Η αναβάθμιση, η ανάπτυξη και ο μετασχηματισμός του Εθνικού Αρχείου Μνημείων που περιλαμβάνει το Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο, τις Ψηφιακές Συλλογές Κινητών Μνημείων και το Ιστορικό Αρχείο Αρχαιοτήτων και Αναστηλώσεων, με νέες πύλες, εφαρμογές και υπηρεσίες για τους πολίτες, αλλά και τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης μέσω προηγμένων εργαλείων αναζήτησης και ανάλυσης, ήταν το θέμα της ημερίδας «Εθνικό Αρχείο Μνημείων: Μνήμη και Μέλλον για την Πολιτιστική Κληρονομιά», που φιλοξενήθηκε την Τρίτη 23 Ιουνίου, στο Αμφιθέατρο της Εθνικής Πινακοθήκης.
«Σήμερα, μπορούμε να λέμε ότι η Ελλάδα διαθέτει σε πλήρη παραγωγική λειτουργία το Εθνικό Αρχείο Μνημείων», σημείωσε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη στον χαιρετισμό της.«Όχι ως θεωρητική σύλληψη ή αποσπασματικό σύνολο βάσεων δεδομένων. Αλλά ως ένα σύνθετο και ολοκληρωμένο ψηφιακό οικοσύστημα, το οποίο όσο εμπεδώνεται, εμπλουτίζεται και επεκτείνει τις υποδομές και τις λειτουργίες του, τόσο περισσότερο επιτρέπει σε όλους μας να γνωρίζουμε ανά πάσα στιγμή την ταυτότητα, τη θέση, την κατάσταση διατήρησης, το νομικό καθεστώς και τη διαχειριστική κατάσταση των στοιχείων της πολιτιστικής κληρονομιάς σε ολόκληρη την Επικράτεια. Ένα οικοσύστημα που αποτελεί ταυτόχρονα εργαλείο επιστημονικής έρευνας, διοικητικής διαχείρισης, αναπτυξιακού σχεδιασμού και δημόσιας πρόσβασης στη γνώση. Και επιμένω στον αναπτυξιακό σχεδιασμό, απαραίτητη προϋπόθεση του οποίου είναι η διαφάνεια και η ορθολογική αξιοποίηση του χρόνου στη διαδικασία των αδειοδοτήσεων. Και εδώ έχει ιδιαίτερη σημασία η διαλειτουργικότητα του Εθνικού Αρχείου και του Αρχαιολογικού Κτηματολογίου με την έκδοση των οικοδομικών αδειών», τόνισε η υπουργός, προσθέτοντας ότι «μέσω αυτού, το υπουργείο Πολιτισμού συμβάλλει ενεργά στην ολοκλήρωση του Εθνικού Κτηματολογίου».
Στοιχεία για 17.000 ακίνητα μνημεία, 3.160 αρχαιολογικούς χώρους, 818 ζώνες προστασίας και 237 μουσεία
«Με την ολοκλήρωση της δεύτερης φάσης ανάπτυξής του που χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, μετασχηματίζεται σε μια ακόμη πιο ισχυρή και πολυλειτουργική υποδομή. Η μετάβαση του συστήματος στο κυβερνητικό νέφος G-Cloud, η ανάπτυξη του «Αρχαιολογικού GeoHub» και της εφαρμογής προσωποποιημένης διαδραστικής περιήγησης «Παυσανίας», οι νέες υπηρεσίες διαλειτουργικότητας με το gov.gr, το Ελληνικό Κτηματολόγιο και το Εθνικό Τυπογραφείο, ο εμπλουτισμός των δεδομένων με εναέριες λήψεις, βίντεο και τρισδιάστατα ψηφιακά δίδυμα μνημείων, η βελτιωμένη προσβασιμότητα με χρήση ΤΝ, καθώς και η ενσωμάτωση δεκάδων χιλιάδων τοπωνυμίων και επιπλέον επιστημονικών δεδομένων από πηγές όπως η ψηφιακή πύλη ArchaeoCosmos του ΕΚΠΑ, η βάση δεδομένων Chronika της Γαλλικής και της Βρετανικής Σχολής Αθηνών και το χαρτογραφικό έργο των E. Curtius και J. A. Kaupert σε συνεργασία με την Εταιρεία Μελετών Αρχαίας Τοπογραφίας Δίπυλον, διευρύνουν θεαματικά τις δυνατότητές του.
»Σήμερα το σύστημα διαχειρίζεται στοιχεία για περισσότερα από 17.000 ακίνητα μνημεία, 3.160 αρχαιολογικούς χώρους, 404 ιστορικούς τόπους, 818 ζώνες προστασίας και 237 μουσεία, ενώ θα ενσωματώσει και πέντε εμβληματικές πολιτιστικές διαδρομές. Η νέα, αναβαθμισμένη πλατφόρμα αναμένεται να εδραιώσει περαιτέρω το Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο ως πολυεργαλείο προστασίας, εξυπηρέτησης των πολιτών, επιστημονικής έρευνας, εκπαίδευσης και τουριστικής ανάδειξης», επισήμανε η Λίνα Μενδώνη.
Στο πλαίσιο της ημερίδας παρουσιάστηκαν από τα στελέχη της Διεύθυνσης Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων η πλήρης αναβάθμιση του Αρχαιολογικού Κτηματολογίου, οι εφαρμογές που αναπτύχθηκαν γύρω από αυτό, καθώς και οι επιστημονικές συνεργασίες που εξασφάλισαν τον εμπλουτισμό του περιεχομένου του.
Μεταξύ άλλων, παρουσιάστηκε ο σχεδιασμός της νέας υπηρεσίας ψηφιακής αδειοδότησης «Archeo-Adeies», η οποία υλοποιείται μέσω του gov.gr σε συνεργασία με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας. Αναφερόμενη στην αδειοδότηση εργασιών σε μνημεία ή στο περιβάλλον τους, η Μαρία-Ξένη Γαρέζου, προϊσταμένη της Διεύθυνσης Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων έκανε λόγο για «μία απλή εφαρμογή» μέσω του gov.gr. Όπως εξήγησε, κατά αυτόν τον τρόπο, «η Υπηρεσία, έχοντας στη διάθεση της τον πλήρη φάκελο, μπορεί να απαντήσει, να δώσει ή όχι την έγκριση της, ενίοτε και υπό όρους, μέσα από το σύστημα και με πλήρη διαφάνεια». «Το υπουργείο Πολιτισμού καλύπτει το 10% της επικράτειας», εξήγησε, τονίζοντας ότι πρόκειται για «μία τεράστια έκταση».
Παρουσιάστηκε επίσης, η εφαρμογή προσωποποιημένης περιήγησης σε κινητές συσκευές «Παυσανίας», η οποία αξιοποιεί το μοναδικό σε πλούτο πληροφορίας και εγκυρότητα περιεχόμενο του Αρχαιολογικού Κτηματολογίου.
«Το Εθνικό Αρχείο Μνημείων αφορά συγχρόνως στο παρελθόν και στο μέλλον», τόνισε η Λίνα Μενδώνη. «Αποτελεί την οργανωμένη συλλογική μνήμη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, αλλά και τη βασική υποδομή πάνω στην οποία οικοδομείται το μέλλον της, το μέλλον της έρευνας, της προστασίας, της διαχείρισης και της αξιοποίησής της επ’ αγαθώ της κοινωνίας. Η πολιτιστική κληρονομιά δεν αποτελεί απλώς ένα σύνολο υλικών καταλοίπων του παρελθόντος. Αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα και βασικό κοινωνικό αγαθό».
