Ο κανιβαλισμός είναι απορριπτέος ως πρακτική στη συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπινων κοινωνιών, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα: Ακόμα και αν ανθρωπολόγοι έχουν βρει επανειλημμένα στοιχεία πως η πρακτική αυτή δεν ήταν σπάνια κατά την προϊστορία, αυτό άλλαζε στο πέρασμα των ετών και άρχισε από σχετικά νωρίς να θεωρείται ταμπού στις πιο πολλές κοινωνίες. Το ερώτημα είναι, από τη στιγμή που έχει πρακτικά οφέλη…γιατί συνέβη αυτό;
Μια νέα μελέτη Πολωνών και Τσέχων ερευνητών δίνει μια απάντηση: Οι επιπλέον θερμίδες που μπορεί να παρέχει η ανθρωποφαγία είναι χρήσιμες, ωστόσο αυξάνεται ο κίνδυνος για μια φονική επιδημία αργότερα.
Αν και το ανθρώπινο κρέας παρέχει θερμίδες, το μαθηματικό μοντέλο των ερευνητών επιβεβαιώνει ότι η πραγματικότητα είναι πως αυτές είναι στα αλήθεια χρήσιμες μόνο υπό συνθήκες- όπως πχ όταν τα πτώματα είναι διαθέσιμα άμεσα. Ωστόσο, αν ο κανιβαλισμός εξαπλωθεί, υπάρχει αυξημένος κίνδυνος ασθένειας: Από τη στιγμή που οι άνθρωποι έχουν κοινά βιοχημικά χαρακτηριστικά μεταξύ τους, κάθε γεύμα ανθρώπινης σάρκας εγκυμονεί μεγαλύτερο κίνδυνο εξάπλωσης παθογόνων. Το μοντέλο των ερευνητών δείχνει πως ο κίνδυνος αυξάνεται εκθετικά όσο μεγαλώνει η αλυσίδα των κανιβάλων, και αυτό δεν αντισταθμίζεται ούτε καν από το καλό μαγείρεμα- ειδικά σε περίπτωση πρωτεϊνών (πρίον) όπως αυτές που ευθύνονται για ασθένειες όπως η νόσος Kuru στις φυλές Φόρε στην Παπούα Νέα Γουϊνέα.
Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο Proceedings of the National Academy of Sciences. Ο κανιβαλισμός δεν εμφανίστηκε μόνο λόγω πείνας, καθώς συναντάται σε μύθους, θρησκευτικά τελετουργικά και τον πόλεμο. Σε κάποιους πολιτισμούς, το να τρώγονται οι εχθροί, ή ακόμα και οι πρόγονοι, πιστευόταν πως έδινε δύναμη και τιμή- ωστόσο ακόμα και σε περιπτώσεις όπως πχ των Αζτέκων ήταν σπάνιο φαινόμενο, κυρίως συμβολικού χαρακτήρα, όχι καθιερωμένη δίαιτα.
Το νέο μοντέλο απομονώνει την αμιγώς θρεπτική διάσταση της πρακτικής, αφήνοντας έξω τα υπόλοιπα. Όπως προκύπτει, ο κανιβαλισμός «συμφέρει» μόνο όταν οι άνθρωποι λιμοκτονούν, χωρίς να έχουν τίποτα άλλο να φάνε, και επειδή τα μολυσματικά παράσιτα συσσωρεύονται, η εξάπλωση της ανθρωποφαγίας είναι σε βάρος του πληθυσμού.
Οι επιστήμονες συμπεραίνουν πως η κατανάλωση ανθρώπινης σάρκας αντιστοιχεί σε θανατική καταδίκη από άποψης ασθενειών: Όταν ένας οργανισμός που καταναλώνεται ως τροφή είναι πολύ κοντινός σε αυτόν που τον τρώει, ακόμα και μια μικρή δόση παραμορφωμένης πρωτεΐνης μπορεί να περάσει το «φράγμα των ειδών»: «Τα παθογόνα έχουν εύκολη δουλειά, επειδή καταλήγουν σε έναν οργανισμό σχεδόν ίδιο» εξηγούν οι ερευνητές.
Στο πλαίσιο του μοντέλου τους οι κοινωνίες που αφήνουν τον κανιβαλισμό ανεξέλεγκτο καταρρέουν από επιδημίες: Με πολύ απλά λόγια, οι άνθρωποι που τρώνε ανθρώπους αρρωσταίνουν από τις ασθένειες που φέρουν οι νεκροί, και οι πληθυσμοί καταρρέουν. Μάλιστα ο κίνδυνος εκτοξεύεται όταν έχουμε να κάνουμε με κανίβαλους που τρώνε άλλους κανίβαλους. Επίσης, όσον αφορά στο μαγείρεμα, είναι ελάχιστα αποτελεσματικό, καθώς σκοτώνει πολλά βακτήρια, μα δεν επηρεάζει τις παραμορφωμένες πρωτεΐνες.
Το συμπέρασμα της έρευνας όσον αφορά στο γιατί ο κανιβαλισμός είναι ταμπού, δείχνει…τη φύση: Εκτιμάται πως εξελίχθηκε σε καταδικαστέα πρακτική όχι τυχαία, αλλά για προβλέψιμους, πρακτικούς λόγους επιδημιολογικού χαρακτήρα. Οπότε αυτό το πολιτισμικό αντανακλαστικό θα μπορούσε να θεωρηθεί κατά κάποιον τρόπο και μια μορφή συλλογικής «ανοσολογικής απόκρισης»: Κοινώς, οι κοινωνίες που καθιέρωναν την ανθρωποφαγία δεν επιβίωναν για πολύ.
