Η αγορά της σχολικής τσάντας ήταν για πολλούς από εμάς μία από τις πιο διασκεδαστικές διαδικασίες της έναρξης της σχολικής χρονιάς. Μπορεί να μην ανυπομονούσαμε ακριβώς να ανοίξουν τα σχολεία, όμως τα καινούρια σχολικά είδη και, κυρίως, η επιλογή της τσάντας είχαν τη δική τους μικρή ιεροτελεστία. Φανταχτερά σχέδια, πολύχρωμες στάμπες και οι αγαπημένοι μας ήρωες κυριαρχούσαν στις τσάντες, είτε αυτές ήταν με ροδάκια είτε κρέμονταν στους ώμους μας. Οι τσάντες πάντοντε έκαναν τη δική τους «πασαρέλα» στα προαύλια, σηματοδοτώντας με τον τρόπο τους μια νέα αρχή.
Πίσω όμως από τα χρώματα, τα σχέδια και τις μόδες κάθε εποχής κρυβόταν ένας μεγάλος «εχθρός» κάθε μαθητή: το βάρος των βιβλίων. Δύσκολα ξεχνάμε τον πόνο στην πλάτη από τα αμέτρητα βιβλία και τετράδια που έπρεπε να κουβαλάμε καθημερινά. Οι τσάντες πλάτης κατέληγαν σχεδόν να μας φτάνουν μέχρι τα γόνατα, ενώ εκείνες με τα ροδάκια με δυσκολία κατάφερναν να ακολουθήσουν το βάρος που είχαμε στοιβάξει μέσα τους.
Μια εικόνα που πιθανότατα αναγνωρίζουν και τα σημερινά παιδιά, αλλά και οι γονείς που κάθε Σεπτέμβριο αναζητούν την καλύτερη δυνατή λύση για να προστατεύσουν όσο μπορούν την πλάτη των παιδιών τους. Και μπορεί πλέον οι σχολικές τσάντες να έχουν αλλάξει, όμως ένα ερώτημα παραμένει ίδιο: πόσο βάρος είναι πραγματικά πολύ για ένα παιδί; Και τελικά, είναι καλύτερη η τσάντα ώμου ή εκείνη με τα ροδάκια;
Πότε είναι υπερβολικά βαριά;
Δεν χρειάζεται να περιμένουμε το παιδί να παραπονεθεί για πόνο. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής, ένα σακίδιο μπορεί να είναι υπερβολικά βαρύ όταν το παιδί γέρνει προς τα εμπρός για να το στηρίξει, δυσκολεύεται να περπατήσει ή οι ιμάντες πιέζουν έντονα τους ώμους. Οι τραυματισμοί στην πλάτη δεν είναι συχνοί, όμως ένα βαρύ σακίδιο μπορεί να επιδεινώσει τις συνέπειες μιας πτώσης.
Όπως αναφέρει το Associated Press για χρόνια ακούμε ότι η σχολική τσάντα δεν πρέπει να ξεπερνά το 10% έως 15% του σωματικού βάρους του παιδιού. Οι ειδικοί, ωστόσο, επισημαίνουν ότι δεν υπάρχουν αρκετά επιστημονικά στοιχεία για έναν απόλυτο κανόνα που να ισχύει για όλα τα παιδιά. Κάθε παιδί έχει διαφορετικό ύψος, δύναμη, σωματική ανάπτυξη και καθημερινές ανάγκες, γι’ αυτό ο βασικός στόχος είναι να κρατάμε την τσάντα όσο το δυνατόν πιο ελαφριά.
Μάλιστα, μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση που εξέτασε περισσότερα από 18.000 παιδιά ηλικίας 9 έως 16 ετών δεν εντόπισε σαφή σύνδεση ανάμεσα σε σχολικές τσάντες που ξεπερνούσαν το 10% του σωματικού βάρους και την οσφυαλγία. Οι ερευνητές υπογραμμίζουν, ωστόσο, ότι η βεβαιότητα των διαθέσιμων στοιχείων είναι χαμηλή και χρειάζεται περισσότερη έρευνα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το βάρος της τσάντας δεν επηρεάζει καθόλου το σώμα. Μελέτες έχουν δείξει ότι η μεταφορά φορτωμένου σακιδίου μπορεί να αλλάξει τη στάση του σώματος και τον τρόπο που περπατούν τα παιδιά, μεταξύ άλλων μειώνοντας την ταχύτητα βάδισης και το μήκος του διασκελισμού.
Πώς επιλέγουμε τη σωστή σχολική τσάντα
Το πρώτο που κοιτάμε δεν είναι το σχέδιο αλλά η εφαρμογή. Οι παιδίατροι συστήνουν τσάντες με δύο φαρδείς, μαλακούς και ρυθμιζόμενους ιμάντες, ώστε το βάρος να κατανέμεται και στους δύο ώμους. Η τσάντα θα πρέπει να εφαρμόζει κοντά στην πλάτη και να μην κρέμεται αρκετά κάτω από τη μέση.
Χρήσιμα είναι επίσης τα πολλαπλά διαμερίσματα, καθώς μας επιτρέπουν να κατανέμουμε καλύτερα το βάρος, ενώ μια ζώνη στη μέση ή ένας ιμάντας στο στήθος μπορούν να βοηθήσουν στη σταθερότητα και στη μεταφορά μέρους του φορτίου. Καλό είναι επίσης τα βαρύτερα αντικείμενα να τοποθετούνται πιο κοντά στο κέντρο της πλάτης.
Τσάντα με ροδάκια: Είναι καλύτερη;
Σύμφωνα με το Euronews οι τσάντες με ροδάκια μπορούν να περιορίσουν το φορτίο που σηκώνει η πλάτη και ενδέχεται να αποτελούν χρήσιμη επιλογή για παιδιά που δυσκολεύονται να μεταφέρουν βάρος ή έχουν κάποιον τραυματισμό. Δεν είναι όμως πάντα πρακτικές. Σκάλες, στενοί διάδρομοι και πολυσύχναστοι χώροι στο σχολείο μπορούν να κάνουν τη μετακίνησή τους δύσκολη και να αυξήσουν τον κίνδυνο να σκοντάψει κάποιος.
Τι πραγματικά χρειάζεται να κουβαλάμε;
Εδώ μπορούμε να κάνουμε τη μεγαλύτερη διαφορά. Πριν γεμίσουμε την τσάντα, ας αναρωτηθούμε τι χρειάζεται πραγματικά το παιδί κάθε μέρα.
Βιβλία που μπορούν να παραμένουν στο σχολείο, παλιά φυλλάδια, άδεια μπουκαλάκια, παιχνίδια, περιττά αξεσουάρ ή ακόμη και προσωπικά αντικείμενα που έχουν συσσωρευτεί στην τσάντα μπορούν εύκολα να προσθέσουν βάρος. Η εκπαιδευτικός Σαμάνθα Νες επισημαίνει στο Euronews ότι όσο μεγαλώνουν τα παιδιά, οι τσάντες τους συχνά μετατρέπονται από χώρο μεταφοράς σχολικών ειδών σε προσωπικό αποθηκευτικό χώρο.
Η λύση είναι απλή: ένας μικρός έλεγχος της τσάντας μία φορά την εβδομάδα μπορεί να απομακρύνει όλα όσα δεν χρειάζονται και να μας βοηθήσει να εντοπίσουμε χαρτιά, μπουκάλια ή αντικείμενα που έχουν μείνει ξεχασμένα μέσα.
Τέλος, καλό είναι να μάθουμε στα παιδιά να φορούν την τσάντα και με τους δύο ιμάντες, αντί να την κρεμούν στον έναν ώμο, και να λυγίζουν τα γόνατα όταν τη σηκώνουν από το έδαφος. Και υπάρχει μία ακόμη σημαντική λεπτομέρεια: η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά τα παιδιά να μη φορούν την τσάντα μέσα σε κινούμενο αυτοκίνητο, καθώς μπορεί να επηρεάσει τη σωστή λειτουργία της ζώνης ασφαλείας σε περίπτωση απότομου φρεναρίσματος ή σύγκρουσης.
Με πληροφορίες από Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής, Euronews, Associated Press
