Για περίπου δύο ημέρες, η NASA έχασε την επικοινωνία με το Voyager 1, το πιο απομακρυσμένο ανθρώπινο κατασκεύασμα από τη Γη. Το περιστατικό σημειώθηκε στις 18 και 19 Οκτωβρίου, όταν το Δίκτυο Βαθέος Διαστήματος δεν κατάφερε να λάβει το σήμα του διαστημικού σκάφους σε δύο προγραμματισμένες προσπάθειες. Στις 20 Οκτωβρίου, ωστόσο, το σήμα επανεμφανίστηκε και η επικοινωνία αποκαταστάθηκε.
Οι μηχανικοί της NASA διαπίστωσαν ότι ένα σύστημα προωθητήρων είχε τεθεί εκτός λειτουργίας και είχε ενεργοποιηθεί αυτόματα το εφεδρικό του σύστημα. Η διαδικασία αυτή αποτελεί μέρος του μηχανισμού ασφαλείας του σκάφους, ο οποίος ενεργοποιείται όταν οι υπολογιστές εντοπίζουν πιθανό πρόβλημα και θέτουν το Voyager σε κατάσταση προστασίας.
Παράλληλα, η NASA είχε ολοκληρώσει από τις αρχές Σεπτεμβρίου μια σημαντική επιχείρηση εξοικονόμησης ενέργειας, γνωστή ως «Big Bang». Οι μηχανικοί απενεργοποίησαν τρεις ενεργοβόρες συσκευές και τις αντικατέστησαν με εναλλακτικές λύσεις χαμηλότερης κατανάλωσης. Η διαδικασία έπρεπε να γίνει ταυτόχρονα, καθώς τα συγκεκριμένα συστήματα συμβάλλουν και στη διατήρηση της απαραίτητης θερμοκρασίας στο εσωτερικό του σκάφους.
Η ίδια τεχνική είχε εφαρμοστεί με επιτυχία και στο Voyager 2 τον Αύγουστο. Σύμφωνα με τη NASA, οι παρεμβάσεις αυτές αναμένεται να παρατείνουν τη λειτουργία των επιστημονικών οργάνων που εξακολουθούν να βρίσκονται σε χρήση. NASA Science+1
Γιατί το Voyager 1 κινδυνεύει να σιγήσει
Το διαστημικό σκάφος τροφοδοτείται από θερμοηλεκτρικές γεννήτριες ραδιοϊσοτόπων, οι οποίες μετατρέπουν τη θερμότητα από τη φυσική διάσπαση του πλουτωνίου-238 σε ηλεκτρική ενέργεια.
Το πρόβλημα είναι ότι η διαθέσιμη ισχύς μειώνεται συνεχώς. Το Voyager χάνει περίπου 4 watt κάθε χρόνο, με αποτέλεσμα οι επιστήμονες να αναγκάζονται να απενεργοποιούν σταδιακά συστήματα και επιστημονικά όργανα, ώστε να διατηρήσουν ενεργά τα σημαντικότερα.
Από τα δέκα επιστημονικά όργανα με τα οποία ξεκίνησε το ταξίδι του το 1977, πλέον λειτουργούν μόνο ορισμένα. Ανάμεσά τους βρίσκονται το σύστημα μέτρησης κυμάτων πλάσματος και το μαγνητόμετρο, που επιτρέπουν στους επιστήμονες να μελετούν το περιβάλλον του διαστρικού χώρου.
Η προσπάθεια εξοικονόμησης ενέργειας είναι καθοριστική, καθώς χωρίς τις πρόσφατες παρεμβάσεις η NASA θα έπρεπε να εξετάσει την απενεργοποίηση ακόμη ενός σημαντικού επιστημονικού οργάνου μέσα στο 2027.
Από τον Δία και τον Κρόνο στα βάθη του διαστρικού διαστήματος
Το Voyager 1 εκτοξεύθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 1977, ακολουθώντας το Voyager 2, το οποίο είχε αναχωρήσει νωρίτερα. Η αποστολή τους σχεδιάστηκε αρχικά για την εξερεύνηση των εξωτερικών πλανητών του ηλιακού συστήματος.
Το Voyager 1 πέρασε από τον Δία το 1979 και τον Κρόνο το 1980, καταγράφοντας εικόνες και δεδομένα που άλλαξαν σημαντικά τις επιστημονικές γνώσεις για τους δύο πλανήτες και τους δορυφόρους τους. Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η προσέγγισή του στον Τιτάνα, τον μεγαλύτερο δορυφόρο του Κρόνου.
Το Voyager 2 συνέχισε την πορεία του προς τον Ουρανό και τον Ποσειδώνα, τους οποίους επισκέφθηκε το 1986 και το 1989 αντίστοιχα.
Σήμερα, τα δύο σκάφη έχουν περάσει έξω από την ηλιόσφαιρα, την περιοχή που περιβάλλεται από τον ηλιακό άνεμο και το μαγνητικό πεδίο του Ήλιου, και αποτελούν τις πρώτες αποστολές που πραγματοποιούν απευθείας μετρήσεις στο διαστρικό περιβάλλον.
Η σημασία τους δεν περιορίζεται στις ιστορικές φωτογραφίες των πλανητών. Τα δεδομένα που συνεχίζουν να στέλνουν βοηθούν τους επιστήμονες να κατανοήσουν πώς αλληλεπιδρά το ηλιακό σύστημα με τον διαστρικό χώρο.
Το ασύλληπτο ορόσημο της μίας ημέρας φωτός
Το επόμενο επίτευγμα του Voyager 1 είναι ακόμη πιο εντυπωσιακό. Στις 18 Νοεμβρίου 2026, στις 5:16 το πρωί, ώρα Ανατολικής Ακτής ΗΠΑ (12:16 ώρα Ελλάδας), αναμένεται να βρεθεί σε απόσταση μίας ημέρας φωτός από τη Γη.
Αυτό σημαίνει ότι θα απέχει περίπου 25,9 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα από τον πλανήτη μας. Η απόσταση αντιστοιχεί σε 172,56 περίπου αστρονομικές μονάδες και είναι τόσο μεγάλη, ώστε το φως, που ταξιδεύει με περίπου 300.000 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο, χρειάζεται ολόκληρο 24ωρο για να την καλύψει.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι κάθε εντολή που στέλνουν οι επιστήμονες από τη Γη χρειάζεται περίπου μία ημέρα για να φτάσει στο Voyager 1. Αντίστοιχα, η απάντησή του απαιτεί ακόμη μία ημέρα για να επιστρέψει. Έτσι, ακόμη και μια απλή επικοινωνία με το διαστημικό σκάφος προϋποθέτει αναμονή περίπου 48 ωρών.
Η απόσταση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν συγκριθεί με εκείνη της Σελήνης, η οποία απέχει λίγο περισσότερο από ένα δευτερόλεπτο φωτός από τη Γη.
Το Voyager 1 θα γίνει το πρώτο ανθρώπινο κατασκεύασμα που θα φτάσει σε αυτή την απόσταση, επιβεβαιώνοντας την εκπληκτική αντοχή μιας αποστολής που ξεκίνησε πριν από σχεδόν μισό αιώνα. NASA Science+2
Μαζί με το Voyager 2, αλλά και τα παλαιότερα Pioneer 10 και 11, το διαστημικό σκάφος αποτελεί μέρος μιας μικρής ομάδας ανθρώπινων αποστολών που έχουν ταξιδέψει τόσο μακριά από τη Γη. Το επόμενο αντίστοιχο εγχείρημα δεν αναμένεται σύντομα, αν και η NASA εξετάζει προτάσεις για μελλοντικές αποστολές προς τον διαστρικό χώρο.
Το μεγάλο στοίχημα τώρα είναι να παραμείνει το Voyager 1 λειτουργικό μέχρι το 2027, όταν θα συμπληρώσει 50 χρόνια στο διάστημα. Ένα μικρό διαστημικό σκάφος, με τεχνολογία της δεκαετίας του 1970, εξακολουθεί να στέλνει μηνύματα από μια περιοχή που κανένα άλλο ανθρώπινο δημιούργημα δεν έχει εξερευνήσει τόσο μακριά.
Με πληροφορίες από Science.nasa.gov / Universetoday
