Τα τελευταία χρόνια ο χυμός παντζαριού έχει αποκτήσει σχεδόν… φανατικό κοινό. Αθλητές αντοχής, μαραθωνοδρόμοι, ποδηλάτες αλλά και άνθρωποι που απλώς θέλουν να βελτιώσουν τη φυσική τους κατάσταση τον εντάσσουν ολοένα και συχνότερα στην καθημερινότητά τους. Πρόσφατο άρθρο του New Scientist συγκέντρωσε τα σημαντικότερα επιστημονικά δεδομένα γύρω από το δημοφιλές αυτό ρόφημα και διερεύνησε αν τα οφέλη του ξεπερνούν τον «ντόρο» που το συνοδεύει.
Και όπως φαίνεται, στην περίπτωση του παντζαριού, η επιστήμη έχει αρκετά ενδιαφέροντα να πει.
Το μυστικό βρίσκεται στα φυσικά νιτρικά άλατα
Το παντζάρι αποτελεί μία από τις πλουσιότερες φυσικές πηγές διαιτητικών νιτρικών αλάτων. Όταν τα καταναλώνουμε, τα βακτήρια που υπάρχουν φυσιολογικά στο στόμα μετατρέπουν μέρος τους σε νιτρώδη και στη συνέχεια ο οργανισμός τα μετατρέπει σε μονοξείδιο του αζώτου (nitric oxide).
Το μόριο αυτό παίζει καθοριστικό ρόλο στην υγεία των αιμοφόρων αγγείων, καθώς προκαλεί αγγειοδιαστολή, επιτρέποντας στο αίμα να κυκλοφορεί πιο εύκολα και να μεταφέρει περισσότερο οξυγόνο στους μύες και στους ιστούς. Για τον λόγο αυτό έχει προσελκύσει εδώ και χρόνια το ενδιαφέρον καρδιολόγων αλλά και ειδικών στην αθλητική φυσιολογία.
Μελέτες του καθηγητή Andy Jones από το Πανεπιστήμιο του Έξετερ ήταν από τις πρώτες που έδειξαν ότι η συστηματική κατανάλωση χυμού παντζαριού μπορεί να μειώσει το ενεργειακό κόστος της άσκησης και να βελτιώσει την απόδοση σε δραστηριότητες αντοχής.
Γιατί το χρησιμοποιούν τόσοι αθλητές
Δεν είναι τυχαίο ότι ο χυμός παντζαριού χρησιμοποιείται πλέον ευρέως στον επαγγελματικό αθλητισμό.
Μεγάλες ανασκοπήσεις της επιστημονικής βιβλιογραφίας δείχνουν ότι τα συμπληρώματα διατροφικών νιτρικών μπορούν να βελτιώσουν κυρίως την αντοχή, παρατείνοντας τον χρόνο μέχρι την εξάντληση και μειώνοντας την ποσότητα οξυγόνου που απαιτείται για την ίδια ένταση άσκησης. Τα αποτελέσματα είναι πιο εμφανή σε αθλήματα όπως το τρέξιμο, η ποδηλασία, η κωπηλασία και η κολύμβηση, ενώ δεν ανταποκρίνονται όλοι οι άνθρωποι με τον ίδιο τρόπο.
Μάλιστα, η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή κατατάσσει τα διατροφικά νιτρικά ανάμεσα στα ελάχιστα συμπληρώματα με ισχυρά επιστημονικά δεδομένα υπέρ της εργογόνου δράσης τους.
Δεν αφορά μόνο τους αθλητές
Τα οφέλη όμως φαίνεται πως δεν περιορίζονται στους ανθρώπους που προπονούνται εντατικά.
Ερευνητές από το University of Alabama at Birmingham διαπίστωσαν ότι άτομα με παχυσαρκία άντεχαν περισσότερο σε δοκιμασία ποδηλασίας αφού είχαν καταναλώσει συμπυκνωμένο χυμό παντζαριού. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η μικρότερη αίσθηση κόπωσης θα μπορούσε να διευκολύνει περισσότερους ανθρώπους να ξεκινήσουν και κυρίως να διατηρήσουν μια σταθερή σχέση με τη σωματική άσκηση.
Μπορεί να βοηθήσει την αρτηριακή πίεση
Ένας ακόμη τομέας στον οποίο ο χυμός παντζαριού έχει μελετηθεί εκτενώς είναι η υπέρταση.
Μετα-αναλύσεις κλινικών δοκιμών δείχνουν ότι η καθημερινή κατανάλωση χυμού παντζαριού μπορεί να μειώσει τη συστολική αρτηριακή πίεση κατά περίπου 4 έως 5 mmHg σε άτομα με υπέρταση. Αν και η επίδραση αυτή δεν αντικαθιστά τη φαρμακευτική αγωγή, θεωρείται κλινικά σημαντική όταν εντάσσεται σε έναν συνολικά υγιεινό τρόπο ζωής.
Η νέα ανακάλυψη που εξέπληξε τους επιστήμονες
Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες μελέτες δημοσιεύθηκε πριν από λίγες εβδομάδες από το King’s College London.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όταν οι εθελοντές μάσησαν τσίχλα με ζάχαρη μετά την κατανάλωση χυμού παντζαριού, αυξήθηκε η παραγωγή νιτρωδών στο στόμα κατά περίπου 45% και στο αίμα κατά 25%, οδηγώντας σε ακόμη μεγαλύτερη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Οι ίδιοι οι επιστήμονες πάντως τονίζουν ότι δεν συνιστούν την καθημερινή κατανάλωση ζαχαρούχας τσίχλας, αλλά θεωρούν πως το εύρημα ανοίγει τον δρόμο για νέους τρόπους ενίσχυσης της φυσικής παραγωγής μονοξειδίου του αζώτου.
Μπορεί να αυξήσει πραγματικά την ενέργεια;
Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πολλοί υποστηρίζουν ότι ο χυμός παντζαριού λειτουργεί σαν ένας φυσικός «καφές», χαρίζοντας περισσότερη ενέργεια.
Η επιστήμη όμως είναι πιο επιφυλακτική.
Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν ισχυρές κλινικές μελέτες που να αποδεικνύουν ότι αυξάνει άμεσα την εγρήγορση ή καταπολεμά την πνευματική κόπωση. Οι ειδικοί θεωρούν πιθανότερο ότι η αίσθηση αυξημένης ενέργειας προέρχεται από τη βελτίωση της αιματικής ροής και της αποτελεσματικότερης χρήσης του οξυγόνου κατά τη διάρκεια της σωματικής δραστηριότητας.
Υπάρχουν και προφυλάξεις
Παρότι θεωρείται ασφαλής για τους περισσότερους ανθρώπους, δεν είναι κατάλληλος για όλους.
Άτομα με χαμηλή αρτηριακή πίεση ενδέχεται να εμφανίσουν ζάλη λόγω της επιπλέον πτώσης της πίεσης, ενώ όσοι λαμβάνουν αντιυπερτασικά φάρμακα καλό είναι να συμβουλεύονται τον γιατρό τους πριν καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες.
Επιπλέον, ο χυμός παντζαριού περιέχει φυσικά σάκχαρα και αρκετά οξαλικά, γι’ αυτό όσοι έχουν ιστορικό λίθων στα νεφρά ή διαβήτη χρειάζεται να είναι πιο προσεκτικοί.
Και κάτι που μπορεί να σας τρομάξει χωρίς λόγο
Αν αρχίσετε να πίνετε συχνά χυμό παντζαριού, είναι πολύ πιθανό τα ούρα ή ακόμη και τα κόπρανά σας να αποκτήσουν κοκκινωπή ή μωβ απόχρωση.
Το φαινόμενο, γνωστό ως beeturia, είναι συνήθως απολύτως ακίνδυνο και οφείλεται στις φυσικές χρωστικές του παντζαριού, όχι σε αιμορραγία.
Αν δεν σας αρέσει ο χυμός…
Δεν χρειάζεται απαραίτητα να πίνετε καθημερινά ένα συμπυκνωμένο «σφηνάκι». Σύμφωνα με το New Scientist νιτρικά άλατα περιέχουν επίσης τροφές όπως το σπανάκι, η ρόκα, το μαρούλι, το σέλερι και ορισμένα άλλα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα οποία μπορούν να συμβάλουν στην ίδια φυσική βιολογική διαδικασία παραγωγής μονοξειδίου του αζώτου.
Με πληροφορίες από New Scientist, Πανεπιστήμιο του Έξετερ, University of Alabama at Birmingham, King’s College London
