Είναι ένα ερώτημα, που απασχόλησε ορισμένους στο παρελθόν συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας και δημιουργούς ταινιών τύπου Matrix.
Ωστόσο, σήμερα ανακαλύπτουμε ότι βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας σοβαρής έρευνας. Ο Γάλλος δημοσιογράφος και συγγραφέας Λοίκ Εχτ, στο νέο του βιβλίο με τίτλο «The Simulation», επιχειρεί να χαρτογραφήσει αυτή την «τρελή ιδέα», αποκαλύπτοντας πως η θεωρία της προσομοίωσης κερδίζει όλο και περισσότερο έδαφος στα εργαστήρια της Σίλικον Βάλεϊ και στα αμφιθέατρα κορυφαίων πανεπιστημίων.
Η Σίλικον Βάλεϊ και η Μεταφυσική της Τεχνολογίας
Η αφετηρία του Χεκτ τοποθετείται χρονικά στο 2016, όταν ένα άρθρο για τον Σαμ Άλτμαν (OpenAI) αποκάλυψε μια κρυφή ανησυχία των ισχυρών της τεχνολογίας: τον φόβο της υποδούλωσης από την Τεχνητή Νοημοσύνη και την υποψία ότι η ανθρωπότητα ζει ήδη μέσα σε ένα τεχνητό περιβάλλον. Όπως εξηγεί ο συγγραφέας, άνθρωποι όπως ο Έλον Μασκ έχουν αναφερθεί επανειλημμένα στην έννοια της «βασικής πραγματικότητας», υποστηρίζοντας ότι οι πιθανότητες να βρισκόμαστε σε αυτήν είναι ελάχιστες.
Αυτή η προσέγγιση δεν είναι αυθαίρετη. Για τους δημιουργούς εικονικών κόσμων και μοντέλων AI, η μετάβαση από το πρωτόγονο Pong στα σημερινά φωτορεαλιστικά παιχνίδια «ανοιχτού κόσμου» μέσα σε μόλις 60 χρόνια, υποδηλώνει μια σαφή πορεία. Αν η τεχνολογία συνεχίσει να εξελίσσεται, η δημιουργία προσομοιώσεων μη διακρίσιμων από την πραγματικότητα είναι νομοτελειακή.
Οι τρεις πυλώνες της απόδειξης
Ο Χεκτ, μέσα από συζητήσεις με αστροφυσικούς της NASA και μηχανικούς του MIT, κωδικοποιεί τρία βασικά στοιχεία που στηρίζουν τη θεωρία:
- Κβαντική Αβεβαιότητα: Στον μικρόκοσμο, η ύλη φαίνεται να μην έχει καθορισμένη υπόσταση μέχρι τη στιγμή της μέτρησης. Αυτή η «υλοποίηση κατά παραγγελία» θυμίζει έντονα τις τεχνικές βελτιστοποίησης των υπολογιστών που «φορτώνουν» μόνο τα δεδομένα που βλέπει ο χρήστης.
- Νευροεπιστημονική Ανακατασκευή: Ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν έχει άμεση πρόσβαση στον κόσμο, αλλά επεξεργάζεται ηλεκτρικά σήματα για να δημιουργήσει μια αναπαράσταση. Ζούμε, ήδη, σε μια βιολογικά κατασκευασμένη εικόνα.
- Η Ιστορική Διαίσθηση: Από την «Αλληγορία του Σπηλαίου» του Πλάτωνα μέχρι το «Πέπλο της Ψευδαίσθησης» του Βούδα, η ανθρωπότητα υποψιαζόταν πάντα ότι αυτό που βλέπουμε είναι μια σκιά μιας ανώτερης αλήθειας.
Αναζητώντας το «Glitch»
Το πιο συναρπαστικό μέρος της έρευνας του Χεκτ αφορά την επιστημονική αναζήτηση «σφαλμάτων» (glitches) στο σύστημα. Αν το σύμπαν είναι κώδικας, τότε πρέπει να υπάρχουν bugs. Ερευνητές αναζητούν αυτές τις ανωμαλίες είτε στις εσχατιές του διαστήματος μέσω της διάδοσης του φωτός, είτε σε φαινόμενα που η κλασική επιστήμη δυσκολεύεται να εξηγήσει, όπως οι εξωσωματικές εμπειρίες και η τηλεπάθεια.
Ο Εχτ ξεκαθαρίζει: δεν πρόκειται για μια θεωρία συνωμοσίας. Αντίθετα, πρόκειται για μια κοπερνίκεια στροφή. Εκεί που οι συνωμοσιολόγοι βλέπουν ψέματα, οι επιστήμονες που συνάντησε ο Γάλλος συγγραφέας βλέπουν ένα νέο μοντέλο κατανόησης του κόσμου. Το «The Simulation» δεν δίνει οριστικές απαντήσεις, αλλά μας καλεί να αναλογιστούμε: αν η πραγματικότητα είναι όντως ένας κώδικας, ποιος είναι ο προγραμματιστής και, κυρίως, μπορούμε να «χακάρουμε» το σύστημα;
