Αλεξάντρ Λουκασένκο: Ποιος είναι "ο τελευταίος δικτάτορας της Ευρώπης"

Πρώην διευθυντής αγροτικής κολλεκτίβας. Όπως λέει, ο λαός είναι "ποντίκια", η αρχηγός της αντιπολίτευσης "χαζογκόμενα".
Από τις διαδηλώσεις στο Μινσκ τον περασμένο Σεπτέμβριο
Από τις διαδηλώσεις στο Μινσκ τον περασμένο Σεπτέμβριο
Anadolu Agency via Getty Images

Μαζικές συλλήψεις, εξαναγκασμός σε εξορία και, πλέον, ”κρατική αεροπειρατεία”. Στα 27 χρόνια που βρίσκεται στην εξουσία, ο ισόβιος όπως φαίνεται πρόεδρος της Λευκορωσίας, Αλεξάντερ Λουκασένκο δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει κανένα μέσον για να βάλει στο χέρι τους αντιπάλους του, τροφοδοτώντας την εικόνα του ”τελευταίου δικτάτορα στην Ευρώπη” όπως πολλοί τον αποκαλούν στη Δύση.

Από την άνοδό του στη εξουσία το 1994, ο Λουκασένκο έκτισε επάνω στα ερείπια της Σοβιετικής Ένωσης ένα καθεστώς στα μέτρα του, με κεντρική οικονομία και βασιζόμενος στον στρατό και την αστυνομία για την καταστολή κάθε αμφισβήτησης.

Στα 66 του χρόνια, μπορεί να υπολογίζει στην αφοσίωση των απαρατσίκ, την υποστήριξη της Μόσχας που είναι σταθερός σύμμαχός του, αλλά επίσης σε μερίδα των πολιτών, κυρίως των ηλικιωμένων, που φοβάται περισσότερο την αταξία και την αλλαγή από την καταστολή.

«Μπαμπάς» ή μήπως «πατερούλης»;

Ο φαλακρός και μυστακοφόρος, πρώην διευθυντής αγροτικής κολλεκτίβας, Λουκασένκο δεν εφείσθη ποτέ απειλών και άγριων λεκτικών επιθέσεων κατά των επικριτών του. Αλλωστε το διακηρύσσει ότι είναι ένας αυταρχικός ηγέτης

Τον Δεκέμβριο του 2021 στον πρωτοχρονιάτικο χορό των Νέων. Ο Λουκασένκτο χορεύει με μια από τις παρευρισκόμενες
Τον Δεκέμβριο του 2021 στον πρωτοχρονιάτικο χορό των Νέων. Ο Λουκασένκτο χορεύει με μια από τις παρευρισκόμενες
Maxim Guchek via Getty Images

Αγνοώντας επικρίσεις και κυρώσεις, προβάλλοντας θεωρίες συνωμοσίας και διαφημίζοντας απίθανες θεραπείες κατά του κορονοϊού, εξουδετερώνοντας μεθοδικά κάθε αμφισβήτηση, ο πρόεδρος της Λευκορωσίας παραδέχεται ότι είναι αποφασισμένος να παραμείνει στην εξουσία με οποιοδήποτε τίμημα.

Το φθινόπωρο του 2020, την ώρα που πρωτοφανών διαστάσεων κίνημα αμφισβήτησης συγκλονίζει την Λευκορωσία, εμφανίζεται με το καλάσνικοφ στο χέρι, υπό ισχυρή αστυνομική προστασία έξω από την κατοικία του, σε απόσταση λίγων μέτρων από τους αντικαθεστωτικούς διαδηλωτές.

Ομως, στην διεθνή σκηνή, ο Λουκασένκο δεν ήταν ποτέ τόσο απομονωμένος όσο μετά την Κυριακή και τον εξαναγκασμό του αεροπλάνου της Ryanair που εκτελούσε την πτήση Αθήνα-Βίλνιους σε προσγείωση στο Μινσκ για να συλληφθεί ο αντικαθεστωτικός δημοσιογράφος, Ρομάν Προτάσεβιτς.

Ο Λουκασένκο και ο έφηβος γιος του, Νικολάι
Ο Λουκασένκο και ο έφηβος γιος του, Νικολάι
ALEXANDER ZEMLIANICHENKO via Getty Images

Η απομόνωση βέβαια του Λουκασένκο ωφελεί τη Μόσχα, από την οποία θα εξαρτάται ακόμη περισσότερο, ενώ το ερώτημα είναι τι θα συμβεί την επόμενη ημέρα στη χώρα μιας πιθανής επιτυχούς ανατροπής του από τον λαό της Λευκορωσίας και πως θα αντιδράσει η Ρωσία.

Συνοδευόμενος από τον έφηβο γιο του Νικολάι, οπλισμένο όπως και ο ίδιος και φορώντας αλεξίσφαιρα γιλέκα, πετάει με ελικόπτερο επάνω από τους διαδηλωτές στο Μινσκ χαρακτηρίζοντάς τους «ποντίκια».

«Δεν έχω τίποτε άλλο από την Λευκορωσία, κρέμομαι απ΄αυτήν και την κρατάω», έλεγε τον Νοέμβριο...εκτός και αν είναι η άλλη Λευκορωσία, των φυλακισμένων ή εξόριστων αντιφρονούντων, των διαδηλωτών, των δημοσιογράφων.

Οι υποστηρικτές του τον φωνάζουν batka (μπαμπάς στα λευκορωσικά), επαναφέροντας μάλλον ενοχλητικές ιστορικές μνήμες, και δεν κρύβει την υποτιμητική του γνώμη για τις γυναίκες αντιπάλους του, όπως η Σβετλάνα Τιχανόβσκαγια, υποψήφια στις τελευταίες προεδρικές εκλογές εναντίον του, την οποία χαρακτήριζε «χαζογκόμενα».

Ενημέρωσή για τον κορονοϊό από το προσωπικό νοσοκομείου στη Λευκορωσία. Ο Λουκασέκνο, ο μόνος χωρίς μάσκα.
Ενημέρωσή για τον κορονοϊό από το προσωπικό νοσοκομείου στη Λευκορωσία. Ο Λουκασέκνο, ο μόνος χωρίς μάσκα.
Andrei Stasevich via Getty Images

Λευκορωσικές πατάτες και τρακτέρ

Σημαντικό τμήμα του πληθυσμού εξακολουθεί να εκτιμά το μπρουτάλ στιλ Λουκασένκο και του αναγνωρίζει ότι η Λευκορωσία γλίτωσε το χάος που αποσταθεροποίησε την υπόλοιπη σοβιετική αυτοκρατορία στην δεκαετία του 1990.

Καλλιεργεί την εικόνα του ανθρώπου του λαού μαζεύοντας καρπούζια στους αγρούς, του πατριώτη που φοράει στρατιωτική στολή στις παρελάσεις, του αθλητικού αρρενωπού άνδρα που βάζει τα πατίνια για να επιδοθεί στο χόκεϊ.

Του προέδρου του αρέσει επίσης να γοητεύει αγρότες και εργάτες με ομιλίες που δοξάζουν λευκορωσικές πατάτες και τρακτέρ.

Στην Λευκορωσία ζει ωστόσο και το άλλο τμήμα του πληθυσμού που κατηγορεί αυτόν και το περιβάλλον του ότι πλούτισαν στις πλάτες του λαού και ότι κρύβουν εκατομμύρια στις τράπεζες της Ελβετίας.

Με τον σταθερό σύμμχό του, Πούτιν.
Με τον σταθερό σύμμχό του, Πούτιν.
Anadolu Agency via Getty Images

Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποκαλείται «μουστακαλού κατσαρίδα» ή «Σάσα 3%», από το υποκοριστικό του και το υποτιθέμενο ποσοστό δημοφιλίας του.

Επί δεκαετίες, ο Λουκασένκο κινήθηκε με επιδεξιότητα ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ενωση και την Μόσχα, εξασφαλίζοντας υποχωρήσεις από τον έναν έπειτα από τον άλλο, παίζοντας με τους γεωπολιτικούς τους ανταγωνισμούς.

Ανάμεσα στις ευρωπαϊκές κυρώσεις και τις ρωσικές φιλοδοξίες, ο Αλεξάντρ Λουκασένκο επέλεξε αυτήν την φορά την Μόσχα, που όχι μόνο δεν συγκινήθηκε από την ανελέητη καταστολή των αντιφρονούντων, αλλά του πρόσφερε την βοήθειά της.

Οταν κατέστειλε το κίνημα διαμαρτυρίας που ξεκίνησε από την αμφισβήτηση μίας ακόμη νίκης σε ψηφοφορία που θεωρείται νοθευμένη, ο Λουκασένκο κήρυξε την νίκη απέναντι στο Blitzkrieg των υπό δυτική καθοδήγηση αντιπάλων του.

Αν και έχει αποδείξει ότι είναι έτοιμος να κάνει τα πάντα για να μην φθάσει εκείνη η ώρα, λέει με σεμνότητα: «Μια μέρα θα εκλέξετε έναν άλλο Λουκασένκο ή κάποιον άλλο...Οσο ηρωικός και να είμαι, θα έρθει εκείνη η ώρα να φύγω».

Φυτεύει και δέντρα
Φυτεύει και δέντρα
Maxim Guchek via Getty Images

(Με πληροφορίες από AFP)