Όσοι ζουμε με έναν σκύλο το ξέρουμε ήδη: υπάρχουν στιγμές που μοιάζει να διαβάζει τη διάθεσή μας πριν καν μιλήσουμε. Μας κοιτά όταν είμαστε στεναχωρημένοι, γίνεται ανήσυχος όταν αγχωνόμαστε χαίρεται υπερβολικά όταν είμαστε χαρούμενοι και όταν επιστρέφουμε σπίτι.
Τώρα, μια νέα επιστημονική μελέτη έρχεται να δώσει βιολογική εξήγηση σε αυτή τη βαθιά σύνδεση.
Ερευνητές από το University of Cambridge ανέλυσαν το γενετικό υλικό περίπου 1.300 γκόλντεν ριτρίβερ και το συνέκριναν με στοιχεία συμπεριφοράς που είχαν καταγράψει οι ιδιοκτήτες τους. Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό: εντόπισαν γονίδια που σχετίζονται με χαρακτηριστικά όπως η εκπαίδευση η ενέργεια, ο φόβος απέναντι σε αγνώστους και η επιθετικότητα προς άλλους σκύλους. Πολλά από αυτά τα ίδια γονίδια έχουν συνδεθεί και στους ανθρώπους με άγχος, κατάθλιψη, γνωστικές ικανότητες και την προσωπικότητα.
Πώς έγινε η μελέτη
Για να καταλήξουν στα συμπεράσματά τους, οι επιστήμονες αξιοποίησαν δεδομένα από το ερευνητικό πρόγραμμα Golden Retriever Lifetime Study, μία από τις μεγαλύτερες μακροχρόνιες μελέτες για σκύλους παγκοσμίως.
Εξέτασαν γενετικό υλικό από περίπου 1.300 γκόλντεν ριτρίβερ και το συνέκριναν με αναλυτικά ερωτηματολόγια συμπεριφοράς που είχαν συμπληρώσει οι ιδιοκτήτες τους. Οι ερωτήσεις αφορούσαν καθημερινές αντιδράσεις των ζώων, όπως κοινωνικότητα, φόβο απέναντι σε αγνώστους, επίπεδα ενέργειας, εκπαιδευσιμότητα και τάσεις επιθετικότητας.
Στη συνέχεια, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν γενετικές αναλύσεις μεγάλης κλίμακας για να εντοπίσουν ποια γονιδιακά μοτίβα σχετίζονται με κάθε χαρακτηριστικό συμπεριφοράς.
Έπειτα συνέκριναν αυτά τα ευρήματα με ήδη γνωστά ανθρώπινα γενετικά δεδομένα, διαπιστώνοντας σημαντικές ομοιότητες. Αυτό που κάνει τη μελέτη ξεχωριστή είναι ότι οι σκύλοι ζουν στο ίδιο περιβάλλον με τους ανθρώπους, γεγονός που βοηθά τους επιστήμονες να εξετάσουν πώς αλληλεπιδρούν γονίδια και καθημερινή ζωή στη διαμόρφωση της συμπεριφοράς (phys.org).
Τι σημαίνει αυτό πρακτικά;
Όπως αναφέρει λοιπόν η μελέτη (phys.org) και με απλά λόγια, ορισμένοι μηχανισμοί που επηρεάζουν το πώς νιώθουμε και αντιδρούμε στον κόσμο φαίνεται πως λειτουργούν με παρόμοιο τρόπο και στους σκύλους. Δεν σημαίνει ότι ένας σκύλος «σκέφτεται σαν άνθρωπος», αλλά ότι υπάρχουν κοινές βιολογικές βάσεις πίσω από την ευαισθησία, το στρες ή την κοινωνική συμπεριφορά.
Για παράδειγμα, ένα γονίδιο που συνδέθηκε με επιθετικότητα προς άλλους σκύλους στα γκόλντεν ριτρίβερ έχει επίσης συσχετιστεί στους ανθρώπους με γνωστικές λειτουργίες και κατάθλιψη. Άλλες γενετικές παραλλαγές συνδέθηκαν με φόβο ή υπερευαισθησία στους σκύλους και με τάση για ανησυχία στους ανθρώπους.
Γιατί αυτό μας αφορά όλους
Η έρευνα δεν αφορά μόνο τους φιλόζωους. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι οι σκύλοι μπορούν να λειτουργήσουν ως πολύτιμο μοντέλο για τη μελέτη ψυχικών καταστάσεων και συμπεριφορών στους ανθρώπους. Επειδή ζουν μαζί μας, μοιράζονται το ίδιο περιβάλλον, το στρες της καθημερινότητας, τους θορύβους, τους ρυθμούς ζωής και τις κοινωνικές συνθήκες.
Με άλλα λόγια, ο σκύλος μας ίσως βοηθήσει την επιστήμη να κατανοήσει καλύτερα το άγχος, την υπερευαισθησία ή ακόμα και τη συναισθηματική ανθεκτικότητα.
Και κάτι ακόμη πιο ανθρώπινο
Η μελέτη υπενθυμίζει κάτι που συχνά ξεχνάμε: δεν είναι όλοι οι σκύλοι ίδιοι. Όπως οι άνθρωποι, έτσι και εκείνοι έχουν χαρακτήρα, προδιαθέσεις και όρια. Ένας σκύλος που φοβάται δυνατούς ήχους ή αγχώνεται εύκολα δεν είναι «κακομαθημένος» ή «δύσκολος». Μπορεί απλώς να είναι πιο ευαίσθητος από τη φύση του.
Καταλαβαίνουμε ότι ίσως τελικά αυτό που νιώθουμε όταν λέμε ότι ο σκύλος μας μάς καταλαβαίνει να μην είναι φαντασία ούτε υπερβολή. Ίσως να είναι βιολογία, χιλιάδες χρόνια συνύπαρξης και μια κοινή γλώσσα συναισθημάτων που δεν χρειάζεται λέξεις.
Με πληροφορίες από University of Cambridge, phys.org, popsci.com
