Ο Χάρβεϊ Καϊτέλ, ένας από τους τελευταίους μεγάλους «σκληρούς» του αμερικανικού κινηματογράφου, έρχεται στην Αθήνα για μια βραδιά με ισχυρό συμβολισμό: την πρεμιέρα του 16ου Athens Open Air Film Festival powered by ΔΕΗ, με την προβολή της ταινίας «Το Βλέμμα του Οδυσσέα» του Θόδωρου Αγγελόπουλου, στην οποία πρωταγωνιστεί. Η προβολή θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 18 Ιουνίου, στις 20:00, στο Θέατρο Κολωνού, με ελεύθερη είσοδο για το κοινό.
Η παρουσία του Καϊτέλ στην Αθήνα δεν είναι απλώς μία ακόμη εμφάνιση διεθνούς σταρ σε φεστιβαλική εκδήλωση. Είναι η επιστροφή ενός ηθοποιού που συνδέθηκε με μία από τις πιο εμβληματικές στιγμές του ελληνικού και ευρωπαϊκού κινηματογράφου της δεκαετίας του ’90. Στο «Βλέμμα του Οδυσσέα», ο Καϊτέλ γίνεται ο άνθρωπος που ταξιδεύει στα Βαλκάνια αναζητώντας όχι μόνο χαμένες μπομπίνες φιλμ, αλλά και κάτι βαθύτερο: την πρώτη, αμόλυντη ματιά πάνω στην ιστορία, τη μνήμη και την ανθρώπινη περιπέτεια.
Η ταινία του Αγγελόπουλου, παραγωγής 1995, είναι ένα βαλκανικό οδοιπορικό με αφετηρία την Ελλάδα και προορισμό το πληγωμένο Σαράγεβο. Ο κεντρικός ήρωας, ένας Ελληνοαμερικανός σκηνοθέτης, επιστρέφει στην πατρίδα του και ξεκινά την αναζήτηση τριών ανεμφάνιστων μπομπίνων των αδελφών Μανάκη, των πρωτοπόρων κινηματογραφιστών των Βαλκανίων. Αυτή η αναζήτηση μετατρέπεται σταδιακά σε ένα ταξίδι μέσα στον 20ό αιώνα, στα σύνορα, στους πολέμους, στις μνήμες, στις ήττες και στις σιωπές μιας ολόκληρης περιοχής.
Το «Βλέμμα του Οδυσσέα» δεν είναι μια εύκολη ταινία. Είναι όμως από εκείνες που δεν φτιάχτηκαν για να καταναλωθούν, αλλά για να μείνουν. Με τη χαρακτηριστική, αργή, τελετουργική γραφή του Αγγελόπουλου, με τη μουσική της Ελένης Καραΐνδρου και με τον Καϊτέλ σε έναν ρόλο εσωτερικής έντασης, η ταινία αναμετράται με το ερώτημα που διατρέχει μεγάλο μέρος του έργου του Έλληνα δημιουργού: πώς κοιτάζει κανείς τον κόσμο όταν η Ιστορία έχει ήδη περάσει από πάνω του σαν πληγή.
Η διεθνής της διαδρομή υπήρξε σημαντική. Το 1995, η ταινία τιμήθηκε στο Φεστιβάλ Καννών με το Grand Prix, επιβεβαιώνοντας τη θέση του Αγγελόπουλου στον παγκόσμιο κινηματογραφικό χάρτη.
Ο Χάρβεϊ Καϊτέλ, γεννημένος στο Μπρούκλιν το 1939, ανήκει σε εκείνη τη γενιά ηθοποιών που άλλαξαν τον τρόπο με τον οποίο το αμερικανικό σινεμά έδειχνε τους αντιήρωες. Από τους «Κακόφημους Δρόμους» και τον «Ταξιτζή» του Μάρτιν Σκορσέζε, μέχρι το «Reservoir Dogs» και το «Pulp Fiction» του Κουέντιν Ταραντίνο, ο Καϊτέλ έφερε στην οθόνη χαρακτήρες σκληρούς, αντιφατικούς, συχνά σκοτεινούς, αλλά ποτέ μονοδιάστατους.
Η καριέρα του εκτείνεται σε περισσότερες από πέντε δεκαετίες και περιλαμβάνει συνεργασίες με σκηνοθέτες που άφησαν βαθύ αποτύπωμα στο παγκόσμιο σινεμά: Σκορσέζε, Ταραντίνο, Τζέιν Κάμπιον, Γουές Άντερσον, Ρίντλεϊ Σκοτ, Άμπελ Φεράρα, Θόδωρο Αγγελόπουλο. Υπήρξε υποψήφιος για Όσκαρ για το «Bugsy», ενώ η παρουσία του σε ταινίες όπως «The Piano», «Bad Lieutenant», «Thelma & Louise», «Smoke», «Moonrise Kingdom» και «The Grand Budapest Hotel» δείχνει έναν ηθοποιό που δεν εγκλωβίστηκε ποτέ σε μία μόνο εικόνα.
Στην περίπτωση του «Βλέμματος του Οδυσσέα», ο Καϊτέλ δεν υποδύεται απλώς έναν σκηνοθέτη που επιστρέφει. Υποδύεται έναν άνθρωπο που κουβαλά την εξορία, την απώλεια, τη νοσταλγία και την ανάγκη να ξαναδεί τον κόσμο από την αρχή. Ίσως γι’ αυτό η προβολή της ταινίας στην Αθήνα, παρουσία του ίδιου, αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.
Το 16ο Athens Open Air Film Festival ξεκινά, έτσι, με μια βραδιά που ενώνει τον ελληνικό κινηματογράφο με το διεθνές σινεμά, την Αθήνα με τα Βαλκάνια, τον Αγγελόπουλο με έναν από τους σημαντικότερους Αμερικανούς ηθοποιούς της εποχής μας.
Και για το κοινό της πόλης, η εικόνα του Χάρβεϊ Καϊτέλ στο Θέατρο Κολωνού, μπροστά σε μια ταινία που μιλά για μνήμη, σύνορα και βλέμμα, είναι από μόνη της ένα κινηματογραφικό γεγονός.
