«Ο καπιταλισμός έχει νέο σερίφη στην πόλη». Με αυτή τη φράση–προειδοποίηση, ο Αμερικανός υπουργός Εμπορίου Χάουαρντ Λάτνικ με άρθρο του στους Financial Times μόλις λίγες ώρες πριν την ομιλία του Τραμπ στο Νταβός, φροντίζει να διαλύσει από νωρίς κάθε αυταπάτη. Όσοι ελπίζουν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ πηγαίνει στο Νταβός με διάθεση διαλόγου, συνεννόησης ή επαναπροσέγγισης με το παγκόσμιο οικονομικό κατεστημένο κάνουν τεράστιο λάθος.
Στο άρθρο του Why the Trump administration is going to Davos (Γιατί η κυβέρνηση Τραμπ πηγαίνει στο Νταβός), που δόθηκε στη δημοσιότητα πριν από λίγες ώρες, ο Λάτνικ δεν απλώς εξηγεί την παρουσία των ΗΠΑ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ. Περιγράφει με ωμό και σχεδόν επιθετικό τρόπο ποιες είναι οι πραγματικές προθέσεις του Αμερικανού προέδρου. Το Νταβός δεν είναι χώρος διαλόγου. Είναι πεδίο σύγκρουσης.
Ο ίδιος ξεκινά θέτοντας το ερώτημα που, όπως λέει, ακούγεται φέτος περισσότερο από κάθε άλλο στους διαδρόμους του Νταβός. «Γιατί η κυβέρνηση Τραμπ πηγαίνει στο Νταβός; Γιατί να εμφανιστεί και να συμμετάσχει, όταν έχουμε καταστήσει σαφές ότι η παλιά παγκοσμιοποιημένη σκέψη έχει αποβεί καταστροφική για την Αμερική;». Η απάντηση δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας. «Δεν πηγαίνουμε στο Νταβός για να υποστηρίξουμε το status quo. Πηγαίνουμε για να το αντιμετωπίσουμε κατά μέτωπο».
Σε όλο το κείμενο, ο Λάτνικ παρουσιάζει το Νταβός όχι ως φόρουμ συνεννόησης, αλλά ως σύμβολο ενός διεθνούς οικονομικού συστήματος που, κατά την κυβέρνηση Τραμπ, έχει αποτύχει. Για «πάρα πολύ καιρό», γράφει, «η τύχη της παγκόσμιας οικονομίας αποφασιζόταν από ένα διεθνές κατεστημένο που πήρε την οικονομική δύναμη της Αμερικής και την έδωσε στον υπόλοιπο κόσμο». Κατηγορεί προηγούμενες αμερικανικές ηγεσίες ότι πίστεψαν «τα ψέματα» πως η μεταφορά της παραγωγής στο εξωτερικό ήταν αναπόφευκτη, ότι «τα σύνορα δεν είχαν σημασία» και ότι το εθνικό συμφέρον έπρεπε να υποταχθεί στο παγκόσμιο χαμηλότερο κόστος εργασίας «για το κοινό καλό».
Η ετυμηγορία του είναι κατηγορηματική. «Αυτή η προσέγγιση απέτυχε στις ΗΠΑ, συνέτριψε τους Αμερικανούς εργαζόμενους και κατέστρεψε και το μεγαλύτερο μέρος του υπόλοιπου κόσμου». Σύμφωνα με τον ίδιο, το αποτέλεσμα ήταν η καταστροφή βιομηχανιών, η αποδυνάμωση των αλυσίδων εφοδιασμού και η εγκατάλειψη των εργαζομένων «στις περισσότερες δυτικές χώρες».
Απέναντι σε αυτό το μοντέλο, ο υπουργός Εμπορίου παρουσιάζει την πολιτική στροφή της κυβέρνησης Τραμπ ως αναγκαία και ιστορική. «Υπό την ηγεσία του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, βαδίζουμε προς μια νέα κατεύθυνση», γράφει. «Η παρούσα κυβέρνηση θέτει την Αμερική σε πρώτη προτεραιότητα». Και εξηγεί τι σημαίνει αυτό στην πράξη: «Ανασυγκροτούμε δυναμικά την εγχώρια βιομηχανία, απελευθερώνουμε την αμερικανική ενέργεια, απαιτούμε δίκαιο εμπόριο με τους εταίρους μας και αποκαθιστούμε την ιδέα ότι η οικονομική μας πολιτική πρέπει να εξυπηρετεί τους Αμερικανούς πολίτες, και όχι το αντίστροφο».
Ο Λάτνικ επιμένει ότι αυτή η στρατηγική δεν είναι θεωρητική, αλλά ήδη αποδίδει. «Ένα χρόνο μετά, τα αποτελέσματα είναι ιστορικά», υποστηρίζει. «Οι εξαγωγές μας έχουν αυξηθεί, οι εισαγωγές μας έχουν μειωθεί, το εμπορικό μας έλλειμμα έχει μειωθεί κατά 35% και το δημοσιονομικό μας έλλειμμα έχει μειωθεί δραματικά». Η ισχυρή ανάπτυξη, με ρυθμό 4,3%, παρουσιάζεται ως άμεσο αποτέλεσμα των πολιτικών «America First». «Δεν είναι τυχαία», σημειώνει. «Είναι το άμεσο αποτέλεσμα πολιτικών που δίνουν προτεραιότητα στην αμερικανική παραγωγή, την ανθεκτικότητα και τους εργαζόμενους».
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο απαντά στην κριτική περί προστατευτισμού. «Σε αντίθεση με τις προειδοποιήσεις των πολιτικών του κατεστημένου, αυτές οι πολιτικές δεν έχουν βλάψει τον κόσμο, αλλά τον έχουν βοηθήσει», γράφει. Ακόμη και όταν οι ΗΠΑ «χρησιμοποίησαν στρατηγικά τους δασμούς για να προστατεύσουν τους εργαζομένους μας», οι παγκόσμιες αγορές, κατά τον ίδιο, «έγιναν πιο ισχυρές». Και συμπυκνώνει το μήνυμα σε μια φράση που επανέρχεται συχνά: «Όταν η Αμερική λάμπει, λάμπει και ο κόσμος».
Το Νταβός, όμως, δεν είναι μόνο τόπος διακήρυξης επιτυχιών. Είναι και σκηνή πολιτικής επίδειξης ισχύος. «Βρισκόμαστε εδώ στο Νταβός για να καταστήσουμε ένα πράγμα απολύτως σαφές: με τον Πρόεδρο Τραμπ, ο καπιταλισμός έχει έναν νέο σερίφη στην πόλη», γράφει. Για δεκαετίες, προσθέτει, «στις χώρες λέγονταν ότι υπήρχε μόνο ένα αποδεκτό μοντέλο», βασισμένο στην εξάρτηση από τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού και στην τυφλή εμπιστοσύνη ότι οι διεθνείς θεσμοί θα τις προστάτευαν. «Αυτό το μοντέλο έβαλε την Αμερική στην τελευταία θέση και άφησε αμέτρητες άλλες χώρες επίσης πιο αδύναμες».
Η γραμμή που χαράσσεται για το μέλλον είναι ξεκάθαρη και σκληρή. «Οι ΗΠΑ δεν θα δέχονται πλέον συμφωνίες που προδίδουν τους Αμερικανούς εργαζόμενους ή υπονομεύουν τη βιομηχανική μας βάση», προειδοποιεί. Αν οι ξένες χώρες θέλουν πρόσβαση στην αμερικανική αγορά, «αυτό θα συνοδεύεται από προσδοκίες για δικαιοσύνη, αμοιβαιότητα και σεβασμό της εθνικής κυριαρχίας». Και προσθέτει χωρίς περιστροφές: «Θα διαπραγματευτούμε με αυτοπεποίθηση και θα επενδύσουμε με τόλμη στο δικό μας μέλλον».
Ακόμη και η διευκρίνιση ότι το «America First» δεν σημαίνει «America alone» αποκτά στο κείμενο αυτό ιδιαίτερη βαρύτητα. «Η παγκόσμια οικονομία είναι πιο ισχυρή όταν τα έθνη είναι ισχυρά μεμονωμένα», γράφει. Οι χώρες που επενδύουν στους δικούς τους πολίτες είναι, κατά τον ίδιο, καλύτεροι και πιο αξιόπιστοι εμπορικοί εταίροι από εκείνες που «βασίζονται σε παγκοσμιοποιητικές φαντασιώσεις και αποφεύγουν τις ευθύνες».
Το άρθρο κλείνει με μια δήλωση που συνοψίζει τη φιλοσοφία της αμερικανικής παρουσίας στο Νταβός. «Δεν πηγαίνουμε στο Νταβός για να ενσωματωθούμε. Δεν ζητάμε άδεια ούτε επιδιώκουμε έγκριση», γράφει ο Λάτνικ. «Είμαστε εδώ για να δηλώσουμε ότι η εποχή της ‘Αμερικής τελευταίας’ έχει τελειώσει».
Το μήνυμα είναι σαφές και δύσκολα παρεξηγήσιμο. Όσοι περίμεναν ότι ο Τραμπ θα εμφανιστεί στο Νταβός ως συνομιλητής του παγκόσμιου οικονομικού κατεστημένου κάνουν λάθος. Η Ουάσιγκτον δεν πηγαίνει για να ακούσει. Πηγαίνει για να συγκρουστεί και να επιβάλει τη δική της ατζέντα.
Πηγή: Financial Times
