Με αναβαθμισμένες υποδομές, νέες διαδρομές περιήγησης και σύγχρονες ψηφιακές εφαρμογές υποδέχεται πλέον το κοινό ο αρχαιολογικός χώρος της Αρχαίας Ολύνθου στη Χαλκιδική. Τα έργα, τα οποία υλοποίησε η Εφορεία Αρχαιοτήτων Χαλκιδικής και Αγίου Όρους, αποσκοπούν τόσο στη βελτίωση της ασφάλειας και της προσβασιμότητας όσο και στην πληρέστερη κατανόηση της οργάνωσης και της καθημερινής ζωής μιας από τις σημαντικότερες πόλεις της κλασικής Μακεδονίας.
Τον ανανεωμένο αρχαιολογικό χώρο παρέδωσε στην τοπική κοινωνία και στους επισκέπτες της Χαλκιδικής η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, επισημαίνοντας τη σημασία της αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών για την προσέγγιση των μνημείων από το σύγχρονο κοινό.
«Η αξία της δεν διαπιστώνεται μόνο από τα αρχαιολογικά της κατάλοιπα, αλλά και από τη δυνατότητα που προσφέρει στην κατανόηση της οργάνωσης, της αρχιτεκτονικής και της καθημερινότητας, στην κλασική εποχή. Οι νέες υποδομές, το Ψηφιακό Κέντρο Πληροφόρησης και οι ψηφιακές εφαρμογές δημιουργούν μια ολοκληρωμένη εμπειρία επίσκεψης. Συνδέουν τα αρχαιολογικά κατάλοιπα με την ιστορία και τη λειτουργία της αρχαίας πόλης», ανέφερε η υπουργός.
Μια πόλη-υπόδειγμα της κλασικής εποχής
Η αρχαία Όλυνθος ιδρύθηκε στα μέσα του 7ου αιώνα π.Χ. και γνώρισε ιδιαίτερη ακμή κατά τον 5ο και τον 4ο αιώνα π.Χ., έως την καταστροφή της από τον Φίλιππο Β΄ το 348 π.Χ. Οι συστηματικές ανασκαφές της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα έφεραν στο φως περισσότερες από εκατό κατοικίες, δημόσια οικοδομήματα και αξιόλογα ψηφιδωτά δάπεδα.
Η εξαιρετική διατήρηση του πολεοδομικού ιστού της προσφέρει μια σπάνια εικόνα της οργάνωσης μιας αρχαίας ελληνικής πόλης. Οι κατοικίες, οι δρόμοι και τα οικοδομικά τετράγωνα επιτρέπουν στον επισκέπτη να αντιληφθεί όχι μόνο την αρχιτεκτονική της εποχής, αλλά και πτυχές της ιδιωτικής και δημόσιας ζωής των κατοίκων της.
Τι άλλαξε στον αρχαιολογικό χώρο
Το έργο αναβάθμισης των υποδομών ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και συνολικό προϋπολογισμό 1,42 εκατ. ευρώ.
Οι παρεμβάσεις περιέλαβαν τη βελτίωση των διαδρομών περιήγησης, την ενίσχυση των συστημάτων ασφάλειας και την αναβάθμιση των ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων. Διαμορφώθηκε επίσης χώρος εκδηλώσεων, τοποθετήθηκαν νέες ενημερωτικές πινακίδες και εξοπλισμός για την εξυπηρέτηση των επισκεπτών, ενώ πραγματοποιήθηκαν εργασίες πρασίνου και άρδευσης.
Παράλληλα, δημιουργήθηκε υπαίθρια έκθεση αρχιτεκτονικών μελών και ταφικών μνημείων και κατασκευάστηκε νέο στέγαστρο ανάπαυσης. Στον χώρο έγιναν φυτεύσεις ελαιόδεντρων, ενώ επαναλειτουργεί ανανεωμένο και το αναψυκτήριο. Οι παρεμβάσεις σχεδιάστηκαν ώστε οι νέες υποδομές να εντάσσονται στο αρχαιολογικό τοπίο χωρίς να αλλοιώνουν την ιστορική φυσιογνωμία του.
Η αρχαία Όλυνθος στην ψηφιακή εποχή
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στον τρόπο με τον οποίο ο επισκέπτης μπορεί πλέον να «διαβάσει» τα κατάλοιπα της αρχαίας πόλης. Το νέο Ψηφιακό Κέντρο Πληροφόρησης Αρχαίας Ολύνθου (ANODIC), προϋπολογισμού 768.034 ευρώ και χρηματοδοτούμενο μέσω ΕΣΠΑ, αξιοποιεί τρισδιάστατες αναπαραστάσεις, ψηφιακές εφαρμογές και οπτικοακουστικό υλικό για να ανασυνθέσει όψεις της πόλης που σήμερα δεν είναι άμεσα ορατές.
Τη φυσική περιήγηση συμπληρώνει Ψηφιακός Ξεναγός για κινητές συσκευές, ο οποίος αξιοποιεί εφαρμογές επαυξημένης πραγματικότητας. Μέσα από την οθόνη του κινητού, ο επισκέπτης αποκτά πρόσβαση σε πρόσθετες πληροφορίες και ψηφιακές αναπαραστάσεις, οι οποίες τον βοηθούν να συνδέσει τα σωζόμενα κατάλοιπα με την αρχική μορφή και τη λειτουργία των κτισμάτων.
Η τεχνολογία, με άλλα λόγια, δεν επιχειρεί να υποκαταστήσει το ίδιο το μνημείο, αλλά να λειτουργήσει ως εργαλείο ερμηνείας του. Σε έναν αρχαιολογικό χώρο όπου το μεγάλο ενδιαφέρον βρίσκεται στην πολεοδομία, στην κατοικία και στην καθημερινότητα και όχι μόνο σε μεμονωμένα εντυπωσιακά μνημεία, η δυνατότητα ψηφιακής ανασύνθεσης μπορεί να κάνει περισσότερο ευανάγνωστη την εικόνα μιας πόλης που έπαψε απότομα να υπάρχει πριν από σχεδόν 2.400 χρόνια.
«Η πολιτιστική κληρονομιά είναι συγκριτικό πλεονέκτημα για έναν τόπο και μπορεί να συνδεθεί με την παιδεία, τον πολιτισμό και τη βιώσιμη ανάπτυξη, χωρίς να υποχωρεί στο ελάχιστο η προστασία των μνημείων», σημείωσε η Λίνα Μενδώνη, χαρακτηρίζοντας την ανανεωμένη Όλυνθο υπόδειγμα αρχαιολογικού χώρου που μπορεί να λειτουργεί συγχρόνως ως τόπος γνώσης, εμπειρίας και πολιτιστικής συνάντησης.
