Το ενεργειακό «τσουνάμι» που όλοι φοβούνταν για τον χειμώνα όχι μόνο δείχνει ήδη τα δόντια του, αλλά οι τελευταίες εξελίξεις κάνουν την κατάσταση ακόμη πιο ανησυχητική.
Οι νέες επιθέσεις στη Μέση Ανατολή, η διακοπή λειτουργίας μιας από τις σημαντικότερες πετρελαϊκές αρτηρίες της Σαουδικής Αραβίας, η δραματική μείωση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις συνθέτουν ένα εκρηκτικό σκηνικό.
Και το πρόβλημα δεν αφορά πλέον μόνο την τιμή του βαρελιού. Αφορά το κόστος μεταφοράς, τα καύσιμα, το ηλεκτρικό ρεύμα, τη θέρμανση και τελικά τις τιμές των προϊόντων που θα βρούμε στα ράφια.
Το Brent έφτασε ενδοσυνεδριακά στα 108,43 δολάρια
Η νέα ημέρα στις αγορές έφερε ακόμη μία ισχυρή προειδοποίηση.
Το Brent έφτασε σήμερα, Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου, ενδοσυνεδριακά μέχρι τα 108,43 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI ανέβηκε μέχρι τα 104,21 δολάρια. Αργότερα οι τιμές υποχώρησαν από τα υψηλά τους, με το Brent να κινείται στα 105,74 δολάρια και το WTI στα 101,66 δολάρια. (Reuters)
Μία ημέρα νωρίτερα το Brent είχε κλείσει στα 105,68 δολάρια και το WTI στα 101,39 δολάρια. Η αγορά, επομένως, παραμένει σταθερά πάνω από το ψυχολογικό όριο των 100 δολαρίων, αλλά κυρίως παρουσιάζει εξαιρετικά μεγάλες ενδοημερήσιες διακυμάνσεις.
Και αυτό δείχνει πόσο εύκολα μία νέα στρατιωτική εξέλιξη μπορεί να προκαλέσει νέα έκρηξη.
Το σενάριο των 130 δολαρίων μπήκε πλέον στο τραπέζι
Το ακόμη πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι οι εκτιμήσεις των αναλυτών γίνονται δυσμενέστερες.
Η Goldman Sachs εκτιμά ότι οι τελευταίες επιθέσεις στις ενεργειακές υποδομές αυξάνουν ουσιαστικά την πιθανότητα το Brent να ξεπεράσει τα 120 δολάρια το βαρέλι, εάν η παραγωγή του Κόλπου παραμείνει σημαντικά χαμηλότερη από τα προπολεμικά επίπεδα.
Υπάρχει όμως πλέον και ακόμη χειρότερο σενάριο.
Ο Hamad Hussain της Capital Economics εκτιμά ότι εάν ο αγωγός Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας παραμείνει κλειστός για αρκετές εβδομάδες και δεν αυξηθούν οι ροές μέσω των Στενών του Ορμούζ, το Brent θα μπορούσε να κινηθεί προς τα 130 δολάρια το βαρέλι. (Reuters)
Μιλάμε για επίπεδα που, εάν διατηρηθούν και δεν αποτελέσουν απλώς μία στιγμιαία χρηματιστηριακή έξαρση, μπορούν να μεταφερθούν σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.
Το νέο μεγάλο πρόβλημα είναι ο σαουδαραβικός αγωγός
Η αγορά παρακολουθεί με αγωνία τον αγωγό Ανατολής-Δύσης της Σαουδικής Αραβίας.
Πρόκειται για τη στρατηγική πετρελαϊκή αρτηρία που επιτρέπει στο Ριάντ να μεταφέρει αργό προς την Ερυθρά Θάλασσα παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ.
Μετά τις επιθέσεις ο αγωγός παραμένει εκτός λειτουργίας και οι εκτιμήσεις για την αποκατάστασή του κυμαίνονται από σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα μέχρι και οκτώ εβδομάδες.
Το πλήγμα απειλεί ποσότητες που αντιστοιχούν έως περίπου στο 4% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, ενώ οι αγοραστές και οι traders προειδοποιούν ότι η διαθέσιμη προς εξαγωγή σαουδαραβική παραγωγή μπορεί να πιεστεί μέσα σε λίγες ημέρες εάν δεν επανέλθει η λειτουργία του αγωγού. (Reuters)
Τα Στενά του Ορμούζ σχεδόν αδειάζουν
Την ίδια ώρα επιδεινώνεται και η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία της Kpler που επικαλείται το Reuters, τη Δευτέρα καταγράφηκαν μόλις τέσσερα εμπορικά πλοία, έναντι δέκα μία ημέρα νωρίτερα. (Reuters)
Πριν από τον πόλεμο από τα Στενά περνούσε περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.
Αυτό ακριβώς είναι που κάνει τη σημερινή κρίση διαφορετική. Δεν υπάρχει μόνο πρόβλημα παραγωγής. Υπάρχει πρόβλημα μεταφοράς του πετρελαίου που παράγεται.
Και όταν οι ασφαλείς θαλάσσιοι δρόμοι περιορίζονται, εκτοξεύονται τα ναύλα, τα ασφάλιστρα πολέμου και τελικά το συνολικό κόστος μεταφοράς.
Η βενζίνη πέρασε τα δύο ευρώ – και στα νησιά ο φόβος είναι μεγαλύτερος
Η ενεργειακή κρίση δεν είναι πλέον ένα διεθνές χρηματιστηριακό μέγεθος. Έχει φτάσει στην ελληνική αντλία.
Στις 13 Σεπτεμβρίου η μέση πανελλαδική τιμή της απλής αμόλυβδης είχε φτάσει τα 2,149 ευρώ το λίτρο, ενώ το ντίζελ κίνησης τα 2,108 ευρώ. Σήμερα σε βενζινάδικο της Αθήνας η τιμή της απλής αμόλυβδης είναι 2,199 ευρώ.
Σήμερα στην Αθήνα ακόμη και οι φθηνότερες καταγεγραμμένες τιμές για αμόλυβδη 95 οκτανίων βρίσκονται λίγο πάνω από τα 2 ευρώ, από περίπου 2,037 ευρώ, ενώ σε ακριβότερα πρατήρια η τιμή ανεβαίνει αισθητά περισσότερο.
Και εύλογα το ερώτημα είναι: πού θα φτάσει η βενζίνη στα νησιά, όπου το πρόσθετο μεταφορικό κόστος επιβαρύνει παραδοσιακά τις τιμές;
Πετρέλαιο θέρμανσης: 1.000 λίτρα μπορεί να πλησιάσουν τα 1.900 ευρώ
Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί το πετρέλαιο θέρμανσης.
Με τα σημερινά δεδομένα, όταν αρχίσει η διάθεσή του στις 15 Οκτωβρίου, η τιμή υπολογίζεται ότι μπορεί να κινηθεί περίπου στα 1,80-1,90 ευρώ το λίτρο, έναντι περίπου 1,10 ευρώ πέρυσι. Μιλάμε για αύξηση της τάξης του 64%-70%.
Με απλά λόγια, στις σημερινές τιμές, 1.000 λίτρα θέρμανσης θα μπορούσαν να κοστίζουν 1.800 έως 1.900 ευρώ, πριν από οποιαδήποτε κρατική παρέμβαση.
Για ένα νοικοκυριό που ήδη πληρώνει ακριβότερα τρόφιμα, ενοίκιο, ηλεκτρικό ρεύμα και μετακινήσεις, το ποσό είναι εξαιρετικά βαρύ.
Φυσικό αέριο και ρεύμα συμπληρώνουν το παζλ
Και το πετρέλαιο είναι μόνο ένα κομμάτι του προβλήματος.
Το ευρωπαϊκό φυσικό αέριο TTF έκλεισε κοντά στα 82 ευρώ/MWh, ενώ η χονδρεμπορική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα για σήμερα διαμορφώνεται στα 170,25 ευρώ/MWh.
Η μέση τιμή ηλεκτρικής ενέργειας τον Σεπτέμβριο βρίσκεται ήδη περίπου 20% υψηλότερα από τον Αύγουστο. Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου βρίσκονται περίπου στο 67% της χωρητικότητάς τους, δημιουργώντας πρόσθετη αγωνία ενόψει του χειμώνα.
Κικίλιας: Ο κίνδυνος περνά στον πληθωρισμό
Ο υπουργός Ναυτιλίας Βασίλης Κικίλιας είχε ήδη προειδοποιήσει ότι οι πόλεμοι στην Ευρώπη και στη Μέση Ανατολή και η σύγκρουση στα Στενά του Ορμούζ δημιουργούν πολύ μεγάλες προκλήσεις για τον πληθωρισμό, την ακρίβεια και το κόστος των προϊόντων.
Και είχε θέσει ως προτεραιότητα να στηριχθούν εκείνοι που πιθανώς δεν έχουν αρκετά ή δεν μπορούν να ανταποκριθούν.
Το ερώτημα πλέον είναι πόσο μεγάλη θα είναι αυτή η στήριξη εάν η διεθνής ενεργειακή κρίση συνεχιστεί.
Πιερρακάκης: Τον Οκτώβριο οι αποφάσεις
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης έχει παραπέμψει στον Οκτώβριο για τις αποφάσεις σχετικά με το πετρέλαιο θέρμανσης, επισημαίνοντας ότι ήδη επιδοτείται το ντίζελ στην αντλία και διαβεβαιώνοντας ότι η κυβέρνηση θα στηρίξει τους πολίτες.
Αυτό όμως σημαίνει ότι για μία ακόμη φορά βρισκόμαστε μπροστά στο γνωστό ερώτημα: θα αντιμετωπιστεί η ακρίβεια στην πηγή ή θα καταλήξουμε ξανά στη λογική των επιδομάτων;
Παπασταύρου: Μέτρα εάν δεν πέσουν οι τιμές
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου έχει επισημάνει ότι το πετρέλαιο θέρμανσης βρίσκεται περίπου 60%-65% ακριβότερα από πέρυσι και ότι, εάν δεν υπάρξει αποκλιμάκωση, η κυβέρνηση θα πρέπει να λάβει συγκεκριμένα μέτρα.
Στο κυβερνητικό τραπέζι βρίσκονται η συνέχιση της επιδότησης στο ντίζελ κίνησης, παρεμβάσεις στα καύσιμα, αλλά και αλλαγές στο επίδομα θέρμανσης ώστε να καλύπτει περισσότερα νοικοκυριά και με μεγαλύτερα ποσά.
Το πραγματικό τσουνάμι θα φανεί στα ράφια
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι η ενέργεια δεν μένει ποτέ στην ενέργεια.
Όταν ακριβαίνει το πετρέλαιο, ακριβαίνουν οι οδικές και θαλάσσιες μεταφορές. Όταν ακριβαίνουν το φυσικό αέριο και το ηλεκτρικό ρεύμα, αυξάνεται το κόστος παραγωγής στη βιομηχανία, στη μεταποίηση, στα ψυγεία, στις αποθήκες και στο εμπόριο.
Και όλο αυτό, αργά ή γρήγορα, περνάει στην τελική τιμή του προϊόντος.
Γι’ αυτό το ενεργειακό τσουνάμι που έρχεται δεν αφορά μόνο το πόσο θα πληρώσουμε για να ζεστάνουμε το σπίτι μας ή να γεμίσουμε το ρεζερβουάρ.
Αφορά πόσο θα κοστίζει συνολικά η καθημερινή ζωή τον χειμώνα που έρχεται.
Και όταν μέσα στην ίδια ημέρα το Brent μπορεί να φτάνει τα 108,43 δολάρια και οι αναλυτές αρχίζουν πλέον να συζητούν ακόμη και για 130 δολάρια το βαρέλι, οι πρώτες ενδείξεις κάθε άλλο παρά καθησυχαστικές είναι.
