ΤΟ BLOG
06/02/2021 10:07 EET | Updated 06/02/2021 10:07 EET

Γιατί η Ταϊβάν θα βρίσκεται στο κέντρο της αντιπαλότητας Κίνας-ΗΠΑ

Το ζήτημα των ημιαγωγών.

NatalyaBurova via Getty Images

Δεν είναι ασυνήθιστο για την Κίνα να πραγματοποιεί στρατιωτικές πτήσεις μεταξύ του νότιου τμήματος της Ταϊβάν - το οποίο ισχυρίζεται ως επικράτειά της - και των νησιών Pratas που ελέγχονται από την Ταϊβάν στη Θάλασσα της Νότιας Κίνας, αναφέρει το Reuters.

Οκτώ Κινεζικά βομβαρδιστικά πυρηνικά και τέσσερα μαχητικά αεροσκάφη μπήκαν στη νοτιοδυτική πλευρά της ζώνης ταυτοποίησης της αεροπορικής άμυνας της Ταϊβάν, δήλωσε το υπουργείο Άμυνας της Ταϊβάν. Κανονικά, η Κίνα αναπτύσσει μόνο ένα ή δύο αεροσκάφη αναγνώρισης κάθε φορά, οπότε η ενέργεια αυτή, από πλευράς Κίνας, στις 23 Ιανουαρίου, αποτελεί έκπληξη για την περιφερειακή αλλά και παγκόσμια διεθνή πολιτική. Η αεροπορική δύναμη της Ταϊβάν μπόρεσε να προειδοποιήσει το αεροσκάφος μακριά και ανέπτυξε πυραύλους για την παρακολούθηση τους.

Η φαινομενικά επιθετική κίνηση έρχεται σε μια στιγμή που οι εντάσεις μεταξύ της Κίνας και των Ηνωμένων Πολιτειών αυξάνονται, με την ενίσχυση της υποστήριξης της Ουάσιγκτον προς την Ταϊβάν να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο. Η πρώην κυβέρνηση Τραμπ, είχε δεσμευτεί για στενότερη σχέση με την Ταϊβάν και η κυβέρνηση Μπάιντεν δεν φαίνεται πιθανό να αντιστρέψει την πολιτική αυτή, τουλάχιστον όχι δραστικά.

Με βάση όμως το συγκεκριμένο γεγονός στις αρχές του νέου έτους, εγείρονται δύο κρίσιμα ερωτήματα:

Ποια είναι η υπάρχουσα αμυντική και οικονομική σχέση ΗΠΑ-Ταϊβάν;

Ποιοι είναι οι γεωπολιτικοί στόχοι της Κίνας σε μια εποχή όπου οι γεωπολιτικές εξελίξεις αλλάζουν δραματικά;

Σε αυτό το σημείο, πρέπει να αναφερθούμε στην ανάδυση της τεχνολογίας ως μοχλός γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων. Η τεχνολογία δεν θεωρούνταν συνήθως στοιχείο της γεωπολιτικής. Η τεχνολογία, καθώς και το ανθρώπινο δυναμικό που την αναπτύσσουν, μπορούν εύκολα να μεταφερθούν σε όλο τον κόσμο.

Αυτό το φαινόμενο ισχύει ιδιαίτερα για τους ημιαγωγούς. Λαμβάνοντας υπόψη τα δομικά στοιχεία της σύγχρονης ηλεκτρονικής εποχής, πολλά έχουν σχεδιαστεί σε μια χώρα, συναρμολογούνται από κατασκευαστές αλλού και καταλήγουν σε ηλεκτρονικά προϊόντα που παράγονται σε όλο τον κόσμο. Η υψηλή αναλογία της τιμής προς το βάρος ημιαγωγών σημαίνει ότι μπορούν να αποσταλούν αρκετά οικονομικά σε ολόκληρο τον κόσμο.

Σήμερα, οι ΗΠΑ βρίσκονται σε έναν εκτεταμένο οικονομικό, πολιτικό, στρατιωτικό και τεχνολογικό ανταγωνισμό με την Κίνα. Παραδόξως, η Ταϊβάν μπορεί κάλλιστα να διαδραματίσει ρόλο στην αυξανόμενη αντι-αμερικανική αντιπαλότητα παρόμοια με την Ευρώπη κατά τη διάρκεια του σοβιε-αμερικανικού ψυχρού πολέμου.

Οι ΗΠΑ και οι ημιαγωγοί

Από την ανάπτυξη του τρανζίστορ στα μέσα του 20ού αιώνα, οι ΗΠΑ κυριάρχησαν στη βιομηχανία ημιαγωγών. Οι αμερικανικές εταιρείες ήταν συνήθως στην αιχμή των νέων σχεδίων και ιστορικά κυριάρχησαν στην κατασκευή τους. Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, οι ΗΠΑ περιόρισαν την εξαγωγή προηγμένων ημιαγωγών στο σοβιετικό μπλοκ. Έφτασε ακόμη και στο να περιορίσει την εξαγωγή καταναλωτικών αγαθών που ενσωματώνουν αυτές τις μάρκες. Αυτή η στρατηγική δεν έχει αλλάξει.

Η κυβέρνηση Trump, για παράδειγμα, προσπάθησε να περιορίσει την ανάπτυξη του κινεζικού γίγαντα τηλεπικοινωνιών Huawei, απαγορεύοντας την πρόσβασή της σε ημιαγωγούς που βασίζονταν, εν όλω ή εν μέρει, στην αμερικανική πνευματική ιδιοκτησία. Δεδομένου του ευρέος ρόλου που έπαιξαν οι αμερικανικές εταιρείες στον κλάδο των ημιαγωγών, αυτή η απαγόρευση έκοψε αποτελεσματικά την Huawei από μάρκες που ήταν κρίσιμες για τον τηλεπικοινωνιακό εξοπλισμό της.

Το Πεκίνο έχει στοχεύσει τη βιομηχανία ημιαγωγών ως έναν από τους βιομηχανικούς πυλώνες που θέλει να κυριαρχήσει η Κίνα για να εκπληρώσει τον μακροπρόθεσμο οικονομικό, πολιτικό και πολιτιστικό μετασχηματισμό που ονομάζει «Όνειρο της Κίνας».

Νέοι, προηγμένοι ημιαγωγοί θα βρίσκονται στο επίκεντρο των αναδυόμενων τεχνολογιών, όπως η κβαντική πληροφορική, τα απομακρυσμένα οχήματα οδήγησης και η τεχνητή νοημοσύνη, και θα οδηγήσουν τις εξελίξεις μετά τις 5G στις τηλεπικοινωνίες.

Το 2020, η παγκόσμια κεφαλαιοποίηση της βιομηχανίας ημιαγωγών ξεπέρασε για πρώτη φορά τον τομέα της ενέργειας. Αυτό το γεγονός μπορεί να είναι απλώς μια ενδιαφέρουσα σύμπτωση ή ίσως ότι οι χρηματοπιστωτικές αγορές σημαίνουν ότι οι ημιαγωγοί έχουν αντικαταστήσει το πετρέλαιο ως το βασικό εμπόρευμα του 21ου αιώνα. Εάν ναι, αυτή η εξέλιξη θα έχει εκτεταμένες γεωπολιτικές επιπτώσεις. Ωστόσο, υπάρχει ένα σημαντικό ζήτημα. Ενώ οι ΗΠΑ παραμένουν βασικός παράγοντας και σημαντική πηγή καινοτομίας στη βιομηχανία ημιαγωγών, δεν έχει πλέον τη συντριπτική κυριαρχία.

Κίνα, ΗΠΑ και Ταϊβάν

Για το Πεκίνο είναι ξεκάθαρο ότι θεωρεί την Ταϊβάν αναπόσπαστο τμήμα της Κίνας. Ο τόνος των δηλώσεών του σχετικά με την ενοποίηση καθώς και ότι το Πεκίνο είναι διατεθειμένο να περιμένει πολύ καιρό μέχρι να επιτευχθεί ο στόχος αυτό, ακόμη και με τη χρήση στρατιωτικής βίας. Κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, οι δηλώσεις του Πεκίνου σχετικά με την ενδεχόμενη ενοποίηση έγιναν όλο και πιο έντονες.

Η γραμμή Davis, η διάμεση γραμμή που χωρίζει τα χωρικά ύδατα και τον εναέριο χώρο της Κίνας και της Ταϊβάν στα στενά της Ταϊβάν, οριοθετήθηκε στη συνθήκη αμοιβαίας άμυνας των ΗΠΑ-Ταϊβάν του 1954.

Από το 1959 έως το 1999, δεν υπήρξαν επιδρομές αεροσκαφών της Κινεζικής Πολεμικής Αεροπορίας στον Εθνικό Εναέριο Χώρο της Ταϊβάν. Μεταξύ Ιουλίου 1999 και Αυγούστου 2020, πραγματοποιήθηκαν τέσσερις τέτοιες παραβιάσεις κατά μήκος της γραμμής Davis. Από την 1η Σεπτεμβρίου 2020, έχουν πραγματοποιηθεί περισσότερες από 40 επιδρομές από 19 μαχητικά αεροσκάφη.

Η σχέση ΗΠΑ-Ταϊβάν είναι ιδιαίτερα περίπλοκη. Οι ΗΠΑ τερμάτισαν την επίσημη διπλωματική αναγνώριση της Ταϊβάν ως νόμιμης κυβέρνησης της Κίνας το 1979.

Έκτοτε, η σχέση, όπως ορίζεται στον νόμο περί σχέσεων της Ταϊβάν του 1979, ήταν ανεπίσημη και άτυπη. Αν και τα δυο κράτη επισημοποίησαν τις υπάρχουσες προξενικές σχέσεις στις 13 Σεπτεμβρίου 2019, καμία χώρα δεν διατηρεί επίσημη πρεσβεία στην άλλη, ούτε διορίζει πρέσβη.

Η αμφισημία της Ουάσινγκτον προς την Ταϊβάν εξαρτάται εν μέρει από την επιμονή του Πεκίνου ότι η Ταϊβάν είναι νομικά μέρος της Κίνας. Αφήνει επίσης ασαφές, σκόπιμα για λόγους αποτροπής, πώς θα ανταποκρίνονταν οι ΗΠΑ σε περίπτωση κινεζικής εισβολής στο νησί.

Οι ΗΠΑ δεν έχουν πλέον επίσημη αμυντική συνθήκη με την Ταϊβάν. Επομένως, δεν έχει καμία υποχρέωση να ενισχύσει την άμυνα της Ταϊβάν σε περίπτωση εισβολής.

Παρ ’όλα αυτά, θεωρείται ευρέως ότι οι ΗΠΑ θα επέμβουν στρατιωτικά σε περίπτωση επίθεσης στο νησί και η προθυμία τους να το πράξει θεωρείται ως απόδειξη της πρόθεσής του να τηρήσει τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη για την υπεράσπιση της Ιαπωνίας ή της Νότιας Κορέας σε περίπτωση που απειληθούν ποτέ από ένα εχθρικό κράτος.

Σύμφωνα με το νόμο περί σχέσεων Ταϊβάν του 1979, το νομικό πλαίσιο για τις σχέσεις ΗΠΑ-Ταϊβάν από τότε που η Ουάσιγκτον αναγνώρισε το Πεκίνο ως νόμιμη κυβέρνηση της Κίνας, κατά την άποψη της Ουάσινγκτον: «Οποιαδήποτε προσπάθεια προσδιορισμού του μέλλοντος της Ταϊβάν με άλλα ειρηνικά μέσα” θα θεωρείται ”απειλή για την ειρήνη και την ασφάλεια της περιοχής του Δυτικού Ειρηνικού και σοβαρή ανησυχία για τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Επιπλέον, οι ΗΠΑ συνέχισαν να είναι ο κύριος προμηθευτής όπλων της Ταϊβάν. έναν ρόλο που δημιουργεί συνεχιζόμενες τριβές με την κινεζική κυβέρνηση. Αυτό όμως που έχει μεγαλύτερη σημασία στην προκειμένη περίπτωση, είναι η εμφάνιση της Ταϊβάν ως εργοστασίου παραγωγής και ανάπτυξης ημιαγωγών η οποία, συνεπώς, ενισχύει τη σημασία της Ταϊβάν στις σχέσεις Κίνας-Αμερικής.

Η απρόσκοπτη πρόσβαση των Κινέζων στη βιομηχανία ημιαγωγών της Ταϊβάν θα έδινε σημαντική ώθηση στους Κινεζικούς στόχους κυριάρχησης στην παγκόσμια βιομηχανία ημιαγωγών. Αυτή η δυνατότητα καθιστά ακόμη πιο σημαντικό το ζήτημα της επανένωσης με την Ταϊβάν για το Πεκίνο.

Η Κίνα μπορεί επίσης να προσπαθήσει να συνδέσει τις πωλήσεις όπλων των ΗΠΑ με την Ταϊβάν με άλλα, ευρύτερα θέματα των Σινο-Αμερικανικών σχέσεων.

Το Πεκίνο, για παράδειγμα, μπορεί είτε να προσφέρει αύξηση στις εισαγωγές αμερικανικών αγαθών του, είτε να μειώσει, ή τουλάχιστον να επιβραδύνει την αύξηση, των εκπομπών αερίων σε αντάλλαγμα ενός αμερικανικού μορατόριουμ για τις πωλήσεις όπλων στην Ταϊβάν ή την απαγόρευση της πώλησης προηγμένων εξοπλισμών όπως του αεροσκάφους Lockheed Martin F-35 Lightning II.

Συμπεραίνοντας, όσο η Ταϊβάν αποκτά μεγαλύτερη σημασία για τις ΗΠΑ, τόσο και η προθυμία της Ουάσιγκτον να προμηθεύσει την Ταϊπέι με υπερσύγχρονα όπλα και ενδεχομένως ακόμη και να επεκτείνει, την παρούσα άτυπη στρατιωτική της συνεργασία.

Αυτές οι εξελίξεις θα διαταράξουν περαιτέρω τις σχέσεις Κίνας-Αμερικής και θα πυροδοτήσουν περαιτέρω τη δημόσια διαμάχη του Πεκίνου προς το νησί.