακάλυψη έγινε σε παλιρροϊκές δεξαμενές εκτροφής γαρίδας, γνωστές τοπικά ως gei wais.
Από το 2020 έως το 2022, οι ερευνητές εξέταζαν τις δεξαμενές κάθε καλοκαίρι χρησιμοποιώντας λεπτόπλεκτα δίχτυα πλαγκτού. Οι μέδουσες εντοπίζονταν σταθερά τον Απρίλιο και τον Μάιο, ενώ ορισμένες παρέμεναν έως και τον Ιούνιο. Την περίοδο αυτή, η θερμοκρασία του νερού κυμαινόταν από 20 έως 29 βαθμούς Κελσίου, ενώ η αλατότητα παρουσίαζε μεγάλες διακυμάνσεις λόγω της ανάμειξης γλυκού και θαλασσινού νερού.
Στο εργαστήριο, η ομάδα ανέθρεψε ορισμένα δείγματα για να παρατηρήσει την ανάπτυξη και τα πρώτα στάδια ζωής τους. Ενήλικα άτομα διατηρήθηκαν για λεπτομερή ανατομική μελέτη και ανάλυση DNA. Όλα τα δείγματα αρχειοθετήθηκαν στις Συλλογές Τροπικής Θαλάσσιας Βιοποικιλότητας στη Γκουανγκτζού.
Ανατομία που ξεχωρίζει
Η προσεκτική εξέταση αποκάλυψε μια σειρά χαρακτηριστικών που διαφοροποιούν την Tripedalia maipoensis από συγγενικά είδη. Η μέδουσα διαθέτει διαφανή, άχρωμη καμπάνα με λεία πλευρά και στρογγυλεμένες άκρες. Στην εξωτερική επιφάνεια διακρίνονται λευκές συστάδες κεντριστικών κυττάρων.
Σε κάθε γωνία της καμπάνας υπάρχουν τρία πεδάλια, με κάθε πεδάλιο να φέρει ένα μόνο, αδιακλάδιστο πλοκάμι. Το στοιχείο αυτό είναι καθοριστικό, καθώς συγγενικά είδη έχουν λιγότερα πεδάλια ή διαφορετικές εσωτερικές δομές καναλιών. Τα νεαρά άτομα ξεκινούν με δύο πεδάλια ανά γωνία και προσθέτουν ένα τρίτο καθώς μεγαλώνουν.
«Η καμπάνα της T. maipoensis είναι διαφανής, άχρωμη και κυβοειδής, με στρογγυλεμένες άκρες. Η λεία εξωτερική της επιφάνεια καλύπτεται από λευκές “κονδυλώδεις” συστάδες νηματοκύστεων, που ποικίλλουν σε σχήμα και μέγεθος. Σε καθεμία από τις τέσσερις γωνίες, η μέδουσα φέρει ένα ζεύγος γονάδων, οι οποίες εκτείνονται από το στομάχι έως το βελάριο, τόσο στα αρσενικά όσο και στα θηλυκά», εξήγησε ο καθηγητής Τσιού Τζιανουέν του Baptist University του Χονγκ Κονγκ στο The Brighter Side of News.
«Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά γνωρίσματα εντοπίζεται στις γωνίες της καμπάνας. Το είδος αυτό έχει τρία πεδάλια σε κάθε γωνία και κάθε πεδάλιο φέρει ένα μόνο, αδιακλάδιστο πλοκάμι. Στο εσωτερικό κάθε πεδαλίου υπάρχει ένας ευθύς αγωγός που στενεύει προς την άκρη. Οι νεαρές μέδουσες ξεκινούν με δύο πεδάλια ανά γωνία και αναπτύσσουν το τρίτο όταν φτάσουν περίπου τα 3,2 χιλιοστά σε ύψος καμπάνας», πρόσθεσε.
Η σημασία του βελαρίου
Στο εσωτερικό της καμπάνας, το βελάριο διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο. Πρόκειται για μια μυώδη μεμβράνη που βοηθά στον έλεγχο της κολύμβησης, συσφίγγοντας το άνοιγμα της καμπάνας. Στην T. maipoensis, οι βελαριακοί αγωγοί διακλαδίζονται σε τρία έως έξι παρακλάδια με αιχμηρές λευκές άκρες. Το πιο κοντινό συγγενικό είδος που είναι γνωστό, η T. cystophora, διαθέτει αγωγούς που δεν παρουσιάζουν διακλάδωση.
Το αισθητηριακό σύστημα προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο διαφοροποίησης. Όπως και οι άλλες κυβομέδουσες, το είδος αυτό διαθέτει 24 μάτια. Αυτά είναι οργανωμένα σε τέσσερις ομάδες, με έξι μάτια να βρίσκονται σε κάθε ροπάλιο. Δύο μάτια σε κάθε ομάδα έχουν φακούς που σχηματίζουν εικόνες, ενώ τα υπόλοιπα τέσσερα ανιχνεύουν το φως και το σκοτάδι. Μια μικρή κρυσταλλική δομή κάτω από το κύριο μάτι με φακό βοηθά το ζώο να διατηρεί την ισορροπία και τον προσανατολισμό του.
Οι ενήλικες μέδουσες έχουν κατά μέσο όρο μήκος σώματος περίπου 1,5 εκατοστό. Τα πλοκάμια μπορούν να εκτείνονται σε αρκετά εκατοστά, ακολουθώντας το ζώο καθώς κολυμπά.
Με πληροφορίες από The Brighter Side
