Μιχάλης Χουρδάκης Βουλευτής Α’ Θεσσαλονίκης Εκπρόσωπος Τύπου ΔΗΜΟΚΡΑΤΕΣ – Προοδευτικό Κέντρο Καθηγητής Ιατρικής Α.Π.Θ.
Η υπόθεση του λογισμικού Predator και της παρακολούθησης πολιτικών και κρατικών λειτουργών δεν αποτελεί πλέον μόνο ένα δικαστικό γρίφο. Είναι κρίσιμη δοκιμασία για τη θεσμική αντοχή του κράτους δικαίου. Παρά την πρωτόδικη καταδίκη τεσσάρων προσώπων, η επέκταση των κατηγοριών σε εννέα επιπλέον εμπλεκόμενους και η διερεύνηση για κατασκοπία προσκρούουν σε έναν παράγοντα που αποδεικνύεται καθοριστικός: τον χρόνο.
Ο Χρόνος ως Παραγωγός Τετελεσμένων
Με τις πράξεις να διατηρούν χαρακτήρα πλημμελήματος, η πενταετής παραγραφή λειτουργεί ως αντίστροφη μέτρηση. Ο κύριος όγκος των ψηφιακών επιθέσεων εντοπίζεται στο πρώτο εξάμηνο του 2021, άρα το χρονικό όριο της ποινικής διερεύνησης εκπνέει εντός του 2026. Σε αυτό το πλαίσιο, η καθυστέρηση δεν είναι ουδέτερη. Παράγει αποτέλεσμα: κάθε ημέρα χωρίς άσκηση διώξεων, προσδιορισμό δικασίμου και επίδοση κλήσεων ισοδυναμεί με ένα βήμα προς οριστική αμνηστία.
Η Διαδρομή της Δικογραφίας: Διαδικασία ή Μεθόδευση;
Σε συνθήκες επικείμενης παραγραφής, η επιτάχυνση αποτελεί αυτονόητη θεσμική υποχρέωση. Στην προκειμένη περίπτωση καταγράφεται μια διαφορετική επιλογή.
Η δικογραφία κρατήθηκε από τον Εισαγγελέα Πρωτοδικών κ. Μπουγιούκο για περίπου 18 ημέρες και η εν συνεχεία -άνευ σχετικής υποχρέωσης- διαβιβάστηκε στον Άρειο Πάγο, στον κ. Τζαβέλα, χωρίς να έχουν προηγηθεί οι κρίσιμες ενέργειες άσκησης διώξεων και ορισμού δικασίμου. Αυτό δημιουργεί αντικειμενική καθυστέρηση σε μια χρονικά οριακή υπόθεση. Το γεγονός δε, ότι ο κ. Τζαβέλας έχει διατελέσει σε θέση εποπτείας της ΕΥΠ κατά την επίμαχη περίοδο καθιστά επιτακτική την ανάγκη πλήρους θεσμικής διαφάνειας και σαφούς αιτιολόγησης των επιλογών.
Δεν τίθεται ζήτημα προεξόφλησης προθέσεων. Τίθεται ζήτημα ευθύνης ως προς το αποτέλεσμα. Η «περιφορά» της δικογραφίας μεταξύ βαθμίδων, ανεξαρτήτως κινήτρων, έχει μία μόνο μετρήσιμη συνέπεια: εξαντλεί τον διαθέσιμο χρόνο.
Η Σταδιακή Αποδυνάμωση της Υπόθεσης
Οι συνέπειες είναι ήδη ορατές. Επιμέρους πράξεις, όπως η απόπειρα παγίδευσης του τότε Υπουργού Εξωτερικών Ν. Δένδια, έχουν ήδη παραγραφεί! Κρισιμότερη, όμως, είναι η αποδυνάμωση του βασικού σκέλους της υπόθεσης: της διερεύνησης μέσω των εννέα επιπλέον εμπλεκόμενων. Αν αυτοί οι κρίκοι παραμείνουν εκτός ποινικής διαδικασίας λόγω χρόνου, η δυνατότητα προσέγγισης των ανώτερων επιπέδων ευθύνης χάνεται οριστικά. Και η υπόθεση αν και δεν κλείνει τυπικά, αδειάζει ουσιαστικά.
Η Στάση των Θιγόμενων: Από Προσωπική Επιλογή σε Θεσμική Παθογένεια
Σε αυτή την εξίσωση αναδεικνύεται μια ακόμα παράμετρος που αν και εξίσου κρίσιμη, δεν έχει αναδειχθεί επαρκώς: η στάση των ίδιων των θιγόμενων. Η αναβάθμιση σε κακουργηματική μορφή -ιδίως στο πλαίσιο διερεύνησης κατασκοπίας, που θα επέτρεπε επέκταση του ορίου παραγραφής- απαιτεί και την ενεργή συμβολή τους.
Όταν πρόσωπα που κατείχαν κορυφαίες δημόσιες θέσεις και αποτέλεσαν στόχους παρακολούθησης επιλέγουν στάση περιορισμένης κινητικότητας, το ζήτημα παύει να είναι προσωπικό. Γίνεται βαθιά πολιτικό. Η αξιοπιστία των θεσμικών προσώπων δεν κρίνεται μόνο από το γεγονός ότι υπήρξαν θύματα. Κρίνεται από το αν αξιοποίησαν τα διαθέσιμα νομικά εργαλεία, αν συνέβαλαν ενεργά στην αποκάλυψη της αλήθειας, και αν περιφρούρησαν το κύρος των αξιωμάτων που κατείχαν. Η παθητικότητα εδώ δεν είναι ουδέτερη στάση. Είναι επιλογή με βαριές συνέπειες για τη δημόσια εμπιστοσύνη.
Το Διακύβευμα
Η υπόθεση Predator είναι τεστ για το αν το κράτος μπορεί να αποδώσει ευθύνες σε υποθέσεις που αγγίζουν τον πυρήνα της δημοκρατικής λειτουργίας. Αν αποτύχει και εδώ, το πρόβλημα δεν θα είναι μόνο δικαστικό. Θα είναι βαθιά θεσμικό, και θα ενισχύσει την πεποίθηση ότι το κράτος δεν μπορεί ή δεν θέλει να ελέγξει τον εαυτό του.
Συμπέρασμα
Το ερώτημα δεν είναι αν η υπόθεση θα «κλείσει». Είναι αν θα ολοκληρωθεί με ουσία ή θα περιοριστεί σε τυπικό αποτύπωμα χωρίς πραγματική λογοδοσία. Η διαχείριση του χρόνου σε αυτή τη φάση δεν είναι τεχνικό ζήτημα. Είναι θεσμική επιλογή με συγκεκριμένες συνέπειες για τους εμπλεκόμενους, για τους θιγόμενους, για τους πολίτες. Απαιτούνται άμεσες εξηγήσεις για τις επιλογές που έγιναν και συγκεκριμένες ενέργειες για τη διασφάλιση ότι η διερεύνηση θα ολοκληρωθεί πριν εξαντληθούν τα χρονικά όρια.
Διότι η δικαιοσύνη που καθυστερεί σε τέτοιο βαθμό δεν απονέμεται. Απλώς καταγράφεται.
