Οι πρώην διοικητές των κεντρικών τραπεζών της Ισπανίας και της Ολλανδίας προβάλλουν ως τα ισχυρότερα ονόματα για τη διαδοχή της Κριστίν Λαγκάρντ στην ηγεσία της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, σε ένα σκηνικό που φαίνεται να συνδέεται με ευρύτερες πολιτικές ισορροπίες εντός της Ευρωζώνης.
Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, η Λαγκάρντ εξετάζει το ενδεχόμενο να αποχωρήσει πριν από τη λήξη της θητείας της. Μια τέτοια κίνηση θα επέτρεπε στον απερχόμενο πρόεδρο της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην επιλογή του διαδόχου της, ενόψει εκλογών που ενδέχεται να ανατρέψουν το πολιτικό σκηνικό στη χώρα.
Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι μια πρόωρη αποχώρηση θα μπορούσε να επιταχύνει μια συνολική συμφωνία μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών για τρεις καίριες θέσεις στο Εκτελεστικό Συμβούλιο της ΕΚΤ: τη θέση της προέδρου, τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου που κατέχει ο Φίλιπ Λέιν (λήγει τον Μάιο του 2027) και τη θέση της Ιζαμπέλ Σνάμπελ, της οποίας η θητεία ολοκληρώνεται στο τέλος του 2027.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Ολλανδός Κλάας Κνοτ και ο Ισπανός Πάμπλο Ερνάντες ντε Κος συγκαταλέγονται στους επικρατέστερους υποψηφίους για δύο από τις τρεις θέσεις. Αυτό σημαίνει ότι όποιος δεν επιλεγεί για την προεδρία θα μπορούσε να αναλάβει άλλο κορυφαίο χαρτοφυλάκιο.
Όπως μεταδίδει το Reuters, αμφότεροι θεωρούνται έμπειροι κεντρικοί τραπεζίτες με ισχυρό προφίλ ανεξαρτησίας, ικανοί να θωρακίσουν την ΕΚΤ απέναντι σε πολιτικές πιέσεις. Το ζήτημα της θεσμικής αυτονομίας έχει βρεθεί στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης, ιδίως μετά τις δημόσιες παρεμβάσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προς την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ.
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι αποφάσεις για τις θέσεις αυτές δύσκολα θα ληφθούν μεμονωμένα. Αντιθέτως, αναμένεται να ενταχθούν σε μια ευρύτερη πολιτική εξίσωση, καθώς οι χρονικές συγκυρίες συμπίπτουν και η «δεξαμενή» των υποψηφίων παραμένει κοινή.
Γεράκι vs περιστέρι
Ως διοικητές των εθνικών κεντρικών τραπεζών, οι δύο άνδρες συμμετείχαν στο Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα που καθορίζει τα επιτόκια.
Ο Κνοτ ήταν ένα «γεράκι» της νομισματικής πολιτικής που συχνά διαφωνούσε με την πολιτική εύκολου χρήματος της ΕΚΤ υπό τον πρώην επικεφαλής Μάριο Ντράγκι, αλλά η στάση του μετριάστηκε προς το τέλος της θητείας του, η οποία έληξε τον περασμένο Ιούνιο.
Ο Ντε Κος, ένα «περιστέρι» που άλλαξε στάση όταν ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε το 2022, ανέλαβε καθήκοντα επικεφαλής της Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών μόλις το περασμένο καλοκαίρι.
Αυτό θα μπορούσε να δώσει στον Κνοτ ένα πλεονέκτημα εάν η θέση της Κριστίν Λαγκάρντ αδειάσει πολύ σύντομα.
«Θα μπορούσε να ενισχύσει τις πιθανότητες του Κνοτ, κάτι που είναι ένα καλό αποτέλεσμα επειδή έχει αξιοπιστία και καλή φήμη ως πραγματιστής», δήλωσε ο Frederik Ducrozet, επικεφαλής μακροοικονομικής έρευνας στην Pictet Wealth Management.
Πρόσθεσε ότι ο Ντε Κος μπορεί να φανεί «λίγο υπερβολικά ήπιος», αναφερόμενος στα χαμηλότερα επιτόκια που ευνοούν τις χρεωμένες χώρες του νότου της Ευρώπης, όπως η Ιταλία και η Ελλάδα, έναντι εκείνων με χαμηλότερο χρέος στο βορρά, όπως η Γερμανία και η Ολλανδία.
Από την άλλη πλευρά, ο οικονομολόγος της Nomura, Άντρζεϊ Σζεπανιάκ, σημείωσε ότι η Ισπανία δεν είχε ποτέ ορίσει πρόεδρο της ΕΚΤ, σε αντίθεση με την Ολλανδία, και ότι οι ηγέτες της ΕΕ μόλις επέλεξαν τον κεντρικό τραπεζίτη της Κροατίας Μπόρις Βούισιτς, έναν υποστηρικτή της πολιτικής σύσφιξης, ως αντιπρόεδρο της κεντρικής τράπεζας — και οι δύο παράγοντες που θα βοηθούσαν τον ντε Κος.
Τι θέλουν οι Γερμανοί κεντρικοί τραπεζίτες
Ο επικεφαλής της Deutsche Bundesbank, Γιοακίμ Νάγκελ, φέρεται να εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να διεκδικήσει την προεδρία της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ενώ στο κάδρο των πιθανών διαδόχων συγκαταλέγεται και η Γερμανίδα οικονομολόγος Ιζαμπελ Σνάμπελ, μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της ΕΚΤ. Ωστόσο, η υποψηφιότητά της ενδέχεται να σκοντάψει σε νομικούς περιορισμούς, καθώς η θητεία της στο όργανο δεν ανανεώνεται.
Παρά το γεγονός ότι η Γερμανία αποτελεί τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης και φιλοξενεί την έδρα της ΕΚΤ στη Φρανκφούρτη, δεν έχει μέχρι σήμερα αναλάβει την προεδρία του θεσμού.
Οικονομολόγοι εκτιμούν ότι όλοι οι βασικοί υποψήφιοι διαθέτουν την απαιτούμενη εμπειρία και αξιοπιστία για να διασφαλίσουν τη θεσμική συνέχεια σε μια κεντρική τράπεζα που υπερασπίζεται διαχρονικά την ανεξαρτησία της από πολιτικές παρεμβάσεις, ιδίως σε ό,τι αφορά τη χάραξη νομισματικής πολιτικής.
Το ζήτημα της ανεξαρτησίας των κεντρικών τραπεζών βρίσκεται στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα εκφράσει την πρόθεσή του να ασκήσει μεγαλύτερη επιρροή στη Federal Reserve, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο το δεξιό κόμμα Reform UK έχει προτείνει μεταρρυθμίσεις που αφορούν τόσο την Τράπεζα της Αγγλίας όσο και το γραφείο προϋπολογισμού.
«Υπάρχει ευρεία βούληση να παραμείνει η ΕΚΤ σε σταθερά χέρια και ο επόμενος πρόεδρος να διαθέτει ισχυρή αξιοπιστία στις αγορές», σημείωσε η Ρεμπέκα Κρίστι, ανώτερη συνεργάτιδα του think tank Bruegel, τονίζοντας ότι οι βασικοί διεκδικητές πληρούν, σε αυτή τη φάση, τις σχετικές προϋποθέσεις.
Την ίδια ώρα, στη Banque de France, η παραίτηση του διοικητή Φρανσουά Βιλερουά ντε Γκαλό ανοίγει τον δρόμο για νέο διορισμό από τον Εμανουέλ Μακρόν πριν από τις προεδρικές εκλογές της άνοιξης του 2027, ενισχύοντας το ευρύτερο παζλ αλλαγών στην κορυφή της ευρωπαϊκής νομισματικής αρχιτεκτονικής.
Ονομα–έκπληξη
Οι κυβερνήσεις της ευρωζώνης, που έχουν τον πρώτο λόγο στην επιλογή του προέδρου της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα πριν από την επικύρωση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θα μπορούσαν να καταλήξουν σε μια επιλογή–έκπληξη, όπως είχε συμβεί και με την Κριστίν Λαγκάρντ όταν προτάθηκε για τη θέση.
Παραδοσιακά, ο διορισμός εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πακέτο πολιτικών ισορροπιών που περιλαμβάνει και την προεδρία της Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στον τελευταίο γύρο διαπραγματεύσεων, η θέση κατέληξε στην Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επιτρέποντας στη Γαλλία να διεκδικήσει με επιτυχία την ηγεσία της ΕΚΤ.
Ωστόσο, μια ενδεχόμενη πρόωρη αποχώρηση της Λαγκάρντ θα μπορούσε να ανατρέψει αυτή τη σύνδεση, επισημαίνει ο Σπύρος Ανδρεόπουλος, ιδρυτής της Thin Ice Macroeconomics, καθώς η θητεία της φον ντερ Λάιεν εκτείνεται έως το 2029.
«Είναι πολύ νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα σχετικά με το ποιος θα είναι ο επόμενος πρόεδρος», σημειώνει η ολλανδική τράπεζα ABN AMRO σε ενημερωτικό της σημείωμα, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο η τελική απόφαση να φέρει έντονο πολιτικό αποτύπωμα και να αναδείξει νέες υποψηφιότητες.
