ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ-ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου άνοιξε, εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διπλωματικό δίαυλο επικοινωνίας με τη Ρωσία, προκειμένου η ΕΕ να είναι έτοιμη να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της όταν και εφόσον δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες για μελλοντικές ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία, επιβεβαίωσε στους ανταποκριτές ξένου Τύπου ευρωπαίος αξιωματούχος, μετά την ολοκλήρωση της συζήτησης των ηγετών για το ουκρανικό στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Αντόνιο Κόστα είχε ζητήσει από το γραφείο του να ανοίξει τον δίαυλο, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι πρόκειται για «σύντομες επαφές χωρίς ανταλλαγή ουσιαστικών θέσεων και χωρίς διαπραγμάτευση διπλωμάτες που κάνουν τη δουλειά των διπλωματών».
Με τη διατύπωση αυτή, το γραφείο του προέδρου επιχείρησε να υποβαθμίσει τη σημασία των επαφών και να βάλει τέλος στις εικασίες των τελευταίων ημερών περί μυστικών διαπραγματεύσεων μεταξύ Βρυξελλών και Μόσχας.
Η ενημέρωση ήρθε την ώρα που οι ηγέτες της ΕΕ υιοθέτησαν ομόφωνα συμπεράσματα για την Ουκρανία, με τη στήριξη και των 27 κρατών-μελών για πρώτη φορά από τον Μάρτιο του 2025. Παράλληλα, αποφάσισαν την παράταση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας για δώδεκα μήνες – αντί της εξαμηνιαίας ανανέωσης που ίσχυε πάγια από το 2016. Η μετάβαση στον δωδεκάμηνο κύκλο θωρακίζει το καθεστώς κυρώσεων, καθώς περιορίζει τις ευκαιρίες κατά τις οποίες ένα μεμονωμένο κράτος-μέλος θα μπορούσε να απειλήσει με βέτο την ανανέωσή τους.
Η επιστροφή της πλήρους ομοφωνίας συνδέεται με την πολιτική αλλαγή στη Βουδαπέστη: από τον Μάρτιο του 2025 και λόγω των βέτο του Βίκτορ Όρμπαν οι ηγέτες αδυνατούσαν να συμφωνήσουν σε κοινά συμπεράσματα, υιοθετώντας χωριστά κείμενα στα «26», κατάσταση που άλλαξε μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Πέτερ Μαγιάρ.
Παρά τη διαφαινόμενη αυτή ενότητα, η πρωτοβουλία του Κόστα προκάλεσε αντιδράσεις σε ορισμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς αρκετές κυβερνήσεις φέρονται να μην είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων – με εντονότερες τις αντιδράσεις των χωρών της Βαλτικής. Ο εκνευρισμός ήταν διάχυτος ήδη από την Τετάρτη, όταν οι επαφές του γραφείου Κόστα με τη Μόσχα έγιναν γνωστές α πό το Bloomberg και ταυτόχρονα έφεραν στο προσκήνιο μια ευρύτερη συζήτηση για το ποιος πρέπει να εκπροσωπεί την ΕΕ σε ενδεχόμενες μελλοντικές επαφές με τη Ρωσία.
Σε αυτό το πλαίσιο, αρκετοί ηγέτες υπογράμμισαν κατά τη συζήτηση πως, σύμφωνα με τις Συνθήκες, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αποτελεί τον «φυσικό εκπρόσωπο» των συμφερόντων της ΕΕ αναφορά που ερμηνεύεται από διπλωματικές πηγές ως έμμεση πολιτική στήριξη προς τον Κόστα. Όπως σημείωσε ο αξιωματούχος, «το σημαντικότερο είναι ότι οι Ευρωπαίοι παραμένουν συντονισμένοι ως προς το πώς θα εμπλακούν με τη Ρωσία και ποια πρέπει να είναι η θέση της ΕΕ». Η πρωτοβουλία συνδέεται και με το αίτημα του προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι για πιο ενεργή ευρωπαϊκή συμμετοχή στις διπλωματικές προσπάθειες.
Παρουσιάζοντας το σκεπτικό του στους ηγέτες, ο Κόστα υπογράμμισε «την ανάγκη να έχουμε αυτοπεποίθηση στις ενέργειές μας για τη στήριξη της Ουκρανίας και να είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε τις ευθύνες μας, όταν και εφόσον οι συνθήκες είναι κατάλληλες για εμπλοκή με τη Ρωσία, προκειμένου να συμβάλουμε στη διασφάλιση μιας δίκαιης και διαρκούς ειρήνης που θα διασφαλίζει και τα συμφέροντα της Ευρώπης». Όπως ανέφερε ο αξιωματούχος, όλες οι προσπάθειες της ΕΕ κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση: την ενίσχυση της Ουκρανίας και την άσκηση πίεσης στη Ρωσία ενόψει μελλοντικών διαπραγματεύσεων.
Στο ευρύτερο πλαίσιο για την Ουκρανία, η ίδια πηγή υπενθύμισε ότι αυτή την εβδομάδα το Συμβούλιο συμφώνησε να ανοίξει η πρώτη δέσμη διαπραγματευτικών κεφαλαίων στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις με το Κίεβο «ένα σημαντικό, ιστορικό ορόσημο που βάζει τέλος σε ένα μακρόχρονο αδιέξοδο στην ενταξιακή πορεία της Ουκρανίας». Με βάση τη θετική αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τα επιτεύγματα της ίδιας της Ουκρανίας, στόχος είναι πλέον να ανοίξουν όλες οι υπόλοιπες δέσμες το συντομότερο δυνατό. Μόνο που αυτό δεν είναι βέβαιο ότι θα συμβεί καθώς αρκετές πρωτεύουσες ήδη αντιδρούν σε διαδικασίες εξπρές.
