Μπορεί να πιστεύουμε ότι έχουμε δει όλα τα χρώματα που υπάρχουν, όμως μια ομάδα επιστημόνων από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ υποστηρίζει ότι κατάφερε να δημιουργήσει μια οπτική εμπειρία που κανένας άνθρωπος δεν μπορούσε να βιώσει μέχρι σήμερα.
Το χρώμα ονομάστηκε «olo» και μέχρι στιγμής το έχουν δει μόλις επτά άνθρωποι. Δεν πρόκειται όμως για μια νέα χρωστική ουσία ούτε για ένα νέο μήκος κύματος φωτός. Είναι ένα χρώμα που προκύπτει μόνο όταν οι επιστήμονες «παρακάμπτουν» τον φυσιολογικό τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το ανθρώπινο μάτι.
Πώς βλέπουμε τα χρώματα
Η αντίληψη των χρωμάτων ξεκινά στον αμφιβληστροειδή, όπου βρίσκονται τα φωτοευαίσθητα κύτταρα που ονομάζονται κωνία.
Ο άνθρωπος διαθέτει τρεις τύπους:
L-cones, που ανταποκρίνονται περισσότερο στις κόκκινες αποχρώσεις,
M-cones, που είναι πιο ευαίσθητα στο πράσινο,
S-cones, που αντιλαμβάνονται κυρίως το μπλε.
Όπως σημειώνει το news.berkeley.edu κάθε φορά που κοιτάζουμε ένα αντικείμενο, το φως ενεργοποιεί ταυτόχρονα περισσότερους από έναν τύπους κωνίων. Ο εγκέφαλος συνδυάζει αυτές τις πληροφορίες και έτσι δημιουργείται η αίσθηση όλων των χρωμάτων που βλέπουμε καθημερινά.
Η τεχνολογία που «ξεγέλασε» το μάτι
Οι ερευνητές ανέπτυξαν ένα σύστημα με την ονομασία Oz, εμπνευσμένο από τον «Μάγο του Οζ».
Η τεχνολογία χρησιμοποιεί εξαιρετικά ακριβείς παλμούς λέιζερ και ένα σύστημα παρακολούθησης των ανεπαίσθητων κινήσεων του ματιού, ώστε να στοχεύει μεμονωμένα κύτταρα του αμφιβληστροειδούς.
Στην περίπτωση του «olo», οι επιστήμονες ενεργοποίησαν αποκλειστικά τα M-cones, κάτι που στη φυσική όραση θεωρείται πρακτικά αδύνατο, επειδή κάθε φυσική πηγή φωτός ενεργοποιεί ταυτόχρονα και άλλους τύπους κωνίων.
Η ονομασία olo προέρχεται από τον τρόπο ενεργοποίησης των κωνίων:
L = 0
M = 1
S = 0
δηλαδή ενεργοποιούνται μόνο τα μεσαίου μήκους κύματος κωνία.
Είναι όντως ένα νέο χρώμα;
Εδώ βρίσκεται και το πιο ενδιαφέρον σημείο.
Οι ίδιοι οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι δεν ανακάλυψαν ένα νέο μήκος κύματος φωτός, ούτε κάποιο νέο χρώμα που υπάρχει στη φύση.
Αυτό που πέτυχαν είναι να δημιουργήσουν έναν νέο τρόπο διέγερσης του ανθρώπινου οπτικού συστήματος, με αποτέλεσμα ο εγκέφαλος να αντιληφθεί μια χρωματική εμπειρία που μέχρι σήμερα ήταν αδύνατη.
Πώς περιγράφεται το «olo»
Όσοι συμμετείχαν στο πείραμα δυσκολεύτηκαν να το περιγράψουν.
Οι περισσότεροι μίλησαν για ένα υπερβολικά κορεσμένο γαλαζοπράσινο, παρόμοιο με τα φτερά του παγωνιού, αλλά πολύ πιο έντονο από οποιαδήποτε φυσική απόχρωση.
Ο καθηγητής οπτομετρίας Όστιν Ρόρντα, ένας από τους πρώτους που είδαν το olo, δήλωσε ότι ακόμη και το φως ενός πράσινου λέιζερ έμοιαζε «ξεθωριασμένο» σε σύγκριση με αυτό που αντίκρισε.
Γιατί δεν μπορούμε να το δούμε σε φωτογραφία
Αρκετές εικόνες που κυκλοφορούν στα κοινωνικά δίκτυα ισχυρίζονται ότι απεικονίζουν το olo.
Στην πραγματικότητα, κάτι τέτοιο δεν είναι δυνατό.
Καμία οθόνη, φωτογραφία, εκτυπωτής ή χρωστική ουσία δεν μπορεί να αναπαράγει αυτή την εμπειρία, επειδή όλες βασίζονται σε συμβατικούς συνδυασμούς φωτός που ενεργοποιούν πολλούς τύπους κωνίων ταυτόχρονα.
Το olo υπάρχει μόνο όταν ενεργοποιούνται αποκλειστικά τα M-cones μέσω του ειδικού συστήματος λέιζερ.
Δεν συμφωνούν όλοι οι επιστήμονες
Παρότι η μελέτη χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα σημαντική για την επιστήμη της όρασης, δεν λείπουν και οι επιφυλάξεις.
Όπως αναφέρει το globalnews δεν συμμερίζονται όλοι οι ειδικοί τον χαρακτηρισμό του «olo» ως νέου χρώματος. Ο καθηγητής επιστήμης της όρασης Τζον Μπάρμπουρ (City St George’s, University of London), ο οποίος δεν συμμετείχε στην έρευνα, χαρακτήρισε το πείραμα «τεχνολογικό επίτευγμα», αλλά υποστήριξε ότι πρόκειται πιθανότατα για μια εξαιρετικά κορεσμένη εκδοχή ενός ήδη γνωστού χρώματος και όχι για την ανακάλυψη ενός εντελώς νέου χρώματος.
Γιατί η ανακάλυψη μπορεί να αποδειχθεί σημαντική
Πέρα από τον εντυπωσιασμό, η τεχνολογία Oz θα μπορούσε να ανοίξει νέους δρόμους στην οφθαλμολογία.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι μπορεί να βοηθήσει:
στη μελέτη ασθενειών του αμφιβληστροειδούς,
στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο ο εγκέφαλος δημιουργεί την αντίληψη των χρωμάτων,
στην ανάπτυξη νέων προσεγγίσεων για την αχρωματοψία,
ακόμη και στη διερεύνηση του κατά πόσο ο άνθρωπος θα μπορούσε κάποτε να αποκτήσει τετραχρωματική όραση, δηλαδή να αντιλαμβάνεται ακόμη περισσότερες αποχρώσεις από όσες βλέπουμε σήμερα.
Θα μπορέσουμε να το δούμε όλοι;
Προς το παρόν, όχι.
Το σύστημα απαιτεί πολύπλοκο εργαστηριακό εξοπλισμό, εξαιρετικά ακριβή παρακολούθηση των κινήσεων του ματιού και εξειδικευμένα λέιζερ που μπορούν να στοχεύσουν μεμονωμένα κύτταρα του αμφιβληστροειδούς.
Οι ίδιοι οι επιστήμονες θεωρούν ότι απέχουμε αρκετά από οποιαδήποτε εφαρμογή εκτός εργαστηρίου. Ωστόσο, το γεγονός ότι κατάφεραν να δημιουργήσουν μια οπτική εμπειρία που μέχρι σήμερα θεωρούνταν αδύνατη αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την κατανόηση της ανθρώπινης όρασης και ίσως, στο μέλλον, για την ανάπτυξη νέων θεραπειών για παθήσεις των ματιών.
Με πληροφορίες από optometry.berkeley.edu ,news.berkeley.edu,globalnews
