ΔΙΕΘΝΕΣ
28/09/2017 15:59 EEST | Updated 28/09/2017 16:00 EEST

Πόλεμος κατά του καρκίνου με ασυνήθιστα μέσα. Η ιλαρά, ο έρπης και άλλα «έξυπνα» όπλα για την αντιμετώπιση της νόσου

CIPhotos via Getty Images
Cancer Cell

Επιθετικά και «έξυπνα» όπλα, επιστρατεύουν οι επιστήμονες σε όλο τον κόσμο για να καταπολεμήσουν τους διάφορους τύπους καρκίνου που ταλαιπωρούν το ανθρώπινο είδος.

Η φαντασία επιστρατεύεται για να αντιμετωπίσει τη νόσο που και μόνο το όνομα της μας τρομοκρατεί. Τα όπλα εναντίον του καρκίνου μπορεί πλέον να είναι ο ιός του Έρπη, η ιλαρά, αλλά και τα ίδια μας τα γονίδια.

Για παράδειγμα όλο και περισσότερο δίνεται έμφαση στην προσωποποιημένη ιατρική η οποία συνδράμει στην θεραπεία ασθενών που πάσχουν από καρκίνο και άλλες σπάνιες ασθένειες.

Πρόκειται για στοχευμένες θεραπείες προσαρμοσμένες στον μοναδικό γενετικό μας χάρτη, για την επίτευξη καλύτερων αποτελεσμάτων.  Στην περίπτωση του καρκίνου για παράδειγμα γενετικά τεστ μπορούν να οδηγήσουν στην ορθή επιλογή φαρμακευτικής αγωγής και να αποφευχθούν έτσι επεμβατικές μέθοδοι. 

Διαβάστε επίσης:

Τι είναι προσωποποιημένη ιατρική;

Επίσης υπάρχουν και οι ανοσο-ογκολογικές θεραπείες. Πρόκειται για φάρμακα που «χρησιμοποιούν» το ανοσολογικό σύστημα του σώματος προκειμένου να καταπολεμήσουν τον καρκίνο. Η διαφορά τους με άλλες αντικαρκινικές θεραπείες είναι ότι στοχεύουν τα ανοσοποιητικό σύστημα του σώματος και όχι τα καρκινικά κύτταρα, επιτρέποντάς του να αναγνωρίζει και να επιτίθεται επιλεκτικά στα καρκινικά κύτταρα. Παράλληλα προσφέρει μακροχρόνια μνήμη στο ανοσοποιητικό, έτσι ώστε να προσαρμόζεται συνεχώς και σε βάθος χρόνου στον καρκίνο, προσφέροντας ανθεκτική και μακροχρόνια θεραπεία στον ασθενή.

Μια νέα θεραπεία, πολλά υποσχόμενη, που ενισχύει το ανοσοποιητικό του ασθενούς και καταστέλλει την όποια άμυνα του όγκου προς τα υγιεί κύτταρα ανακοινώθηκε σήμερα στην Αυστραλία. Ειδικότερα η ομάδα του Ινστιτούτου Ιατρικής Έρευνας Harry Perkins μαζί με την ομάδα του Πανεπιστημίου της Δυτικής Αυστραλίας (University of Western Australia  ) εργάζονται εδώ και καιρό για την αντιμετώπιση του προβλήματος που δεν είναι άλλο από την ανθεκτικότητα των όγκων στο ανοσοποιητικό σύστημα, καθώς δημιουργούν ένα φράγμα από μπλεγμένα αιμοφόρα αγγεία.

Αυτά τα αιμοφόρα αγγεία τροφοδοτούν τους καρκινικούς όγκους και ταυτόχρονα αποκλείουν εκείνα τα υγιή κύτταρα που θα μπορούσαν να επιτεθούν στα καρκινικά κύτταρα.

Η καθηγήτρια Ruth Ganss, επικεφαλής του Perkins Cancer and Cell Biology Division δήλωσε ότι η νέα φαρμακευτική αγωγή επιτρέπει στα υγιή κύτταρα του ανοσοποιητικού να προσεγγίσουν καλύτερα τον «εχθρό» με το να αναπαράγουν πιο φυσιολογικά αιμοφόρα αγγεία και δημιουργούν λεμφογάγγλια τα οποία λειτουργούν ως φίλτρα (σταθμοί διήθησης) της λέμφου, η οποία απάγεται από τους ιστούς - μεσω των λεμφαγγείων - προς τη συστηματική κυκλοφορία. Αυτό γίνεται ιδιαίτερα σημαντικό σε περιπτώσεις λοίμωξης, οπότε η λέμφος περιέχει διαλυμένα συστατικά του εισβολέα (αντιγόνα), τα οποία κατακρατούνται στα λεμφογάγγλια και ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα.

Με πιο απλά λόγια τα λεμφογάγγλια, είναι ζωτικής σημασίας για το ανοσοποιητικό σύστημα και συνήθως υπάρχουν εκτός της καρκινικής περιοχής και δουλεύουν ως φίλτρο των καρκινικών κυττάρων δημιουργώντας λευκά αιμοσφαίρια που καταπολεμούν τη λοίμωξη»

Σύμφωνα με την καθηγήτρια πρόκειται για μια σπουδαία ανακάλυψη καθώς το νέο φάρμακο ενισχύει την αντίδραση του ανοσοποιητικού και διευκολύνει την παραγωγή κυττάρων που εισχωρούν βαθιά μέσα στον καρκίνο.

Οι ερευνητές δημοσίευσαν την μελέτη τους στο journal Nature Immunology και όπως εξηγούν δοκίμασαν το φάρμακο σε ασθενείς με καρκίνο στον πνεύμονα και στο πάγκρεας και όπως είπαν τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά.

«Η ανοσο-ογκολογική θεραπεία ήταν επιτυχής για ένα 20 με 30% των ασθενών μας» δήλωσε η Ganss και εξέφρασε την ελπίδα ότι η νέα θεραπεία θα αυξήσει το ποσοστό στο 70% με 80%.

Όμως υπάρχουν και οι διάφοροι ιοί που εκτός από λοιμώξεις και επιδημίες μπορούν να τεθούν στη μάχη κατά του καρκίνου.

«Με την κατάλληλη επεξεργασία στο εργαστήριο, είναι πλέον εφικτή η γενετική τροποποίηση πολλών ιών, οι οποίοι από παθογόνοι μικροοργανισμοί μετατρέπονται σε “επιθετικά” και “έξυπνα” όπλα, που παρακάμπτουν τα υγιή κύτταρα και “σκοτώνουν” τα καρκινικά.

 

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο ιός του απλού έρπητα (HSV), ο οποίος, σύμφωνα με μεγάλη κλινική μελέτη στο Ηνωμένο Βασίλειο, έδειξε εντυπωσιακά αποτελέσματα στην αντιμετώπιση ενός από τους πλέον επιθετικούς καρκίνους του δέρματος, του μεταστατικού μελανώματος.

Αντίστοιχες ιοθεραπείες με άλλους ιούς, μεταξύ των οποίων και εκείνος της ιλαράς, χρησιμοποιούνται και σε άλλες μορφές καρκίνου (κεφαλής και τραχήλου, πολλαπλό μυέλωμα, ορισμένα σαρκώματα κτλ), με πολλά υποσχόμενα αποτελέσματα» δήλωσε σήμερα κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, ο καθηγητής Κλινικής Ιολογίας της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης, αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Ιολογίας, Γεώργιος Σουρβίνος, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Κατανόησης των Ιών στις 3 Οκτωβρίου.

Επίσης σήμερα, όπως έγινε γνωστό, ένας Έλληνας γιατρός ο Nik Georgopoulos από το πανεπιστήμιο του Huddersfield ανέπτυξε μια νέα θεραπεία η οποία βασίζεται στο πρωτεϊνικό μόριο με την ονομασία CD40 το οποίο φαίνεται πως καταστρέφει καρκινικούς όγκους χωρίς όμως να καταστρέφει υγιή ιστό. Για αυτήν του την ανακάλυψη το ίδρυμα Laura Crane Youth Cancer Trust, που χρηματοδοτεί έρευνες για τη θεραπεία νεαρών καρκινοπαθών, ανακοίνωσε πως θα στηρίξει τον κ. Georgopoulo και την ομάδα του.

Εν τω μεταξύ το καλοκαίρι που μας πέρασε ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) ενέκρινε το Kymriah (tisagenlecleucel) για την θεραπεία ορισμένων παιδιατρικών και νεαρών ενηλίκων ασθενών με οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία, μια κίνηση η οποία χαρακτηρίζεται από τους επιστήμονες ως «ιστορική».

Το Kymriah, της φαρμακευτικής εταιρίας Novartis, είναι μια κυτταρική γονιδιακή θεραπεία, η οποία πήρε έγκριση με ένδειξη την πρόδρομο Β οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία, η οποία είναι ανθεκτική ή παρουσιάζει δεύτερη ή μεταγενέστερη υποτροπή, σε ασθενείς ηλικίας έως 25 ετών.

Πρόκειται για μια γενετικά τροποποιημένη ανοσοθεραπεία με αυτόλογα Τ-κύτταρα. Κάθε δόση του φαρμάκου είναι μια εξατομικευμένη θεραπεία που δημιουργείται χρησιμοποιώντας τα ίδια τα Τ-κύτταρα (τύπος λευκών αιμοσφαιρίων που είναι γνωστός ως λεμφοκύτταρα) ενός μεμονωμένου ασθενούς. Τα Τ-κύτταρα του ασθενούς συλλέγονται, τροποποιούνται γενετικά, ώστε να συμπεριλάβουν ένα νέο γονίδιο που περιέχει μια συγκεκριμένη πρωτεΐνη (CAR), η οποία κατευθύνει τα Τ-κύτταρα να στοχεύουν και να σκοτώνουν τα κύτταρα της λευχαιμίας που έχουν ένα ειδικό αντιγόνο (CD19) στην επιφάνειά τους. Μόλις τροποποιηθούν τα κύτταρα, εγχέονται πάλι στον ασθενή προκειμένου να σκοτώσουν τα καρκινικά κύτταρα.

Όμως υπάρχουν ορισμένοι προβληματισμοί όσον αφορά τις θεραπείες όπως αυτή Kymriah.

Πρώτα απ΄όλα αυτές οι θεραπείες δεν θα είναι φτηνές. Η τιμή του φαρμάκου μπορεί να φτάσει και να ξεπεράσει τις 300.000 δολάρια.

Έπειτα η δημιουργία των φαρμάκων δεν είναι απλή υπόθεση δεδομένου ότι οι εξατομικευμένες θεραπείες απαιτούν τη λήψη των κυττάρων ενός ασθενούς, να τα επαναπρογραμματίσουν και μετά να τα εισάγουν και πάλι στο σώμα του ασθενούς. Η εταιρεία που θα καταφέρει να το κάνει αυτό γρήγορα και με ασφάλεια θα έχει το πλεονέκτημα έναντι των άλλων.

Αυτού του είδους οι θεραπείες έχουν προκαλέσει το θάνατο ασθενών. Τον Μάιο η Kit Pharma αποκάλυψε ότι ένας ασθενής πέθανε κατά το τελευταίο στάδιο της κλινικής δοκιμής του CAR – T. Επίσης, τον Ιούλιο του 2016 ακόμη μια εταιρεία που ειδικεύεται στο CAR – T, η Juno Therapeutic, ανακοίνωσε ότι τέσσερις άνθρωποι πέθαναν κατά τις κλινικές δοκιμές από παρενέργειες του φαρμάκου.

Όπως και να έχει οι προσπάθειες για την αντιμετώπιση και την ίαση των καρκινοπαθών είναι αδιάκοπες και τα αποτελέσματα θεωρούνται ενθαρρυντικά, δεδομένου ότι και το προσδόκιμο ζωής των καρκινοπαθών έχει ανεβεί σε σχέση με ότι ίσχυε τουλάχιστον πριν από μια δεκαετία.