Με πλακάτ, αλβανικές σημαίες και τα ροζ φλαμίνγκο που έχουν γίνει σύμβολο των κινητοποιήσεων, Αλβανοί που ζουν στην Ελλάδα συγκεντρώθηκαν το απόγευμα του Σαββάτου στην πλατεία Συντάγματος, διαμαρτυρόμενοι για το σχεδιαζόμενο υπερπολυτελές θέρετρο στην προστατευόμενη περιοχή Βιόσα-Νάρτα. Το μήνυμά τους ήταν σαφές: «Ούτε γη, ούτε νερό – όχι στο ξεπούλημα της γης μας».
Η πλατεία Συντάγματος έγινε σήμερα ένας ακόμη σταθμός των διαμαρτυριών που τις τελευταίες ημέρες κλιμακώνονται στην Αλβανία, με φόντο το σχέδιο ανάπτυξης πολυτελούς τουριστικού συγκροτήματος σε μια από τις πιο ευαίσθητες περιβαλλοντικά ζώνες της αλβανικής ακτογραμμής.
Στη συγκέντρωση, που πραγματοποιήθηκε μετά από κάλεσμα της Πρωτοβουλίας Αλβανών Μεταναστών, συμμετείχαν Αλβανοί που ζουν στην Ελλάδα, ενώ στο πλευρό τους βρέθηκαν ενώσεις, συλλογικότητες, μεταναστευτικές οργανώσεις και πολίτες που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα αλληλεγγύης.
Τα συνθήματα που κυριάρχησαν είχαν διπλή στόχευση: την προστασία της γης και του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά και την καταγγελία ενός μοντέλου ανάπτυξης που, σύμφωνα με τους διαδηλωτές, παραδίδει δημόσιο πλούτο σε ισχυρά οικονομικά συμφέροντα.
«Ούτε γη, ούτε νερό» έγραφαν τα πανό, ενώ οι συγκεντρωμένοι κατήγγειλαν ότι η αλβανική κυβέρνηση προωθεί ένα project χωρίς επαρκή διαφάνεια, χωρίς ουσιαστική διαβούλευση και με σοβαρό κίνδυνο για έναν από τους σημαντικότερους παράκτιους οικοτόπους της Ευρώπης.
Η Βιόσα-Νάρτα στο επίκεντρο
Η περιοχή Βιόσα-Νάρτα, κοντά στη Ζβερνέτς, αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου προστατευόμενου τοπίου που συνδέεται με το δέλτα του ποταμού Βιόσα, του τελευταίου άγριου ποταμού της Ευρώπης. Εκεί φιλοξενούνται σημαντικοί πληθυσμοί φλαμίνγκο, πουλιών, θαλάσσιων χελωνών και άλλων ειδών, ενώ περιβαλλοντικές οργανώσεις προειδοποιούν ότι η τουριστική ανάπτυξη μπορεί να προκαλέσει ανεπανόρθωτη βλάβη.
Το επίμαχο σχέδιο συνδέεται με επένδυση στην οποία εμπλέκεται η Affinity Partners του Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρού του Ντόναλντ Τραμπ. Η κυβέρνηση Ράμα παρουσιάζει το project ως μεγάλη ευκαιρία για την τουριστική αναβάθμιση της Αλβανίας και την προσέλκυση ξένων επενδύσεων. Οι διαδηλωτές, όμως, βλέπουν κάτι εντελώς διαφορετικό: την ιδιωτικοποίηση ακτών, την απώλεια πρόσβασης των κατοίκων στη γη τους και την καταστροφή ενός οικοσυστήματος με διεθνή σημασία.
Στην Αλβανία, οι κινητοποιήσεις έχουν πάρει πλέον τη μορφή ευρύτερης κοινωνικής αντίδρασης. Χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώνονται τις τελευταίες νύχτες στα Τίρανα, ενώ διαμαρτυρίες έγιναν και στη λιμνοθάλασσα Βιόσα-Νάρτα. Τα ροζ φλαμίνγκο, φουσκωτά ή χάρτινα, έγιναν το σύμβολο ενός κινήματος που δεν περιορίζεται πια στο περιβαλλοντικό αίτημα, αλλά αγγίζει ζητήματα διαφάνειας, ιδιοκτησίας, κράτους δικαίου και πολιτικής λογοδοσίας.
Τα επεισόδια που άναψαν τη φωτιά
Η οργή μεγάλωσε μετά τα επεισόδια που σημειώθηκαν στα τέλη Μαΐου, όταν κάτοικοι και διαδηλωτές βρέθηκαν αντιμέτωποι με ιδιωτικούς φύλακες ασφαλείας στην περιοχή του έργου. Βίντεο που κυκλοφόρησαν στα κοινωνικά δίκτυα έδειξαν σκηνές έντασης, με διαδηλωτή να σύρεται μέσα στον περιφραγμένο χώρο, ενώ καταγγέλθηκε χρήση βίας και σπρέι πιπεριού.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, μεταξύ όσων τραυματίστηκαν ήταν και Έλληνας πολίτης. Το περιστατικό προκάλεσε την αντίδραση του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών, που ζήτησε πλήρη διερεύνηση.
Αντί όμως η υπόθεση να αποκλιμακωθεί, οι δηλώσεις του Έντι Ράμα προκάλεσαν νέα ένταση. Ο Αλβανός πρωθυπουργός επιχείρησε να αποσυνδέσει τα επεισόδια από το τουριστικό project, μίλησε για «μεγάλα ψεύδη» γύρω από την υπόθεση και συνεχάρη την αστυνομία, κάνοντας λόγο για «μηδενική ανοχή» απέναντι σε όσους υπονομεύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Ακόμη μεγαλύτερη αίσθηση προκάλεσε η τοποθέτησή του ότι δεν γνώριζε πως στην περιοχή κατοικεί ελληνικός ομογενειακός πληθυσμός, ενώ επέμεινε ότι το περιστατικό δεν συνιστούσε κρατική βία, αλλά ενέργεια ιδιωτικών φρουρών ασφαλείας.
Η δήλωση αυτή θεωρήθηκε προκλητική από πολλούς, καθώς η παρουσία του ελληνισμού στη νότια Αλβανία δεν είναι ούτε άγνωστη ούτε πρόσφατη. Αντίθετα, αποτελεί ιστορική και πολιτική πραγματικότητα που βρίσκεται σταθερά στο επίκεντρο των ελληνοαλβανικών σχέσεων, ιδιαίτερα μετά την υπόθεση Μπελέρη και τις συνεχιζόμενες εντάσεις γύρω από τα δικαιώματα της ελληνικής μειονότητας, τις περιουσίες και την τοπική αυτοδιοίκηση στη Χειμάρρα.
Από την Αθήνα στα Τίρανα: ένα κοινό μήνυμα
Η σημερινή συγκέντρωση στο Σύνταγμα δεν ήταν απλώς μια εκδήλωση συμπαράστασης. Ήταν η μεταφορά στην καρδιά της Αθήνας ενός αιτήματος που γεννήθηκε στην αλβανική ακτογραμμή και πλέον αποκτά διεθνή διάσταση.
Οι διαδηλωτές κατήγγειλαν ότι η δημόσια γη παραδίδεται σε «στρατηγικούς επενδυτές», ενώ οι τοπικές κοινωνίες, οι κάτοικοι και το περιβάλλον μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα. Παράλληλα, ευχαρίστησαν τους Έλληνες πολίτες και τους μετανάστες άλλων κοινοτήτων που βρέθηκαν στο πλευρό τους.
Το μήνυμα ήταν σαφές: η υπόθεση της Βιόσα-Νάρτα δεν αφορά μόνο την Αλβανία. Αφορά ένα μοντέλο ανάπτυξης που εμφανίζεται ως πρόοδος, αλλά συχνά συνοδεύεται από αδιαφάνεια, περιβαλλοντική υποβάθμιση και αποκλεισμό των τοπικών κοινωνιών.
Και η εικόνα του Συντάγματος, με τους διαδηλωτές να κρατούν φλαμίνγκο και πλακάτ απέναντι στη Βουλή, έδειξε ότι η αντίδραση δεν έχει πια σύνορα. Από τη Ζβερνέτς μέχρι τα Τίρανα και από εκεί μέχρι την Αθήνα, η φράση που κυριάρχησε ήταν μία: «Η Αλβανία δεν πωλείται».
