Ο ακουστικός πολιτισμός της τρέχουσας έκθεσης “Columbia Die Ruinen von Athen” της Citronne Gallery στην Αθήνα – που έχει να κάνει με την κουλτούρα των βινυλίων – του εικαστικού δημιουργού Πάνου Χαραλάμπους αποτέλεσε το φόντο της συζήτησης με την ιστορικό τέχνης, δημιουργός και διευθύντριά της,Τατιάνα Σπινάρη – Πολλάλη. Αφορμή δεν ήταν άλλη από την έναρξη της καλοκαιρινής περιόδου της Citronne Gallery στον Πόρο με δυο ατομικές εκθέσεις. Σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων, η Citronne Gallery οργανώνει και συνεπιμελείται την ατομική έκθεση του Νίκου Ποδιά, Ίχνη, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πόρου που εγκαινιάζεται την Παρασκευή 12 Ιουνίου, ενώ στον εκθεσιακό της χώρο, η γκαλερί παρουσιάζει την ατομική έκθεση της Αφροδίτης Λίτη, Το Παιχνίδι της Ανάδυσης που εγκαινιάζεται το Σάββατο 13 Ιουνίου.
- Κυρία Σπινάρη, σπουδάσατε Μουσειολογία και Ιστορία της Τέχνης και ολοκληρώσατε το διδακτορικό σας στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης στη Μασσαχουσέτη. Καταρχάς, θα ήθελα να ρωτήσω τι ήταν αυτό που σας γοήτευσε ευθύς εξαρχής σε αυτό το πεδίο ώστε να κάνετε τις σπουδές σας σε αυτό.
Από το πρώτο μάθημα Ιστορία της Τέχνης που πήρα μ’ άρεσε ο αφηγηματικός χαρακτήρας της τέχνης. Αυτόματα όταν βλέπεις ένα έργο στο μυαλό σου κάνεις ένα άλλο έργο. Ένα άλλο πράγμα που με γοήτευσε και που θεωρώ σημαντικό είναι ότι για να καταλάβουμε την τέχνη μιας εποχής είναι σημαντικό να καταλαβαίνουμε την ίδια την εποχή. Γιατί η τέχνη αντανακλά την εποχή της.
- Εργαστήκατε και διοργανώσατε εκθέσεις στην πανεπιστημιακή γκαλερί του Πανεπιστημίου της Βοστώνης και στη συνέχεια διδάξατε Ιστορία της Ευρωπαϊκής και Αμερικανικής Τέχνης του 19ου και 20ου αιώνα, καθώς και Ιστορία της Φωτογραφίας στο Boston College. Σε τι σας έκαναν “πλουσιότερη” οι εμπειρίες αυτές;
Τις θεωρώ πολύ σημαντικές τις εμπειρίες αυτές. Ξέρετε, δεν είναι αυτονόητο ότι ένας γκαλερίστας πρέπει να έχει πανεπιστημιακή εμπειρία. Για μένα ήταν πάρα πολύ σημαντική αυτή η εμπειρία γιατί μου έδωσε τη δυνατότητα να έχω μια εποπτεία της ιστορίας της τέχνης, να θεωρώ ότι μέρος του ρόλου μιας γκαλερί είναι κι η εκπαίδευση. Προφανώς είναι ένας εμπορικός χώρος η γκαλερί, αλλά από την άλλη πλευρά εκπαιδεύουμε και το κοινό. Και ειδικά την εποχή που τα μαθήματα της ιστορίας της τέχνης όλο και συρρικνώνονται στη μέση εκπαίδευση, νομίζω ότι οι γκαλερί κάνουν – ή θα έπρεπε να κάνουν – σημαντικό ρόλο σε αυτό τον τομέα. Και στην γκαλερί Citronne αυτός ο ρόλος είναι πολύ σημαντικός.
Προφανώς είναι ένας εμπορικός χώρος η γκαλερί, αλλά από την άλλη πλευρά εκπαιδεύουμε και το κοινό. Και ειδικά την εποχή που τα μαθήματα της ιστορίας της τέχνης όλο και συρρικνώνονται στη μέση εκπαίδευση, νομίζω ότι οι γκαλερί κάνουν – ή θα έπρεπε να κάνουν – σημαντικό ρόλο σε αυτό τον τομέα
- Ολο αυτό το διάστημα που σπουδάσατε και εργαστήκατε στις ΗΠΑ σκεφτόσασταν την επιστροφή στην Ελλάδα;
Όταν πήγα για σπουδές στην Αμερική δεν είχα σκεφτεί ότι θα παραμείνω εκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ισα – ίσα, έμεινα περισσότερο απ’ότι υπολόγιζα. Δεν ήταν ποτέ ο σκοπός μου να μείνω μόνιμα εκεί. Βεβαίως κατέληξα να μείνω πάρα πολλά χρόνια στην Αμερική γιατί καμία φορά οι επαγγελματικές δυνατότητες που σου δίνονται ενέχουν τέτοιες προκλήσεις που δεν μπορείς να αρνηθείς.
- Πως τελικά αυτό συνέβη;
Στη ζωή πολλά πράγματα συμβαίνουν τυχαία. Σπούδασα, εργάστηκα, έκανα οικογένεια στην Αμερική, αλλά η σχέση μου με την Ελλάδα ήταν πάντα ουσιαστική κι όχι τουριστική. Όταν αποκτήσαμε παιδιά, έγινε ακόμα πιο σημαντική ανάγκη της επιστροφής γιατί θέλαμε να αποκτήσουν μια ουσιαστική σχέση με την Ελλάδα. Αγοράσαμε το σπίτι στον Πόρο και το sabbatical ενός χρόνου έγινε η μεγάλη επιστροφή.
- Επιστρέφετε, λοιπόν, στην Ελλάδα και το 2006 κάνετε το αποφασιστικό βήμα να ιδρύσετε τη γκαλερί Citronne στον Πόρο…
Η γκαλερί ιδρύθηκε πριν επιστρέψουμε «απαντώντας» στο κλασσικό ερώτημα τι κάνει κανείς το χώρο κάτω από ένα κλασσικό νησιώτικο σπίτι. Όταν ήρθε η ιδέα από μια φίλη να ανοίξω γκαλερί ξαφνιάστηκα γιατί υπάρχουν “στεγανά” πολύ συγκεκριμένα μεταξύ του πανεπιστημιακού και του εμπορικού χώρου στα θέματα της τέχνης. Οσο το σκεφτόμουν μ’ άρεσε περισσότερο, και κάπως έτσι πήρε σάρκα και οστά και ξεκίνησε η γκαλερί το 2006.
Οταν ξεκίνησε η γκαλερί στον Πόρο το 2006 δεν ήξερα τίποτα σχετικό. Είχα την εμπειρία εκθέσεων σε πανεπιστημιακές γκαλερί και θεωρούσα ότι ισχύει η ίδια λογική. Τώρα γίνονται πολύ σημαντικά πράγματα σε νησιά και σε γκαλερί, αλλά τότε δεν ήταν κάτι συνηθισμένο. Ξεκίνησα λοιπόν να κάνω κάτι το οποίο δεν συνηθιζόταν. ΄Αρα η επιτυχία έγκειται στην άγνοια
Advertisement
- Είκοσι χρόνια μετά, μια μικρή ζωή, θα έλεγα ότι η κίνησή σας αυτή (που ενείχε ένα ποσοστό ρίσκου) δικαιώθηκε. Η γκαλερί Cintronne εδραιώθηκε στην εικαστική ζωή του τόπου (και όχι μόνο), απέκτησε ένα ευρύ δίκτυο φίλων και παρουσίασε πολλές και διαφορετικές προτάσεις. Ποιο ήταν το μυστικό αυτής της καλής πορείας;
Νομίζω ότι το μυστικό αυτής της, πράγματι, καλής πορείας είναι η άγνοια. Διότι όταν ξεκίνησε η γκαλερί στον Πόρο δεν ήξερα τίποτα σχετικό. Είχα την εμπειρία εκθέσεων σε πανεπιστημιακές γκαλερί και θεωρούσα ότι ισχύει η ίδια λογική. Τώρα γίνονται πολύ σημαντικά πράγματα σε νησιά και σε γκαλερί, αλλά τότε δεν ήταν κάτι συνηθισμένο. Οι γκαλερί στα νησιά ήταν περισσότερο art shops. Ξεκίνησα λοιπόν να κάνω κάτι το οποίο δεν συνηθιζόταν. ΄Αρα η επιτυχία έγκειται στην άγνοια.
- Η Citronne απέκτησε βέβαια κι ένα “αδερφάκι”, την γκαλερί Citronne που λειτουργεί παράλληλα και στην Αθήνα, εδώ που βρισκόμαστε σήμερα και κάνουμε αυτή τη συνομιλία. Πως προέκυψε κι αυτη η απόφαση;
Μια καλοκαιρινή γκαλερί έχει μια συγκεκριμένη περίοδο δραστηριότητας, το καλοκαίρι. Όταν η γκαλερί ήταν μόνο καλοκαιρινή, γίνονταν 4 – 5 εκθέσεις το καλοκαίρι. Κάθε μήνα άλλαζε έκθεση – με πολύ σημαντικούς καλλιτέχνες όπως τον Στήβεν Αντωνάκο, τον Κώστα Βαρώτσο, τον Γιάννη Ψυχοπαίδη, τον Γιάννη Αδαμάκο και άλλους. Υπήρχε σημαντικό εκθεσιακό πρόγραμμα αλλά με πολύ σύντομη διάρκεια. Η ιδέα μου ήταν να υπάρχει ένα πρόγραμμα όλο το χρόνο κι αυτό μπορούσε να γίνει μόνο στην Αθήνα. Γι’ αυτό ιδρύθηκε η γκαλερί στο Κολωνάκι σε ένα διαμέρισμα που μετατράπηε συνειδητά σε γκαλερί. Επίσης να παιδιά μου είχαν μεγαλώσει και θεωρούσα ότι ήταν κάτι που μπορούσα να το κάνω πια.
Νομίζω ότι οι επιλογές της κάθε γκαλερί έχουν να κάνουν με την προσωπικότητα, την ταυτότητα, το γούστο του γκαλερίστα. Οπότε μιλάμε για έργα που θα μ’ άρεσε να βλέπω, θα μ’ άρεσε να έχω σπίτι μου. Μπορεί να ακούγεται περίεργο αλλά είναι πολύ σωστό κριτήριο.
Advertisement
- Μέχρι σήμερα, λοιπόν, έχετε επιμεληθεί περισσότερες από 50 εκθέσεις στους προαναφερθέντες χώρους και μεταξύ άλλων, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πόρου αλλά και στον Ο.Ο.Σ.Α. Με τι κριτήριο έχουν γίνει οι επιλογές των καλλιτεχνών που παρουσιάζετε;
Νομίζω ότι οι επιλογές της κάθε γκαλερί έχουν να κάνουν με την προσωπικότητα, την ταυτότητα, το γούστο του γκαλερίστα. Οπότε μιλάμε για έργα που θα μ’ άρεσε να βλέπω, θα μ’ άρεσε να έχω σπίτι μου. Μπορεί να ακούγεται περίεργο αλλά είναι πολύ σωστό κριτήριο. Γι’ αυτό και οι επιλογές είναι διαφορετικές. Στια εκθέσεις της Citronne μέσα στα χρόνια μπορεί να δει κανείς έργα του Πάνου Χαραλάμπους, του Σπύρου Αντωνάκου, ή της Αφροδίτη Λίτη, εικαστικές γλώσσες που ίσως να είναι διαφορετικές, έχουν, όμως, μια ποιότητα.
- Η Citronne ξεκινά φέτος την καλοκαιρινή της περίοδο στον Πόρο με δυο ατομικές εκθέσεις. Σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων, οργανώνει και συνεπιμελείται την ατομική έκθεση του Νίκου Ποδιά, Ίχνη, στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πόρου που εγκαινιάζεται την Παρασκευή 12 Ιουνίου, 19:00 μ.μ. και διαρκεί ως τιε 30 Σεπτεμβρίου. Μιλήστε μας για τη συνεπιμέλεια αυτής της έκθεσης.
Πάντα η προσπάθεια είναι τα έργα αυτά να συνδέονται με κάποιο τρόπο – όχι πολύ στενό – με τη μόνιμη συλλογή του Αρχαιολογικού Μουσείου Πόρου. Ο Νίκος Ποδιάς είναι ένα νέος καλλιτέχνης, η ύλη που χρησιμοποιεί είναι «ελαφριά», χρησιμοποιεί χαρτιά που πολύ συχνά ανακυκλώνει, τα επεξεργάζεται και δημιουργεί πολύτιμα έργα. Εργα τα οποία είναι σχεδόν τελετουργικά, μαγικά πράγματα κι έρχονται σε ένα πολύ ενδιαφέρον διάλογο με τα «βαριά» αντικείμενα του Αρχαιολογικού Μουσείου Πόρου;
Από το πρώτο μάθημα Ιστορία της Τέχνης που πήρα μ’ άρεσε ο αφηγηματικός χαρακτήρας της τέχνης. Αυτόματα όταν βλέπεις ένα έργο στο μυαλό σου κάνεις ένα άλλο έργο. Ένα άλλο πράγμα που με γοήτευσε και που θεωρώ σημαντικό είναι ότι για να καταλάβουμε την τέχνη μιας εποχής είναι σημαντικό να καταλαβαίνουμε την ίδια την εποχή
Advertisement
- Πως “απογειώνει” τα ταπεινά υλικά που χρησιμοποιεί ο καλλιτέχνης;
Ο Νίκος Ποδιάς είναι ένας αλχημιστής. “Παίζει” πάρα πολύ με τη σκιά, με το πώς αυτά τα έργα αιωρούνται στο χώρο του Μουσείου. Αυτά τα έργα έχουν διαφάνεια, κάνουν σκιές και συνδέονται με ένα απίστευτο τρόπο με τα έργα του Μουσείου με τα οποία και συνδέονται.
- Επίσης, στον εκθεσιακό της χώρο, η γκαλερί παρουσιάζει την ατομική έκθεση της Αφροδίτης Λίτη, Το Παιχνίδι της Ανάδυσης που Εγκαινιάζεται το Σάββατο 13 Ιουνίου, 20:00 μ.μ. και διαρκεί ως τις 30 Σεπτεμβρίου. Πως «μετατρέπεται σε ένα θαλάσσιο πέρασμα» η γκαλερί;
Δεν είναι τυχαίος ο τίτλος. Μέσα από αυτή την έκθεση αναδύονται πράγματα. Η Αφροδίτη Λίτη έχει αναφορές σε κάποιες κολυμβήτριες οι οποίες αναδύονται μέσα από κοχύλια, μια αναφορά στην αναδυόμενη Αφροδίτη, αλλά «παίζει» και με την κλίμακα. Δημιουργεί καινούργια εγκατάσταση με όστρακα, βάρκα που πλέει πάνω σε ψηφίδες μουράνο, δημιουργεί μια κατάσταση στον στεγανό χώρο της γκαλερί όπου η θάλασσα υπαινίσσεται πολύ έντονα.
Πάντα δούλευα από τότε που η κόρη μας ήταν πολύ μικρή. Θεωρώ ότι όταν τα παιδιά ξέρουν ότι οι γονείς λείπουν από το σπίτι και κάνουν πράγματα ουσιαστικά και δημιουργικά, γίνονται πιο ανεξάρτητα κι αυτόνομα κι επίσης μαθαίνουν ότι κι αυτά πρέπει να δουλεύουν
Advertisement
- Κυρία Σπινάρη χρησιμοποιήσατε ποτέ το όνομα και το κύρος του συζύγου σας, καθηγητή Σπύρου Πολλάλη, President του Κολλεγίου Αθηνών για να συνδράμει στο έργο της γκαλερί;
Ξέρετε, από την αρχή έκανα μια συνειδητή προσπάθεια να κρατάω αυτά τα πράγματα ξεχωριστά, γι’ αυτό πολύ συχνά χρησιμοποιώ μόνο το πατρικό μου όσον αφορά τα της γκαλερί διότι δεν ήθελα το ένα να συνδέεται με το άλλο. Δεν ήθελα να θεωρηθεί ποτέ ότι εκμεταλλεύομαι τη θέση του Σπύρου. Οπότε είναι δυο ξεχωριστά πράγματα: Η γκαλερί κι εγώ. Εγώ, ο Σπύρος και η οικογένειά μου.
- Πως ισορροπήσατε στα καθήκοντα της μητέρας και της επαγγελματικής σας ζωής;
Πάντα δούλευα από τότε που η κόρη μας ήταν πολύ μικρή. Θεωρώ ότι όταν τα παιδιά ξέρουν ότι οι γονείς λείπουν από το σπίτι και κάνουν πράγματα ουσιαστικά και δημιουργικά, γίνονται πιο ανεξάρτητα κι αυτόνομα κι επίσης μαθαίνουν ότι κι αυτά πρέπει να δουλεύουν.
Info:
CITRONNE Gallery – Poros
Πλατεία Βιρβίλη, 18020 Πόρος
Ώρες Λειτουργίας
Τετάρτη-Δευτέρα | 11:00-13:00 & 19:00-23:00
Αρχαιολογικό Μουσείο Πόρου
Πλατεία Κορυζή, 18020 Πόρος
Ώρες Λειτουργίας
Τετάρτη-Κυριακή 9:00-15:00
Λεζάντες στις φωτογραφίες του κειμένου:
H CITRONNE Gallery στονΠόρο. Παραχώρηση CITRONNE Gallery.
Εγκαίνια της έκθεσης Safe Area του Νίκου Ποδιά στη CITRONNE Gallery – Αθήνα, Νοέμβριος 2025. Παραχώρηση CITRONNE Gallery
Εγκαίνια της έκθεσης του Πάνου Χαραλάμπους COLUMBIA – Die Ruinen von Athen στη CITRONNE Gallery – Αθήνα τον Απρίλιος 2026. Παραχώρηση CITRONNE Gallery.
Άποψη της έκθεσης COLUMBIA του Πάνου Χαραλάμπους, 2026. Παραχώρηση του καλλιτέχνη και της CITRONNE Gallery ©Σταθης Μαμαλάκης
