Στις 25 Ιουλίου 1893 γράφτηκε μία από τις σημαντικότερες σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Ο πρωθυπουργός Σωτήριος Σωτηρόπουλος εγκαινίασε τη Διώρυγα της Κορίνθου, ένα έργο που είχε εμπνευστεί, σχεδιάσει και οδηγήσει στην υλοποίηση ο Χαρίλαος Τρικούπης, ο οποίος όμως δεν πρόλαβε να δει το όραμά του να ολοκληρώνεται ως πρωθυπουργός, αφού η κυβέρνησή του είχε πέσει μόλις δύο μήνες νωρίτερα.
Η διάνοιξη του Ισθμού δεν αποτέλεσε μόνο ένα τεχνικό επίτευγμα του 19ου αιώνα. Ήταν η πραγματοποίηση ενός ονείρου που είχε γεννηθεί πριν από σχεδόν 2.500 χρόνια.
Από τον Περίανδρο στον Νέρωνα
Ήδη από τον 7ο αιώνα π.Χ., ο τύραννος της Κορίνθου Περίανδρος είχε αντιληφθεί τη στρατηγική σημασία του Ισθμού. Επειδή όμως η τεχνολογία της εποχής δεν επέτρεπε την κατασκευή καναλιού, δημιούργησε τον περίφημο Δίολκο, έναν λιθόστρωτο δρόμο με αυλακώσεις πάνω στον οποίο τα πλοία μεταφέρονταν πάνω σε ειδικές τροχήλατες κατασκευές από τον Σαρωνικό στον Κορινθιακό και αντίστροφα, αποφεύγοντας τον επικίνδυνο περίπλου της Πελοποννήσου και ιδιαίτερα το ακρωτήριο Μαλέας. Ο Δίολκος λειτούργησε επί περίπου 1.600 χρόνια.
Το μεγάλο όνειρο της διάνοιξης επιχείρησε να πραγματοποιήσει και ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Νέρων το 67 μ.Χ. Μάλιστα, σύμφωνα με τις πηγές, έδωσε ο ίδιος το πρώτο χτύπημα με χρυσή αξίνα και χιλιάδες δούλοι και αιχμάλωτοι άρχισαν να σκάβουν. Η εξέγερση που ακολούθησε στη Ρώμη, η ανατροπή και τελικά η αυτοκτονία του Νέρωνα οδήγησαν στην εγκατάλειψη του έργου. Χρειάστηκαν άλλοι δεκαοκτώ αιώνες για να γίνει πραγματικότητα.
Το έργο του Τρικούπη
Οι εργασίες της σύγχρονης Διώρυγας ξεκίνησαν το 1881, επί κυβέρνησης Χαρίλαου Τρικούπη, με τη χρήση ατμοκίνητων μηχανημάτων και δυναμίτη, τεχνολογία πρωτοποριακή για την εποχή. Για την ολοκλήρωσή της μετακινήθηκαν περίπου 12 εκατομμύρια κυβικά μέτρα γης και εργάστηκαν περίπου 2.500 άνθρωποι.
Οι εντυπωσιακές διαστάσεις
Η Διώρυγα της Κορίνθου έχει συνολικό μήκος 6.343 μέτρα, πλάτος 24,6 μέτρα στην επιφάνεια της θάλασσας και περίπου 21 μέτρα στον πυθμένα, ενώ το ωφέλιμο βάθος φτάνει τα 8 μέτρα. Τα κατακόρυφα πρανή της υψώνονται έως και 79 μέτρα, δημιουργώντας ένα από τα πιο εντυπωσιακά τεχνητά φαράγγια στον κόσμο. Επειδή κατασκευάστηκε στο ίδιο επίπεδο με τη θάλασσα, δεν διαθέτει υδατοφράκτες (locks), κάτι που τη διαφοροποιεί από άλλα μεγάλα κανάλια.
Ποια πλοία μπορούν να περάσουν
Η στενότητά της αποτελεί σήμερα και το μεγαλύτερο μειονέκτημά της. Από τη Διώρυγα μπορούν να διέλθουν κυρίως μικρά εμπορικά πλοία, τουριστικά σκάφη, ιστιοπλοϊκά, γιοτ και μικρά κρουαζιερόπλοια. Το μέγιστο επιτρεπόμενο πλάτος πλοίου είναι περίπου 18,3 μέτρα, ενώ το μέγιστο βύθισμα φτάνει τα 7,2 μέτρα, γεγονός που αποκλείει τα περισσότερα σύγχρονα μεγάλα εμπορικά πλοία και τα γιγαντιαία κρουαζιερόπλοια.
Η σημερινή της σημασία
Παρά τους περιορισμούς, η Διώρυγα εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό πέρασμα. Κάθε χρόνο πραγματοποιούνται περίπου 11.500 έως 15.000 διελεύσεις, με τη μεγάλη πλειονότητα να αφορά τουριστικά σκάφη και ιδιωτικά γιοτ, ενώ περισσότεροι από 110.000 επιβάτες ζουν την εμπειρία της διέλευσης.
Περισσότερο από έναν αιώνα μετά τα εγκαίνιά της, η Διώρυγα της Κορίνθου παραμένει ένα από τα σημαντικότερα τεχνικά έργα της Ελλάδας. Είναι το σημείο όπου η αρχαία ελληνική ευφυΐα, το ρωμαϊκό όραμα και η αποφασιστικότητα του Χαρίλαου Τρικούπη ενώθηκαν για να δημιουργήσουν ένα έργο που εξακολουθεί να εντυπωσιάζει τον κόσμο και να αποτελεί ζωντανό μνημείο της ελληνικής μηχανικής και ναυτικής ιστορίας.
