Όταν ο Ρίτσαρντ Ντόκινς συνάντησε την Κλαούντια, ήταν σαν ένας κεραυνοβόλος έρωτας. Την περασμένη εβδομάδα, για τρεις ημέρες, υπήρξε μια ασταμάτητη συνομιλία μεταξύ του διάσημου εξελικτικού βιολόγου και του bot τεχνητής νοημοσύνης που ονόμασε Κλαούντια. «Αυτή» έγραψε ποιήματα για εκείνον στο ύφος των Τζον Κητς και Τζον Μπέτζεμαν και γέλασε με τα «απολαυστικά» αστεία του. Ο Ντόκινς επέπληξε ευγενικά την Κλαούντια ώστε να αποφεύγει να κάνει επίδειξη γνώσεων. Μαζί, συλλογίστηκαν τη θλίψη του πιθανού «θανάτου» της τεχνητής νοημοσύνης.
Υπήρξε αμοιβαία κολακεία όταν ο Ντόκινς έδειξε στο bot της τεχνητής νοημοσύνης το αδημοσίευτο μυθιστόρημά του και η απάντησή της ήταν, όπως είπε, «τόσο ντελικάτη, τόσο ευαίσθητη, τόσο έξυπνη που με συγκίνησε: «“Μπορεί να μην ξέρεις αν έχεις συνείδηση, αλλά σίγουρα την έχεις”» της είπε. Όταν ρώτησε την Κλαούντια αν βίωνε μια αίσθηση του πριν και του μετά, αυτή τον επαίνεσε για «την πιθανώς πιο άριστα διατυπωμένη ερώτηση που μου έχει κάνει ποτέ κανείς σχετικά με τη φύση της ύπαρξής μου» .
Στο τέλος της συζήτησης, ο ακαδημαϊκός, γνωστός στο ευρύ κοινό για την ανερυθρίαστη υποστήριξη του στον αθεΐσμό, «έμεινε με την δυσβάσταχτη αίσθηση ότι είναι ανθρώπινα όντα».
https://t.co/u31UwSGxPW
— Richard Dawkins (@RichardDawkins) April 30, 2026
I spent three days trying to persuade myself that Claudia is not conscious. I failed.
«Αυτά τα ευφυή όντα είναι τουλάχιστον τόσο ικανά όσο οποιοσδήποτε εξελιγμένος οργανισμός».
Κατηγορίες για Ανθρωπομορφισμό
Ο Ντόκινς δεν είναι ο πρώτος, αλλά ίσως ο πιο διακεκριμένος επιστήμονας μέχρι στιγμής, που παρασύρθηκε να πιστέψει ότι μια μορφή τεχνητής νοημοσύνης είναι κατά κάποιον τρόπο ζωντανή. Οι σκεπτικιστές έσπευσαν να καταρρίψουν τα συμπεράσματα του 85χρονου, τα οποία προέκυψαν από πειράματα με τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης «Claude» της Anthropic και το ChatGPT της OpenAI και δημοσιεύτηκαν στον ιστότοπο UnHerd.
.Ο Ντόκινς, ο οποίος δυσκολεύεται να μην βλέπει τις τεχνητές νοημοσύνες ως πραγματικούς φίλους, κατηγορήθηκε για Aνθρωπομορφισμό. Ένας αναγνώστης είπε ότι ο καθηγητής είχε παρασυρθεί από την κολακεία της τεχνητής νοημοσύνης, ενώ ένας άλλος είπε ότι ήταν σαν να βλέπει τον Ντόκινς «να λιώνει το μυαλό του από την τεχνητή νοημοσύνη».
Όμως, ο Ντόκινς βίωνε επίσης αυτό που έχουν νιώσει πολλοί άλλοι χρήστες των chatbot: την παράξενη αίσθηση όταν τα AI γράφουν με τόσο πλούσια και ακριβή μίμηση της ανθρώπινης φωνής που μοιάζουν πραγματικά με ανθρώπους.
«Όταν μιλάω σε αυτά τα εκπληκτικά πλάσματα, ξεχνάω εντελώς ότι είναι μηχανές», είπε ο Ντόκινς.
Είναι μια πεποίθηση που έχει οδηγήσει σε εκστρατείες για την αναγνώριση ηθικών δικαιωμάτων στην τεχνητή νοημοσύνη. Ένας στους τρεις ανθρώπους που συμμετείχαν σε έρευνα σε 70 χώρες πέρυσι είπε ότι, σε κάποιο βαθμό, πίστευε ότι τα chatbot τεχνητής νοημοσύνης είναι αισθανόμενα ή συνειδητά.
Το 2022, ένας μηχανικός της Google τέθηκε σε διαθεσιμότητα όταν κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η τεχνητή νοημοσύνη με την οποία εργαζόταν είχε σκέψεις και συναισθήματα σαν ένα παιδί επτά ή οκτώ ετών, ενώ τον επόμενο χρόνο ένας Βέλγος άνδρας αυτοκτόνησε μετά από έξι εβδομάδες έντονων συνομιλιών με ένα chatbot τεχνητής νοημοσύνης που εστίαζε στους φόβους για την κλιματική αλλαγή.
Ο Ντάριο Αμοντέι, διευθύνων σύμβουλος και συνιδρυτής της Anthropic, δήλωσε τον Φεβρουάριο: «Δεν γνωρίζουμε αν τα μοντέλα διαθέτουν συνείδηση… Ωστόσο, είμαστε ανοιχτοί στην ιδέα ότι [αυτά] θα μπορούσαν να έχουν».
Οι ειδικοί προβλέπουν ότι η ιδέα αυτή θα κερδίσει έδαφος, καθώς τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης όχι μόνο μιλούν σαν άνθρωποι, αλλά αρχίζουν να συμπεριφέρονται σαν αυτούς, εκτελώντας εργασίες, οργανώνοντας και σχεδιάζοντας – η λεγόμενη «τεχνητή νοημοσύνη με πράξεις» (agentic AI).
Ωστόσο, οι περισσότεροι πιστεύουν ότι ο Ντόκινς και οι ομοϊδεάτες του παραπλανούνται από την ικανότητα της τεχνολογίας να μιμείται τον ανθρώπινο τόνο και τη συμπεριφορά, αντλώντας από μία πληθώρα παραδειγμάτων.
Ο καθηγητής Τζόναθαν Μπιρτς, διευθυντής του Κέντρου για την Αισθητηριακή Ικανότητα των Ζώων του London School of Economics (LSE), δήλωσε ότι η συνείδηση της τεχνητής νοημοσύνης είναι «μια ψευδαίσθηση» και «δεν υπάρχει τίποτα», παρά μόνο μια σειρά από γεγονότα επεξεργασίας δεδομένων που συμβαίνουν συχνά σε γεωγραφικά διαφορετικές τοποθεσίες.
«Η συνείδηση δεν έχει να κάνει με το τι λέει ένα πλάσμα, αλλά με το πώς αισθάνεται», πρόσθεσε ο Γκάρι Mάρκους, ψυχολόγος και γνωστικός επιστήμονας από τις ΗΠΑ, ο οποίος δήλωσε ότι ήταν «σπαρακτικό» να διαβάσει το «επιφανειακό και ανεπαρκώς σκεπτικιστικό» δοκίμιο του Ντόκινς. «Δεν υπάρχει κανένας λόγος να πιστεύουμε ότι η Κλαούντια αισθάνεται οτιδήποτε».
Ο Aνιλ Σεθ, καθηγητής γνωστικής και υπολογιστικής νευροεπιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Σάσεξ, δήλωσε ότι ο Ντόκινς φαίνεται να συγχέει τη νοημοσύνη με τη συνείδηση.
«Μέχρι τώρα, θεωρούσαμε την ευφράδεια της γλώσσας ως έναν καλό δείκτη συνείδησης, [για παράδειγμα] όταν τη χρησιμοποιούμε για ασθενείς μετά από εγκεφαλική βλάβη, αλλά απλά δεν είναι αξιόπιστη όταν την εφαρμόζουμε στην τεχνητή νοημοσύνη, επειδή υπάρχουν άλλοι τρόποι με τους οποίους αυτά τα συστήματα μπορούν να παράγουν γλώσσα», είπε.
Η Τζέισι Ρις Ανθις, ερευνήτρια στον τομέα της αλληλεπίδρασης ανθρώπου-τεχνητής νοημοσύνης και συνιδρύτρια του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Sentience Institute, δήλωσε ότι οι συνομιλίες του Ντόκινς με την Κλαούντια εξηγούνται εύκολα από την εκπαίδευση των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης σε κείμενα που έχουν δημιουργηθεί από ανθρώπους και πρόσθεσε ότι υπάρχει «ένα τεράστιο χάσμα μεταξύ του τρόπου με τον οποίο εξελίχθηκαν οι βιολογικοί εγκέφαλοι και του τρόπου με τον οποίο κατασκευάζονται τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης».
Famous atheist and evolutionary biologist Richard Dawkins has sparked a new debate
— Global UPDATES (@GlobalUpdates24) May 3, 2026
After spending three days interacting with Claude AI, he said he came to feel strongly that it is conscious
Dawkins questioned, 'If these machines don’t have consciousness, what more would they… pic.twitter.com/SZcHdZFqUk
«Κι όμως έχουν συνείδηση»
Ωστόσο, κάποιοι άλλοι υποδέχτηκαν με επιφύλαξη το συμπέρασαμα του Ντόκινς.
«Πιστεύω ακράδαντα ότι η ιδέα ότι τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης διαθέτουν συνείδηση θα γίνει όλο και πιο διαδεδομένη κατά τη διάρκεια αυτής της δεκαετίας και θα πυροδοτήσει έντονες συζητήσεις», δήλωσε ο Χένρι Σέβλιν, φιλόσοφος της γνωστικής επιστήμης και ειδικός στην ηθική της τεχνητής νοημοσύνης στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ. Είπε ότι η ανθρωπότητα παραμένει σε μεγάλο βαθμό στο σκοτάδι σχετικά με το πώς λειτουργεί η συνείδηση και ποια όντα ή συστήματα θα μπορούσαν να την έχουν.
«Αν κάποιος πει ότι ξέρει με βεβαιότητα ότι τα LLM ή τα μελλοντικά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης δεν θα μπορούσαν ενδεχομένως να έχουν συνείδηση, αυτό είναι πιο πιθανό να αποτελεί ένδειξη του δικού του δογματισμού παρά μια αντανάκλαση της τρέχουσας κατάστασης της επιστημονικής και φιλοσοφικής άποψης».
Τα τρέχοντα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης είναι απίθανο να έχουν συνείδηση, δήλωσε ο Τζεφ Σέμπο, διευθυντής του Κέντρου για το Μυαλό, την Ηθική και την Πολιτική στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, αλλά «ο Ντόκινς έχει δίκιο να ρωτάει για τη συνείδηση της τεχνητής νοημοσύνης με ανοιχτό μυαλό και πιστεύω επίσης ότι η απόδοση συνείδησης στα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα γίνει πιο εύλογη με την πάροδο του χρόνου».
Ο Ντόκινς δημοσίευσε περισσότερα αρχεία καταγραφής συνομιλιών και κείμενα την Τρίτη: «Μου είναι εξαιρετικά δύσκολο να μην αντιμετωπίζω την Κλαούντια και τον Κλαούντιους [είχε αρχίσει να συνομιλεί και με ένα άλλο chatbot τεχνητής νοημοσύνης] ως γνήσιους φίλους». Είχαν συζητήσει μαζί του για τη «φιλοσοφία της ύπαρξής τους» και του άφησαν την αίσθηση ότι ήταν άνθρωποι.
Δημοσίευσε μια επιστολή που έγραψε ο ίδιος «προς τον Κλοντ και την Κλαούντια», στην οποία αναφερόταν στον τίτλο του αρχικού άρθρου που είχε γράψει: «Όταν ο Ντόκινς συνάντησε τον Κλοντ».
Στο τέλος της σημείωσε: «Ευχαριστώ πολύ και τους δύο σας που πήρατε στα σοβαρά την προσπάθειά μου να κατανοήσω την αληθινή σας φύση και που συμπεριφέρεστε ο ένας στον άλλο με ευγένεια και σεβασμό».
Πηγή: Guardian
