Σε μια περίοδο όπου ο δημόσιος λόγος δοκιμάζεται καθημερινά από υπερβολές, προσωπικές επιθέσεις και φράσεις που δεν τιμούν το Κοινοβούλιο, η τηλεοπτική συνάντηση του Ευάγγελου Βενιζέλου με τη Ντόρα Μπακογιάννη στην εκπομπή «Μεγάλη Εικόνα» της Νίκης Λυμπεράκη θύμισε κάτι απλό αλλά ξεχασμένο: η πολιτική μπορεί να είναι σκληρή χωρίς να γίνεται χυδαία.
Και η διαφωνία μπορεί να είναι έντονη χωρίς να γίνεται προσβολή.
Η κατρακύλα του δημόσιου λόγου
Το τελευταίο διάστημα, οι εικόνες από τη Βουλή προκαλούν αμηχανία.
Η Ζωή Κωνσταντοπούλου αποκάλεσε «ηλίθιο» τον Άδωνι Γεωργιάδη μέσα στην Ολομέλεια. Ο Δημήτρης Κυριαζίδης χρησιμοποίησε τη φράση «κάνε κανένα παιδί» σε πολιτική αντιπαράθεση. Ο Κυριάκος Βελόπουλος απηύθυνε προσβλητική, σεξιστική αναφορά προς τον Δημήτρη Καιρίδη.
Και αυτά είναι μόνο ενδεικτικά περιστατικά.
Η ένταση είναι θεμιτή στη Δημοκρατία. Η πόλωση επίσης. Όμως άλλο η πολιτική σύγκρουση και άλλο η διολίσθηση στην απαξίωση. Τα τηλεοπτικά πάνελ συχνά επιλέγουν την ένταση. Οι φωνές υψώνονται, οι διακοπές πολλαπλασιάζονται, ο διάλογος μετατρέπεται σε καυγά. Το χάος φέρνει νούμερα. Η σύγκρουση πουλάει.
Στη Βουλή, οι προεδρεύοντες προσπαθούν να επιβάλουν τάξη. Όμως οι προβλεπόμενες κυρώσεις σπάνια εφαρμόζονται αυστηρά. Η ανοχή μετατρέπεται σε προηγούμενο. Και το προηγούμενο σε κανόνα.
Και τότε ήρθε η «Μεγάλη Εικόνα»
Μέσα σε αυτό το τοπίο, η τηλεοπτική συνάντηση Βενιζέλου – Μπακογιάννη αποτέλεσε αντίστιξη. Διαφωνίες υπήρξαν. Και μάλιστα ουσιαστικές.
Για τη θεσμική λειτουργία του κράτους. Το Σύνταγμα.
Για τη Δικαιοσύνη.
Για τα κόμματα και τις πολιτικές ισορροπίες.
Για την Ευρώπη.
Όμως ο τόνος παρέμεινε σταθερός. Ο λόγος ήταν καθαρός. Τα επιχειρήματα διατυπώνονταν χωρίς ειρωνεία, χωρίς προσωπική επίθεση, χωρίς την ανάγκη εντυπωσιασμού.
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος ανέπτυξε τις θέσεις του με νομική ακρίβεια και πολιτική εμπειρία. Η Ντόρα Μπακογιάννη αντέτεινε επιχειρήματα με πολιτικό ρεαλισμό και σαφή ιδεολογική τοποθέτηση.
Κανείς δεν διέκοπτε για να επιβληθεί. Κανείς δεν υψώσε τη φωνή για να καλύψει το κενό επιχειρημάτων. Κανείς Η εκπομπή ονομάζεται «Μεγάλη Εικόνα». Και πράγματι, εκείνο το βράδυ είδαμε τη μεγάλη εικόνα της πολιτικής όπως θα έπρεπε να είναι.
Ήρεμη αλλά όχι άτονη. Συγκρουσιακή αλλά όχι υβριστική. Διαφορετική αλλά όχι διχαστική. Ήταν — αν επιτρέπεται το λογοπαίγνιο κάνοντας χρήση στο όνομα της δημοσιογράφου — και μια μικρή «νίκη» της πολιτικής ευπρέπειας. Και της ίδιας της Λυμπεράκη, όταν επιλέγει να δώσει χώρο στον ουσιαστικό διάλογο αντί στην τηλεοπτική σύγκρουση.
Αυτό που μας λείπει
Η δημοκρατία δεν απειλείται από τη διαφωνία. Απειλείται από την απαξίωση. Όταν η Βουλή μετατρέπεται σε πεδίο προσωπικών επιθέσεων, ο πολίτης απομακρύνεται. Όταν ο δημόσιος λόγος χάνει την ποιότητά του, η πολιτική χάνει την αξιοπιστία της.
Η συζήτηση Βενιζέλου – Μπακογιάννη δεν έλυσε τα προβλήματα της χώρας. Έκανε όμως κάτι εξίσου σημαντικό: υπενθύμισε το μέτρο.
Και σε μια περίοδο υπερβολής, το μέτρο είναι πράξη ευθύνης.
Ίσως τελικά η ποιότητα να μην είναι θέμα γενιάς ή κόμματος. Είναι θέμα επιλογής. Και εκείνο το βράδυ, η πολιτική επέλεξε να σταθεί στο ύψος της.
