Πλέον δεν υπάρχει πλέον καμία αμφιβολία πώς οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν ο μεγάλος ηττημένος του πολέμου, παρότι είναι πιθανό να υπάρξουν ακόμα νέες αναταράξεις ίσως και απρόβλεπτες εξελίξεις.
Δεν είναι η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ από το Βιετνάμ έως το Αφγανιστάν, περνώντας από το Ιράκ, στάθηκε αδύνατο να καταβάλει πολιτικά αντιπάλους με πολύ μικρότερη στρατιωτική ισχύ. Ωστόσο το φιάσκο Τραμπ, σε μια εποχή κρίσης της παγκοσμιοποίησης και αμφισβήτησης της Αμερικανικής ηγεμονίας, κατ’ εξοχήν από την Κίνα, και μάλιστα σε έναν ακόμα πόλεμο στη Μέση Ανατολή, έχει μια μεγάλη γεωπολιτική οικονομική αλλά και τεχνοστρατιωτική σημασία.
Ο πόλεμος του Βιετνάμ αρκετές δεκαετίες πριν (1960-1970) σηματοδότησε την απώλεια του ελέγχου της άπω Ανατολή από τις ΗΠΑ και ο πρόεδρος Νίξον θα υποχρεωθεί να αναγνωρίσει την κομμουνιστική Κίνα. Ο πόλεμος του Ιράν, ή ακόμα καλύτερα, όπως εξελίχθηκε, των στενών του Ορμούζ, σηματοδοτεί τη μετάβαση σε μια νέα παγκόσμια αρχιτεκτονική, οικονομικά και γεωπολιτικά
Μετά την στρατηγική αποτυχία του Πούτιν στην Ουκρανία, ο πόλεμος στο Ιράν κινδυνεύει να αποδειχθεί ως το Βατερλώ του Τραμπ και του Νετανιάχου. Παρότι στρατιωτικές υπερδυνάμεις και οι δύο, δεν κατόρθωσαν να υποτάξουν ένα καθεστώς που μερικούς μήνες πριν φαινόταν να πνέει τα λοίσθια, βουτηγμένο μέσα στη διαφθορά και τις δολοφονίες των πολιτών του.
Ο Τραμπ υποχρεώθηκε από τα χρηματιστήρια και τον πληθωρισμό που καλπάζει στη Δύση, να ανακρούσει πρύμναν, καθώς απέτυχε να ανοίξει τα στενά του Ορμούζ, πόσο μάλλον να αποσπάσει το εμπλουτισμένο Ουράνιο από τα χέρια του καθεστώτος.. Διότι, απεδείχθη πως την την εποχή της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας οι ανοικτές δυτικές οικονομίες είναι πολύ λιγότερο ανθεκτικές στις κρίσεις απ’ ότι οικονομίες κλειστές και εκπαιδευμένες στη λιτότητα και τις κυρώσεις όπως εκείνη του Ιράν.
Το θεοκρατικό καθεστώς –με μια τακτική «ανταρτοπολέμου», χρησιμοποιώντας κυρίως τα drones και τους πυραύλους– κατόρθωσε να προξενήσει έμφραγμα στην αορτή της παγκόσμια ενεργειακής εφοδιαστικής αλυσίδας, τους υδρογονάνθρακες του Κόλπου.
Ο Τραμπ και ο Νετανιάχου, παρά την τεράστια υπεροπλία τους, τους σαρωτικούς βομβαρδισμούς τους, και την εξόντωση της ηγεσίας του ιρανικού καθεστώτος, δεν κατόρθωσαν να το εξοντώσουν. Αντίθετα παρότι απολύτως απαξιωμένο στα μάτια της του ιρανικού λαού ως ένα δολοφονικό και σκοταδιστικό καθεστώς του προσέφεραν και πάλι μια νέα, έστω σχετική, νομιμοποίηση.
Υποτίμησαν τη σημασία του υπαρκτού ιρανικού πατριωτισμού, που εκδηλώνεται διαχρονικά, επί χιλιετίες και πλέον πρόσφατη έκφρασή του υπήρξε η εκπαραθύρωση του πρωθυπουργού Μοσαντέκ το 1953, από τους Αγγλοαμερικανούς, τον Σάχη και… τους μουλάδες συνασπισμένους. Ο ιρανικός λαό στην πλειοψηφία του μισεί το καθεστώς, αλλά δεν είναι διατεθειμένος να κινητοποιηθεί από μια εξωτερική επέμβαση.
Άλλωστε το θεοκρατικό καθεστώς με ζωή μισού αιώνα και βαθιές ρίζες στην κυρίαρχη θρησκεία του Ιράν, τον σιιτισμό, διαθέτει έναν πολυπλόκαμο μηχανισμό πολλών εκατομμυρίων, οι οποίοι έχουν συνδέσει την τύχη τους μαζί του. Για να σώσουν το τομάρι τους, μια και ο λαός τους μισεί, ήταν έτοιμοι να δώσουν έναν αγώνα ζωής ή θανάτου.
Άλλωστε το καθεστώς τις τελευταίες δεκαετίες και προπαντός μετά τους βομβαρδισμούς του Ιουλίου του 2025, είχε προσαρμόσει την τακτική του προς την προετοιμασία ενός παρατεταμένου πολέμου. Προκάλεσε μια γενικευμένη αποκέντρωση των στρατιωτικών του εγκαταστάσεων, ενώ εδώ και πολλά χρόνια, ελλείψει αεροπορίας επένδυσε σε όπλα όπως drones και βαλλιστικούς πυραύλους – τόσο ώστε να εξοπλίζει και τον ρωσικό στρατό με αυτά.
΄Έτσι οι Αμερικανοί με τα F-35 μοιάζουν σαν τον Γολιάθ που αντιμετωπίζει τις σφεντόνες των δρόνων. Και έχουν μάλλον μείνει πίσω όπως και οι Ρώσοι στην Ουκρανία στις μορφές του σύγχρονου πολέμου. Η συντριπτική αεροπορική υπεροπλία των Αμερικανών και του Ισραήλ, φάνηκε μάλλον ανίσχυρη μπροστά στον νέο τύπου πολέμου, που έφερε πρώτη η Ουκρανία στο προσκήνιο, και τον οποίο ακολούθησε το Ιράν, ακόμα και η μέχρι χθες διαλελυμένη Χεζμπολάχ. Με αποτέλεσμα οι ΗΠΑ να μη μπορούν να διασφαλίσουν πλέον την παγκόσμια ενεργειακή επάρκεια
Αν μπορούμε να κάνουμε ορισμένες ιστορικές συγκρίσεις θα πρέπει να ανατρέξουμε στο 1956 όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το δολάριο αντικατέστησαν την Αγγλία και τη στερλίνα στην κορυφή της παγκόσμιας χρηματιστικής οικονομίας. Τότε η Αγγλία γνώρισε την κατάρρευση μετά την επιτυχημένη στρατιωτικά αλλά καταστροφική πολιτικά επιχείρηση στην Αίγυπτο και το Σουέζ. Σήμερα είναι οι ΗΠΑ που κινδυνεύουν να αντικατασταθούν από την Κίνα, μετά από ανάλογων διαστάσεων φιάσκο στο Ιράν και στα στενά του Ορμούζ.
Το Ευρασιατικό μπλοκ ενισχύεται αντί να αποδυναμώνεται, στον άξονα Κίνα-Ιράν-Ρωσία, καθώς η Κίνα και η Ρωσία είναι χωρίς αμφιβολία οι μεγάλοι κερδισμένοι αυτού του αδιέξοδου πολέμου· η Ευρώπη απομακρύνεται ακόμα περισσότερο από τις ΗΠΑ και οι χώρες του Κόλπου ήδη στρέφονται προς την Κίνα, ως τον μόνο σοβαρό εγγυητή της σταθερότητάς τους.
Ως προς τη Ρωσία, ο Τραμπ ήρε από την αρχή τις απαγορεύσεις στη διακίνηση του ρωσικού πετρελαίου και η οικονομία της ενισχύθηκε από την άνοδο της τιμής του. Κι’ αυτό παρότι ο Πούτιν τροφοδοτεί διαρκώς σε όπλα και εφόδια το Ιράν μέσα από την Κασπία θάλασσα..
Και παρότι δεν πιστεύω πως η σύγκρουση έχει τελειώσει, διότι ο Τραμπ δεν μπορεί να εμφανιστεί ολοκληρωτικά ηττημένος, με τον ένα ή άλλο τρόπο, και άσχετα με την τελική έκβαση του πολέμου, οι συνέπειες σηματοδοτούν οριστικά τη μετάβαση προς το τέλος της αμερικανικής μονοκρατορίας, γεγονός που θα έχει τεράστιες συνέπειες και για την περιοχή μας και για την Ελλάδα.
Στην αρχή αυτού του πολέμου με την ταχύτατη επέμβασή στην Κύπρο και τα πάτριοτ στην Κάρπαθο και την…. Βουλγαρία, η Ελλάδα φάνηκε να αποκομίζει οφέλη από αυτή την αντιπαράθεση. Ωστόσο στην πιθανή πλέον περίπτωση που τα πράγματα οδηγηθούν σε αρνητική εξέλιξη για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, αυτή η εξέλιξη κινδυνεύει να δώσει στην Τουρκία τη δυνατότητα να επανέλθει, ενώ ήταν η ηττημένη αυτού του πολέμου.
Πράγματι η Τουρκία κατά τη διάρκεια του πολέμου ένιωσε να πλήττεται παντοιοτρόπως: Τόσο από τη στρατιωτική παρουσία της Ελλάδας και της Γαλλίας στην Κύπρο, όσο και από το γεγονός ότι δεν κατόρθωσε να αντιμετωπίσει μόνη της τους πυραύλους, τους οποίους εκτόξευσε εναντίον της το Ιράν. Πόσο μάλιστα που το Ισραήλ και η Ελλάδα έχουν διαμορφώσει μια στρατηγική συμμαχία με ένα τουλάχιστον μεσοπρόθεσμο βάθος
Όμως, πλέον, η στάση της Τουρκίας αρχίζει να γίνεται πιο επιθετική: επιχειρεί να συνδεθεί και πάλι με ορισμένες χώρες της Μέσης Ανατολής, ιδιαίτερα τη Σαουδική Αραβία και πιθανώς την Αίγυπτο και επαναφέρει και πάλι την επιθετική της στρατηγική έναντι της Ελλάδας, προωθώντας ένα νέο casus belli για το Αιγαίο.
ΥΓ. Πάντως τίποτε δεν έχει τελειώσει και θα δούμε νέες αναταράξεις και συγκρούσεις, ιδιαίτερα μετά την επιστροφή του Τραμπ, από την Κίνα, εάν ο Σι Ζιπίνγκ δεν κατορθώσει να διασφαλίσει μια συμφωνία για χάρη του προστατευόμενού, του, που να διασώζει έστω κατ’ ελάχιστο το κύρος του απόλυτα γελοιοποιημένου προέδρου των ΗΠΑ.
*******
Την Τετάρτη 13 Μαΐου 2026 στις 19:30 ο Γιώργος Καραμπελιάς θα συνομιλήσει με τον συγγραφέα, Καθηγητή Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο και βουλευτή, Άγγελο Συρίγο με αφορμή το νέο του βιβλίο, “Ελλάδα και Τουρκία: 50 ερωτήματα και απαντήσεις” των εκδόσεων Πατάκη.
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στον ΙΑΝΟ της Αθήνας, Σταδίου 24 και θα προβάλλεται ζωντανά στο κανάλι YouTube του ΙΑΝΟΥ.
